กฎหมายระหว่างประเทศแผนกคดีเมือง ก็คือกฎเกณฑ์แห่งกฎหมายทั้งปวงที่ใช้บังคับแก่บุคคลในสังคมระหว่างประเทศนั่นเอง กล่าวคือ รัฐ องค์การระหว่างประเทศ หรือปัจเจกชน ( David Ruzié, Droit international public, Paris, Dalloz, 1982, p.1.)

          กฎเกณฑ์แห่งกฎหมายนี้จึงเป็นกฎเกณฑ์ที่ใช้ในความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ กฎเกณฑ์นี้เป็นกฎเกณฑ์อาจเพื่อกำหนดพฤติกรรมหนึ่ง (normes prescriptives) หรือห้ามพฤติกรรมหนึ่ง (normes prohibitives) หรืออนุญาตให้มีพฤติกรรมหนึ่ง (normes permissives) กฎหมายระหว่างประเทศนี้ จึงเป็นกฎหมายระหว่างประเทศโดยแท้เป็นกฎเกณฑ์ที่จัดระบบสังคมอย่างไม่ต้องสงสัยและเป็นกฎเกณฑ์ที่ทำหน้าที่ขจัดสภาพอนาธิปไตยในประชาคมระหว่างประเทศ และเป็นผลประโยชน์ร่วมกันของประชาคมระหว่างรัฐ            

            กฎหมายระหว่างประเทศจึงไม่ใช่สิ่งเดียวกับอัธยาศัยไมตรีระหว่างประเทศหรือศีลธรรมระหว่างประเทศ หรือหลักกฎหมายธรรมชาติ            

               กฎหมายระหว่างประเทศเป็นกฎเกณฑ์แห่งกฎหมายโดยแท้ แต่กฎหมายระหว่างประเทศมีแนวโน้มที่หลากหลาย กล่าวคือ กฎเกณฑ์แห่งกฎหมายนี้อาจจะมีลักษณะเป็นกฎหมายที่ใช้โดยศาล กล่าวคือ มีแบบพิธีทางกฎหมายที่เคร่งครัด หรืออาจจะเป็นกฎหมายที่ใช้โดยองค์กรทางการเมือง กล่าวคือ ไม่มีแบบพิธีทางกฎหมายที่เคร่งครัดนัก จึงยืดหยุ่นมากกว่า            

                 ในอดีต กฎหมายระหว่างประเทศมีข้อกำหนดแต่ในเรื่องที่เกี่ยวกับความสัมพันธ์ทางการทูต ความสัมพันธ์ทางการค้า และการสงคราม แต่ในยุคปัจจุบัน กฎหมายระหว่างประเทศให้ความสำคัญแก่ความสัมพันธ์ระหว่างรัฐในทุกแง่มุม ไม่ว่าจะเป็นเรื่องทางเศรษฐกิจ ทางการคลัง ทางการพัฒนา วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี            

            ในอดีต กฏหมายระหว่างประเทศแผนกคดีเมืองนี้ถูกเรียกว่า "กฎหมายนานาชาติ" (ที่เรียกว่า "Law of Nations" ในภาษาอังกฤษ หรือ "Droit des gens" ในภาษาฝรั่งเศส)            

               ในยุคนี้ การแทรกแซงของรัฐในทางเศรษฐกิจทำให้รัฐเข้าเกี่ยวข้องกับเอกชนมากขึ้น ความร่วมมือระหว่างรัฐในทางเศรษฐกิจจึงนำไปสู่ความร่วมมือระหว่างรัฐในการแทรกแซงกิจการทางเศรษฐกิจของเอกชน กฎหมายระหว่างประเทศที่เกิดจากความสัมพันธ์นี้ของรัฐจึงเป็นกฎเกณฑ์ที่มุ่งบังคับต่อเอกชน และเชื่อมโยงกับกฎเกณฑ์แห่งกฎหมายระหว่างประเทศแผนกคดีบุคคลมากขึ้น จนบางครั้งแยกได้ลำบากระหว่างกฎหมายระหว่างประเทศทั้งสองแผนก จนกล่าวกันว่า เส้นแบ่งระหว่างกฎหมายระหว่างประเทศทั้งสองแผนกนี้จางหายไปหมดแล้ว

-------------------------------------------------------------------------

จากกฎหมายระหว่างประเทศแผนกคดีเมือง มาสู่กฎหมายระหว่างประเทศแผนกคดีบุคคล

โดย รศ.ดร.พันธุ์ทิพย์ กาญจนะจิตรา สายสุนทร

วันพุธที่ ๑๕ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๔๙

-------------------------------------------------------------------------