การดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะสมองเสื่อมเป็นโปรแกรมการบำบัดฟื้นฟูในระยะยาว ซึ่งนักกิจกรรมบำบัดมีส่วนช่วยในการปรับปรุงและพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยและครอบครัว เช่น การลดพฤติกรรมที่เป็นปัญหา การปรับสภาพแวดล้อม และส่งเสริมการมีส่วนร่วมในสังคม เป็นต้น

สิ่งแวดล้อมทางสังคมที่สำคัญสำหรับผู้ป่วย ก็คือ ครอบครัวหรือผู้ดูแล นั่นเอง ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการส่งเสริมความสามารถในการทำกิจกรรมการดำเนินชีวิตของผู้ป่วยเพื่อให้เกิดคุณภาพชีวิตที่ดี ซึ่งการทำกิจกรรมการดำเนินชีวิตระหว่างผู้ดูแลและผู้ป่วยอาจไม่สอดคล้องกัน และพบว่าเป็นปัญหาอย่างมากสำหรับผู้ดูแล

ในงานวิจัย Views on Co-occupation between Elderly Persons with Dementia and Family ได้ทำการศึกษาปัญหาดังกล่าว โดยส่งแบบสอบถามให้ผู้ดูแลจำนวน 39 ราย เพื่อสำรวจกิจกรรมการดำเนินชีวิตที่มีความยากลำบากในการทำร่วมกันระหว่างผู้ป่วยและผู้ดูแล ซึ่งเป็นผลมาจากภาวะสมองเสื่อมของผู้ป่วย ที่มีการเปลี่ยนแปลงด้านอารมณ์และพฤติกรรม และสำรวจกิจกรรมการดำเนินชีวิตที่ผู้ดูแลต้องการให้นักกิจกรรมบำบัดช่วยส่งเสริมการมีส่วนร่วมของผู้ป่วย

ก่อนอื่นขออธิบายความหมายของคำสำคัญที่พบในงานวิจัยนี้ ได้แก่

“Troublesome co-occupations” คือ กิจกรรมที่มีความยากลำบากในการทำร่วมกันระหว่างผู้ป่วยและผู้ดูแลในปัจจุบัน

“Preferred co-occupations” คือ กิจกรรมที่ผู้ป่วยและผู้ดูแลไม่สามารถทำร่วมกันในปัจจุบัน แต่มีความต้องการทำร่วมกันในอนาคต

ซึ่งผลของงานวิจัยได้ข้อสรุปว่า

ผู้ดูแลกว่า 80% มีปัญหาเกี่ยวกับ Troublesome co-occupations ซึ่งเกิดจากกการที่ผู้ป่วยมีความยากลำบากในการทำกิจกรรมในชีวิตประจำวัน จึงต้องการการช่วยเหลือจากคนในครอบครัว เช่น กิจกรรมการดุแลตัวเอง(Self-care) ซึ่งคนในครอบครัวมักมีความรู้สึกว่าตัวเองขาดทักษะในการดูแลผู้ป่วย และขาดความรู้ที่เกี่ยวกับวิธีการสื่อสารและส่งเสริมการมีส่วนร่วมของผู้ป่วย ในผู้ป่วยที่มีภาวะสมองเสื่อมในระดับรุนแรง พบว่าผู้ดูแลจะมีความวิตกกังวลเพิ่มมากขึ้นตามไปด้วย

ส่วน Preferred co-occupations ที่ผู้ดูแลต้องการทำร่วมกับผู้ป่วยในอนาคต ส่วนใหญ่จะเป็นกิจกรรมในเวลาว่าง(Leisure activities) หรือกิจกรรมที่ผู้สูงอายุเคยชอบทำในอดีต

งานวิจัยนี้ได้อธิบายลักษณะของ Troublesome co-occupations และ Preferred co-occupations ซึ่งเป็นข้อมูลที่จำเป็นต่อการวางแผนการให้การบำบัดฟื้นฟูผู้ป่วย เพื่อเพิ่มความสามารถในการทำกิจกรรมที่มีความหมายต่อตัวผู้ป่วยและผู้ดูแล ซึ่งจะช่วยเพิ่มระดับความพึงพอใจและคุณภาพชีวิตได้


Ono K, Kanayama Y, Iwata M and Yabuwaki K . Views on Co-occupation between Elderly Persons with Dementia and Family. Journal of Gerontology & Geriatric Research2014;-:-

อ่านเพิ่มเติมได้ที่ http://www.omicsgroup.org/journals/views-on-co-occupation-between-elderly-persons-with-dementia-and-family-2167-7182.1000185.php?aid=37040