ผมเป็นคนชอบอ่านหนังสือประวัติศาสตร์ ดังนั้นเมื่ออ่านหนังสือ Sapiens : A Brief History of Humankindจึงวางไม่ลง ผู้เขียนคือ Yuval Noah Harari เขียนเก่งจริงๆ ชี้ให้เรามองเห็นภาพใหญ่ เห็นความคลี่คลายของประวัติศาสตร์ตั้งแต่ก่อนมีมนูษย์ มาจนเริ่มมีมนุษย์ และมนุษย์มีการเปลี่ยนแปลงใหญ่ ๓ ครั้ง ผมสังเกตว่า เขาไม่ใช้คำ civilization เลย
การเปลี่ยนแปลงใหญ่ครั้งแรก Conscoiusness Revolution เกิดขึ้นเมื่อสองแสนปีมาแล้ว ทำให้เกิด “มนุษย์ฉลาด” (Homo sapiens) การเปลี่ยนแปลงครั้งนี้ เกิดจากวิวัฒนาการล้วนๆ เกิดคุณภาพใหม่ ของสมองมนุษย์ ทำให้รับรู้หรือสร้างสิ่งที่ไม่มีอยู่จริงได้ ภาษาสมัยนี้คงจะเรียกว่า “มโน” เป็น
วิจารณ์ พานิช
๒๑ ก.พ. ๕๙
