ฐานของจริยธรรมตามแนวทฤษฎีของนักจิตวิทยา กลุ่มทฤษฎีมี 3 กลุ่ม คือ
- ทฤษฎีที่เน้นถึงประสบการณ์ทางสังคม
- ทฤษฎีที่เน้นถึงการเรียนรู้ทางสังคม
- ทฤษฎีการเรียนรู้กลุ่มปัญญานิยม
ลักษณะสำคัญของจริยธรรม คือ ความสำนึกผิดชอบชั่วดีที่เป็นคุณลักษณะที่เป็นเอกลักษณ์ที่เกิดขึ้นโดยอัตโนมัติหลังจากที่เด็กได้รับการอบรมบ่มนิสัยความสัมพันธ์ของครอบครัวที่มีผลต่อจริยธรรมของเด็ก ประกอบด้วย
- การเป็นแบบอย่างที่ดี
- ความรักความสัมพันธ์ภายในครอบครัว
- วิธีการอบรมเลี้ยงดูและควบคุม ดูแลความประพฤติของเด็ก
เป็นทฤษฎีที่มีอิทธิพลอย่างมากต่อการพัฒนาตน และการปรับพฤติกรรม มีแนวคิดที่ว่าการเรียนรู้นั้นไม่จำเป็นที่จะต้องพิจารณาในแง่ของการแสดงออกหากแต่ว่าการได้มาซึ่งความรู้ใหม่ ๆ ถือว่าการเรียนรู้ได้เกิดขึ้นแล้วแม้จะยังไม่ได้มีการแสดงออกก็ตาม
จริยธรรมเกิดจากกระบวนการซึมทราบ กลุ่มนักพฤติกรรมนิยม อธิบายหลักการเรียนรู้โดยอาศัยการเชื่อมโยงหรือการทดแทนสิ่งเร้า และหลักเสริมแรง
เน้นลักษณะทางเชาว์ปัญญาและบุคลิกที่พึงประสงค์ เช่น ความรอบคอบ อดทน มีเหตุผล มองการณ์ไกล มองจริยธรรมที่เป็นรากฐานที่สำคัญของความเข้มแข็งของบุคลิกภาพ ปัญญานิยมหรือกลุ่มความรู้ความเข้าใจ หรือบางครั้งอาจเรียกว่ากลุ่มพุทธินิยม เป็นกลุ่มที่เน้นกระบวนการทางปัญญาหรือความคิด นักคิดกลุ่มนี้ ได้ขยายขอบเขตของความคิดที่เน้นทางด้านพฤติกรรม ออกไปสู่กระบวนการทางความคิด ซึ่งเป็นกระบวนการภายในสมอง นักคิดกลุ่มนี้เชื่อว่าการเรียนรู้ของมนุษย์ไม่ใช่เรื่องของพฤติกรรมที่เกิด จากกระบวนการตอบสนองต่อสิ่งเร้าเพียงเท่านั้น การเรียนรู้ของมนุษย์มีความซับซ้อนยิ่งไปกว่านั้น การเรียนรู้เป็นกระบวนการทางความคิดที่เกิดจากการสะสมข้อมูล การสร้างความหมาย และความสัมพันธ์ของข้อมูล และการดึงข้อมูลออกมาใช้ในการกระทำและการแก้ปัญหาต่างๆ การเรียนรู้เป็นกระบวนการทางสติปัญญาของมนุษย์ในการที่จะสร้างความรู้ความ เข้าใจให้แก่ตนเอง
ซึ่งในการทำงานสังคมสงเคราะห์นั้น สามารถนำทฤษฎีทั้งสามนี้มาใช้ในการปฏิบัติงานได้ เพื่อค้นหารากฐานของจริยธรรมในตัวผู้ใช้บริการได้ ไม่ว่าจะเป็นด้านการเรียนรู้ ปัญญา และประสบการณ์ทางสังคม
