“ ไม่ว่าเป็นมะเร็ง หรือ ไม่เป็นมะเร็งสักวันทุกคนก็ต้องตา ”
มะเร็งโรคร้ายที่ใครก็ต่างตราหน้าว่าเป็นแล้วตายทุกคน อาจเป็นความคิดของคนที่หมดทางสู้ ถ้าเราลองเชื่อมั่นในตัวเองไม่กลัวตายพร้อมสู้กับมะเร็งด้วยใจสู้แรงสู้ แค่นี้ไม่ว่าโรคไหนๆก็ไม่มีทางทำอะไรได้
ในระยะเริ่มแรก
นักกิจกรรมบำบัดเป็นหนึ่งทีมวิชาชีพต่างๆที่มาส่งเสริมการบำบัดผู้ป่วยได้ในทุกระยะ แต่ฉันจะเลือกการบำบัดในระยะแรกเริ่ม เมื่อผู้ป่วยได้รับการตรวจพบว่าเป็นมะเร็งในระยะที่เป็นมานาน3เดือน ที่ตอนเอาเซลล์ออกด้วยแพทย์ แต่ยังเหลือเซลล์ที่สามารถแพร่กระจายเซลล์(Metastasis) ไปยังส่วนต่างๆได้ ทั้ง ตับ ไต ลำไส้ สมอง ปอด แต่มีอวัยวะหนึ่งที่ไม่เราไม่เคยได้ยินว่ามะเร็งสามารถเข้าไปย่างกรายได้คือ หัวใจ เพราะอวัยวะหัวใจของเรานั้นมีการเคลื่อนไหวตลอดเวลา มีความแข็งแรงทำให้เซลล์มะเร็งไม่สามารถรุกรานได้ เปรียบเหมือนหินที่กลิ้งตลอดเวลา ตะไคร่น้ำก็ไม่สามารถขึ้นได้เช่นกัน เป็นสุภาษิตฝรั่ง จึงทำให้ต้องมีทีมวิชาชีพต่างๆมาช่วย นักเคมีบำบัด นักแพทย์รังสีบำบัด มาทำเคมีบำบัด (Chemo) ส่งผลให้เกิดความเครียดตามมาต่อผู้ป่วยทั้งสภาพจิตใจ และชีวิตประจำวันของเขา เพราะในผู้ป่วยมะเร็งมีความเครียดจากตัวโรคได้ง่าย
บทบาทนักกิจกรรมบำบัด
- การพูดคุย รับรู้เข้าใจผู้ป่วยเป็นสิ่งสำคัญที่สุด เพราะในระยะแรกๆผู้ป่วยอยู่ช่วงที่ยังไม่ยอมรับตัวเองอาจส่งผลต่อกิจกรรมการดำเนินชีวิตของเขาคือ social participation ไม่อยากไปพบกับใคร เก็บตัวเกิดความเครียด อาจส่งผลต่อโรคทางระบบประสาทได้
- การวางแผนดูแลตัวเองในอนาคต หลังจากพูดคุยทำความเข้าใจก็ถึงขั้นตอนการวางแผนการใช้ชีวิตให้มีคุณค่าที่สุดโดยยึดความต้องการของผู้ป่วยเป็นหลัก
- ให้โปรแกรมการออกกำลังการเพิ่มกำลังกล้ามเนื้อ เพราะการที่ผู้ป่วยอยู่นิ่งๆอาจจะยิ่งส่งผลเสียต่อระบบกล้ามเนื้อได้
ในระยะสุดท้าย
ความเข้มแข็งของสภาพจิตใจของผู้ป่วยเป็นสิ่งสำคัญมาก เพราะถ้าหากผู้ป่วยมีใจสู้ต่อโรคร้าย ไม่มีความเครียดหรือกลัว ก็ส่งผลให้มีสภาพจิตใจดี ยิ่งมีความเชื่อว่าจะหายก็จะทำให้อาการดีขึ้นตามหลักจิตวิทยา และยาที่สำคัญอีกอย่างคือกำลังใจจากคนรอบข้าง หากแต่เขาอาการหนักต้องนอนติดเตียงอาการทรุดหนักจนเหลือเวลาอีกไม่นาน นักกิจกรรมบำบัด
บทบาทของนักกิจกรรมบำบัด
- ปัญหาติดเตียงต้องฝึกให้ผู้ป่วยลุกขึ้นนั่ง แล้วย้ายตัวเองบ่อยๆป้องกันปัญหาแทรกซ้อนจากสภาวะกร้ามเนื้อและข้อต่อ
- ส่งเสริมกำลังใจจากคนรอบข้าง กำลังใจเป็นสิ่งสำคัญที่จะส่งผลต่อสภาพจิตใจได้
- ถามผู้ป่วยถึงสิ่งที่ต้องการจะทำให้ตนเองหรือผู้อื่น หรือปัญหาที่ส่งผลต่อความคิดความเครียด
- การพูดถึงการปล่อยวาง ละทางโลกเข้าสู้ทางศาสนาที่ผู้ป่วยนับถือ เพื่อความสุขในการใช้ชีวิตที่เหลืออย่างมีความสุขที่สุด
ไม่ว่าจะวิชาชีพไหนๆก็มีหน้าที่และจุดมุ่งหมายเดียวกันทั้งนั้นคือรักษาคนไข้ แตกต่างกันที่เราจะทำหน้าที่ของตัวเองได้ดีแค่ไหน ไม่เกี่ยวกับใครซ้อนทับใคร อาชีพกิจกรรมบำบัดเราทำอะไรได้มากกว่าที่คุณคิดแค่ลองเปิดใจทำความรู้จักกัน
จากหนังสือ
1. ธันย์ โสภาคย์. เมื่อหมอเป็น มะเร็ง ภาค2. เขตตลิ่งชัน กทม. บริษัทอมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง. พิมพ์ครั้งที่2 พ.ศ.2544
2. คณะทำงานพัฒนาคู่มือการดูแลระยะยาว. คู่มือการดูแลระยะยาว สำหรับทีมหมอครอบครัว. เขตดินแดง กทม. ไซเบอร์พริ้นท์.พิมพ์ครั้งที่1 พ.ศ.2559
3. พญ. เหมือนฝัน จันทรไชย. วารสารHealth today. กทม. เล่มที่166 เดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ.2558
4. ดร.ศุภลักษณ์ เข็มทอง.การจัดการตัวเอง เมื่อเป็นมะเร็ง. นนทบุรี. เทพประทานการพิมพ์ พ.ศ.2553
