บัณฑิตศึกษามี ๒ ขั้ว คือ (๑) ขั้วบัณฑิตศึกษาเพื่อสร้างนักปฏิบัติระดับสูง เป็นขั้วทำเงินให้แก่มหาวิทยาลัย มีนักศึกษาจำนวนมาก (๒) ขั้วสร้างนักวิชาการ/นักวิจัยชั้นเยี่ยม ขั้วนี้มีนักศึกษาจำนวนน้อย เน้นที่คุณภาพสูง สองขั้วนี้ต้องการการจัดการที่แตกต่างกัน
แต่บัณฑิตวิทยาลัยในประเทศไทย ทำเฉพาะขั้ว ๑ เท่านั้น และบริหารแบบตั้งรับ กำหนดเกณฑ์ต่างๆ เพื่อรักษาคุณภาพ ยังไม่ได้ทำขั้วที่ ๒ ที่จะต้องบริหารแบบรุก เข้าไปชักจูงคนเก่งๆ และมีความหลงใหลวิชาการด้านนั้นๆ เข้ามาเรียน ในฐานะผู้สร้างความรู้ร่วมกับอาจารย์ ซึ่งจะต้องรุกประชิดตัวเสนอทุนการศึกษาล่อให้เข้ามาเรียน ซึ่งจริงๆ แล้วเป็นการเข้ามาทำวิจัย/ทำงานสร้างสรรค์/สร้างนวัตกรรม มากกว่า
วิจารณ์ พานิช
๒๘ ม.ค. ๖๐
เรียนอาจารย์ด้วยความเคารพรัก
ขอให้ความเห็นเพิ่มเติมว่า บัณฑิตวิทยาลัยขั้ว 2 เมืองไทยมีแล้วค่ะ ที่สถาบันวิจัยประชากรและสังคม ม.มหิดลค่ะ ตอนเรียนสนุกมาก ดิฉันมีโอกาสได้ร่วมทำงานกับคณาจารย์ของสถาบัน ทำให้หลงไหลความรู้จนไม่อยากจบจริงๆนะคะ ทั้งอาจารย์และเจ้าหน้าที่สถาบันน่ารักมาก จบออกมาแล้วมาทำงานยังฝันว่าสักวันหนึ่งอยากสร้างบรรยากาศการเรียนรู้ให้น้องๆในที่ทำงานเหมือนสถาบันที่จบมา แต่ตามฝันไม่เจอค่ะ โลกภายนอกมีแต่บรรยากาศโหดร้ายเกินไปค่ะ