ผมได้รับ อีเมล์ ดังต่อไปนี้
"เรียน ศาสตราจารย์ นายแพทย์วิจารณ์ พานิช หนูได้รับทุนอุดหนุการวิจัยจากมหาวิทยาลัย …. เรื่อง "การพัฒนาแบบทดสอบมาตรฐานวัดแววความเป็นครูในศตวรรษที่ 21" โดยเนื้อหาในข้อสอบจะเป็นคุณลักษณะที่จะส่อแววความเป็นครูในศตวรรษที่ 21 จะไม่ใช่ครูเดิม ๆ เหมือนในอดีตและปัจจุบันที่ครูส่วนใหญ่เป็นอยู่ แบบทดสอบมาตรฐานที่สร้างขึ้นมาใหม่นี้ จะใช้เป็นแบบทดสอบวัดผู้ที่จะมาสมัครเรียนเป็นครูในคณะครุศาสตร์/ศึกษาศาสตร์ได้ในทุกมหาวิทยาลัย ไม่ใช่เฉพาะในมหาวิทยาลัยเท่านั้น ในกระบวนการพัฒนานั้น หนูเริ่มต้นด้วยการ Review Literature คุณลักษณะที่ครูในศตวรรษ 21 พึงมี จากการอ่านงานเขียนของอาจารย์และติดตามรายงานการประชุมและเสวนาของสถาบันต่าง ๆ ที่ว่าด้วยเรื่องของครูในศตวรรษที่ 21 เช่น ยุทธการเปลี่ยน 'ครูเฉย ' สู่ครูยุคศตวรรษที่ 21 และจากที่อาจารย์ได้เสนอแนะใน เว็ปไซต์ต่าง ๆ แล้วนำมาสร้างเป็นข้อสอบที่ต้องการจะวัดคุณลักษณะของความเป็นครูในศตวรรษที่ 21ที่ควรจะเป็น แล้วนำข้อสอบที่สร้างขึ้นในขั้นแรกนี้ให้ได้ผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหา (Content Validity) ด้วยเทคนิค Delphi โดยผ่านผู้ทรงคุณวุฒิที่อยู่ในวงการของแนวคิดความเป็นครูในศตวรรษที่ 21 จำนวน 10 ท่าน อาทิ ศาสตราจารย์ นายแพทย์วิจารณ์ พานิช ศาสตราจารย์กิตติคุณ ศาสตราจารย์ ศาสตราจารย์ดร. เป็นต้น เพื่อช่วย Edit ข้อสอบ จำนวน 2 รอบ เมื่อได้ข้อยุติของความตรงเชิงเนื้อหาแล้ว จะมีกระบวนการของการหาคุณภาพของข้อสอบ ด้านค่าอำนาจจำนาจ (Discriminant Power) และค่าความยากง่าย Difficulty) ของข้อสอบรายข้อ โดยนำแบบทดสอบไป tryout กับนักศึกษาชั้นปีที่ 1 ในคณะครุศาสตร์/ศึกษาศาสตร์ ของมหาวิทยาลัยของรัฐในเขตกรุงเทพมหานครและปริมลฑล จำนวน 12 แห่ง แล้วคัดเลือกข้อสอบที่ใช้ได้ จากนั้นนำไป tryout อีกครั้ง เพื่อหาความเที่ยง (Reliability) ของแบบทดสอบทั้งฉบับ และหาค่าเกณฑ์ปกติ (Norm) ของแบบทดสอบครั้งแรก หนูมีความมุ่งมั่นว่า งานวิจัยชิ้นนี้ จะได้แบบทดสอบมาตรฐานวัดแววความเป็นครูในศตวรรษที่ 21 ที่ได้ถูกนำไปใช้เป็นประโยชน์ต่อวงการศึกษาครูในอนาคต ด้วยเหตุนี้หนูจึงขอกราบเรียนเชิญท่านอาจารย์เป็นผู้ทรงคุณวุฒิ ดังกล่าว
ด้วยความเคารพอย่างสูง
รองศาสตราจารย์
คณะมหาวิทยาลัย"
ผมตอบดังนี้
"เรียน ที่นับถือ
ผมคิดอยู่หลายวัน ว่าจะตอบอาจารย์ว่าอย่างไร ขอบคุณที่การติดต่อจากอาจารย์ทำให้ผมได้ขบคิดเรื่องสำคัญๆ และขอแสดงความชื่นชมในความมุ่งมั่นของอาจารย์
แต่ผมขออภัย ที่ต้อง decline คำเชิญของอาจารย์ด้วยเหตุผล ๒ ประการ
๑. ผมไม่มีความรู้เรื่องแววความเป็นครูเลย ยกเว้นเรื่องความรักเด็ก และมีทักษะในการสื่อสารกับเด็ก (มีลูกสาว ที่มีคุณสมบัตินี้อยู่คนหนึ่ง)
๒. ผมไม่เชื่อว่าความรู้เรื่องนี้จะมีคุณประโยชน์แท้จริง ในการยกระดับคุณภาพการศึกษาของประเทศ จะเป็นเพียง academic exercise ชิ้นหนึ่งเท่านั้น เพราะในอนาคต อาชีพครู (และอาชีพอื่นๆ) ไม่ควรได้รับการว่าจ้างแบบถาวรตลอดชีพ ควรเปิดช่องให้มีการเคลื่อนไหวเปลี่ยนแปลง ค้นพบตัวเองจากการปฏิบัติ พูดใหม่ว่า ผมไม่เชื่อว่าเราจะวัดแววความเป็นครู เชื่อมโยงกับการเป็นครูที่ดีได้อย่างแม่นยำ วิธีวัดได้แม่นยำจริงๆ คือวัดผลงานจริง ที่ปฏิบัติในสถานการณ์จริง
โจทย์วิจัยที่จะมีคุณค่าต่อการยกระดับคุณภาพการศึกษาไทย คือวิจัยว่า จะมีระบบเลี้ยงครูดี ขจัดครูที่ไม่เหมาะสม ออกจากระบบการศึกษา ได้อย่างไร คือเน้นข้อพิสูจน์จากการทำงานจริง ไม่ใช่ข้อพิสูจน์ล่วงหน้า ซึ่งผมติดว่าทำอย่างไรก็แม่นยำไม่มาก เพราะมีปัจจัยภายนอกเข้ามาเกี่ยวข้องด้วย ไม่ใช่แค่คุณสมบัติภายในของคน
ผมไม่แน่ใจว่าความคิดเห็นของผมจะถูกต้อง แต่ก็อยากแลกเปลี่ยนกับอาจารย์ครับ ขออภัยที่เสนอความเห็นที่แตกต่าง
วิจารณ์"
ในการสื่อสารโต้ตอบ อีเมล์ นี้ ผมใช้การคิดแบบ critical mode คือไม่เชื่อ หรือคิดโต้แย้ง เอาไว้ก่อน เหมือนกับในเอกสาร Assessing 21st Century Skillsของ National Research Council of The National Academies ของสหรัฐอเมริกา หน้า ๑๖ - ๒๔ ทบทวนผลงานวิจัยของศาสตราจารย์ Nathan Kuncel แห่งมหาวิทยาลัยมินนีโซต้า เพื่อตรวจสอบ ชิ้นส่วนของ "สิ่งสมมติ" ที่เรียกว่า 21st Century Skills ที่น่าสนใจมาก อ่านได้ที่ ๑
วิจารณ์ พานิช
๓๐ มี.ค. ๕๘
