รู้จักตนเอง

...............ในโลกยุคปัจจุบัน ในศตวรรษที่ 21 มีความเปลี่ยนแปลงข้ามาในสังคมไทยอย่างหลากหลาย ทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม และวัฒนาธรรม เข้ามาสู่สังคมไทย จึงเกิดกระแสนิยมอย่างหลากหลายในสังคม โดยกระแสที่เข้ามานั้น ล้วนเป็นกระแสที่ทั้งดีและไม่ดี ขณะเดียวกันการเรียนรู้ในวิถีทางของศตวรรษที่ 21 ที่เน้นการปรับตัวเข้ากับสังคมที่เปลี่ยนแปลงและสามารถดำรงอยู่ในสังคมนี้ได้อย่างรู้เท่าทัน โดยมีทักษะการเรียนรู้ ทักษะการใช้ชีวิต ทักษะการทำงาน ทักษะการสื่อสาร เป็นทักษะสำคัญในการพัฒนาผู้เรียนให้รู้เท่าทันกับสังคมที่เปลี่ยนแปลงท่ามกลางความหลากหลายของกระแสนิยม
...............การรู้เท่าทันกับสังคมที่เปลี่ยนแปลง เป็นภาวะที่สำคัญของการเรียน และการใช้ชีวิต อยู่ในยุคศตวรรษที่ 21 การรู้จักตนเองด้วยการใคร่ครวญและเฝ้ามองตนเองจากภายใน จึงเป็น “การรู้ตนเอง” ท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ด้วยการเฝ้ามองเหตุผล เฝ้ามองตนเอง และเฝ้ามองผลที่จะเกิดขึ้นในอนาคต โดยไม่หลง ไปตามวัตถุหรือสิ่งอื่นๆอย่างรู้เท่าทัน

...............กิจกรรมนี้จึงเป็นกิจกรรม "การรู้จักตนเอง" มากยิ่งขึ้น จัดขึ้นวันที่ 25 มิถุนายน 2558 โดยกระบวนการหลักๆ คือ เรียนรู้จริตของตนเอง เรียนรู้ความต้องการ ความรู้สึก ความคิด เเละการกระทำของตนเอง

1.Telling stories ควรเป็นกิจกรรมเเรกๆ ที่เน้นการเล่าเรื่องราวของตนเอง ในมิติที่ยังไม่ได้ใคร่ครวญ หรือเล่ากันมากนัก
จุดประสงค์ คือ การสะท้อนตนเอง เเละเป็นการเตรียมความพร้อม ด้วย "สัญญา" หรือ การจำได้หมายรู้ ก่อนที่จะเข้าสู่กระบวนการ
กระบวนการ ดังนี้

  • ตั้งวงนั่งคุยกัน เห็นทุกๆคนอย่างพร้อมหน้าพร้อมตา (วงละประมาณ 15 คน)
  • โจทย์เเรกในการคุยกัน คือ ให้เล่าเรื่องชื่อจริงหรือชื่อเล่นของตนเอง ชื่อมีความเป็นมาอย่างไร ใครตั้งให้ เเละหมายความว่าอย่างไร
  • โจทย์สอง คือ ให้เล่าเรื่องสิ่งที่ตนเองทำ เเล้วมีความสุข / งานอดิเรก

สะท้อนกระบวนการ

  • ผู้เข้าร่วมเเต่ละคนสะท้อนที่มาของตนเอง โดยที่บางคนรู้ความหมายเเละที่มาของชื่อตนเอง ส่วนบางคนไม่ทราบว่าใครเป็นคนตั้งชื่อให้ เเต่ทราบความหมายชื่อของตนเอง
  • เเต่ละคนได้ทบทวน ความเป็นมาของตนเอง เเละ เพื่อนหลายคนได้รู้จักความหมายที่เเท้จริงของเพื่อนๆ

2.กระจกเงา เป็นกิจกรรมสะท้อนเรื่องราวของตนเองให้กันเเละกันฟัง โดยจับคู่หนหน้าเข้าหากัน เเล้วพูดเเละฟังกันเเละกัน
จุดประสงค์ คือ การทบทวนการจำได้หมายรู้ เรื่องราวของตนเอง เพื่อนำไปสู่การมองตนเอง ในด้านความคิด จิตใจ เเละการกระทำที่เคยทำผ่านมาเเล้ว
กระบวนการ ดังนี้

  • จับคู่ 2 คนหันหน้าเข้าหากัน
  • โจทย์ คือ ให้เล่าความสุขหรือสิ่งที่ทำดีเเล้ว(พฤติกรรมเเง่บวก) ให้กันเเละกันฟัง เเละเล่าสิ่งที่ทำยังไม่ดี(พฤติกรรมเเง่ลบ) ให้กันเเละกันฟัง
  • โจทย์ที่สอง คือ ให้เล่าถึงว่าตนเองมีนิสัยใจคออย่างไร เป็นคนชอบอะไร ชอบคิด ชอบทำเรื่องอะไรบ้าง

ให้เล่าทีละคน จนครบทั้งคู่ "สำคัญ คือ การเล่านี้ไม่มีผิดไม่มีถูก เเต่ละคนต่างมีทั้งความสุขเเละความทุกข์ด้วยกันทั้งนั้น" การเล่าให้กันเเละกันฟังนี้ จึงเป็นกิจกรรมที่เตรียมพร้อมเข้าสู่กิจกรรม

สะท้อนกระบวนการ

  • กระบวนการนี้ มีจุดบกพร่องที่ต้องปรับ คือ ประเด็นคำถาม ที่ต้องชัดเจน เช่น ความดีที่เราทำในเเต่ละวันมีอะไรบ้าง เเละสิ่งที่เราทำยังไม่ดีในเเต่ละวันมีอะไรบ้าง ฯ
  • การป้อนคำถาม ต้องให้ระยะเวลา กำหนด เช่น 3 นาที ไม่ยืดเยื้อ

4.สัตว์ 4 ทิศ กิจกรรมนี้เป็นกิจกรรมที่เรียนรู้นิสัยของตนเองตามหลักธรรมจริต 6 ที่เทียบเคียงกับสัตว์ 4 ชนิดที่ละม้ายกับนิสิยใจคอของมนุษย์ ได้เเก่ อินทรีย์(วิตกจริต) กระทิง(โทสะจริต) หมี(โมหะจริต) เเละหนู(ราคะจริต) ซึ่งท่านสามารถอ่านกระบวนการเหล่านี้ ได้ที่ ผู้นำ 4 ทิศ ของอาจารย์ฤทธิไกร ไชยงาม

จุดประสงค์ คือ การเสริมความเข้าใจในนิสัย เเละข้อดี ข้อเสียของตนเอง เพื่อพร้อมปรับเเละเปลี่ยนแปลงไปสู่ ความยืดหยุ่นในตนเอง เพื่อพร้อมรับกับภาวะทั้งภายนอกเเละภายในที่มีการเปลี่ยนแปลง
กระบวนการ ดังนี้

  • จากกระบวนการสะท้อนนิสัย เเละมองพฤติกรรมของตนเองในขั้นต้น เเล้วกระบวนกรจึงนำเสนอสัตว์ 4 ทิศ ให้ผู้เข้าร่วมได้เรียนรุ้ร่วมกัน ว่าสัตว์อะไร มีนิสัยอย่างไร
  • ใช้กระบวนการเดินเเล้วอ่าน อย่างใคร่ครวญ ทำความเข้าใจในตัวสัตว์เเละสะท้อนเข้าในความคิดเเละใจของตนเองอย่างลึกซึ้ง ว่าสัตว์ตัวไหนที่เป็นตัวเรามากที่สุด
  • หลังจากการเดินมองเเล้ว ให้ตัดสินใจเลือกสัตว์ตัวที่เราเป็นมากที่สุด เเล้วจับกลุ่มกันอีกครั้งหนึ่ง
  • กลุ่มสัตว์เเต่ละกลุ่ม ร่วมสะท้อนเรื่องสัตว์ที่ตนเองเป็นสู่ตนเองที่เป็นอยู่ ว่ามีความเหมือน หรือต่างกันอย่างไร ตนเองมีข้อเด่น เเละจุดด้อยอย่างไร เมื่ออยู่คนเดียว เเละอยู่ในสังคม

สะท้อนกระบวนการ

  • กิจกรรมนี้ ลำดับ อย่างเหมาะสม ไม่มีคำอธิบายอย่างใด มากความ เเต่เน้นให้ผู้เข้าร่วมอ่าน เเล้วสะท้อนตนเอง
  • ผู้เข้าร่วมหลายคนสะท้อนว่า เห็นตนเองชัดเจน มากเมื่อเทียบเคียงกับสัตว์ทั้ง 4 ทิศนี้ เเละสะท้อนด้วยว่า "ฉันเองมีสัตว์หลายตัวอยู่ในตัวของฉัน"
  • ผู้เข้าร่วมสะท้อนว่า เริ่มเห็นข้อดี ข้อเสียของตนเองชัดเจนมากยิ่งขึ้น

4.เฝ้ามองตนเอง เป็นกิจกรรมที่ให้ลองเเยกความต้องการ ความรู้สึก ความคิด เเละการกระทำออกจากกัน เพื่อให้รู้เท่าทันตนเองมากยิ่งขึ้น ซึ่งสามารถอ่านได้ที่นี่ การใคร่ครวญตนเอง
จุดประสงค์ คือ การเเยกเเยะความต้องการ ความรู้สึก ความคิด เเละการกระทำ ออกจากกัน โดยการหวนมองตนเอง เพื่อที่จะเฝ้ามองเเละเฝ้ายับยั้ง ความคุมภาวะทางอารมณ์ที่เป็นลบ ให้ออกมาสู่การกระทำน้อยที่สุด
กระบวนการ ได้เเก่

  • การให้ทุกๆคนหันหน้าเข้าหากัน หรืออาจจัดเวทีในรูปตัวยู
  • ให้โจทย์ทุกๆคน ไปว่า "ในเเต่ละวันเราชอบทำอะไร หรือชอบพูดอะไรมากที่สุด 10 ลำดับ"
  • เเต่ละคนร่วมสะท้อน พฤติกรรมหรือการกระทำของตนเอง ที่ชอบทำมากที่สุด ซึ่งเป็นการเริ่มต้นจากการมองรูปธรรมที่ชัดเจน หรือการกระทำของตนเองก่อน
  • โจทย์ ต่อมา คือ ย้อนกลับมามองตนเองว่าในเเต่ละวันเราคิดเรื่องอะไร มากที่สุด
  • เเต่ละคนร่วมสะท้อนความคิดเห็น ในความคิดของตนเอง
  • เเจกข้อมูลตัวอย่างของ ความต้องการ ความรู้สึก เเละความคิด เเล้วให้ทุกๆคนอ่านทำความเข้าใจ
  • ให้เเต่ละคนลองเขียนความรู้สึกของตนเองในเเต่ละวัน ว่ารู้สึกอะไรบ้าง
  • เเต่ละคนร่วมสะท้อนความคิดเห็น ในความรู้สึกของตนเอง
  • ให้เเต่ละคนเขียนเเละสะท้อนความต้องการในชีวิตเเต่ละวัน

สะท้อนกระบวนการ

  • กิจกรรมนี้ เหมาะกับการตั้งวงชวนคุย ให้กันเเละกันฟัง
  • ผู้เข้าร่วมเล่าว่า กิจกรรมเเบบนี้ ทำให้เราสามารถเเยกเเยะความต้องการ ความรู้สึก ควมคิด เเละการกระทำออกจากกันได้ เเต่ต้องอาศัยระยะเวลาเเละการขยันเฝ้ามองตนเองพอสมควร

รายชื่อผู้เข้าร่วม

1.นส.นิภาธร วงค์ใหญ่

2.นส.ดวงใจ คันตะลี

3.นส.สุชีรา ประจญยุทธ

4.นส.เสาวนีย์ สามารถ

5.นส.จุฑามาศ เครือศรี

6.นส.ธัญวรัตน์ ลามี

7.นส.สุชัญญา พงษ์คำ

8.นส.เจนจิรา สมน้อย

9.นายธีระวุฒิ ศรีมังคละ

ขอขอบพระคุณ สถานที่ ณ สำนักศึกษาทั่วไป มหาวิทยาลัยมหาสารคาม

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน บันทึกพอเพียง



ความเห็น (1)

เขียนเมื่อ 

ดีเลย ขอเชิญเป็นวิทยากรพอดี...ฮา