วันนี้ผมมาแลกเปลี่ยนในเวที จิตวิญญาณคนไข้ ประเมินกันอย่างไรดี ของโครงการ @pal2know

แน่นอนว่า การประเมิน คือวิธีการแสวงหาความรู้อย่างหนึ่ง คือความรู้ที่ว่าสิ่งนี้ดีไม่ดีอย่างไร ควรปรับปรุง เพิ่มเติม ปิดช่องว่างที่ตรงไหน หรือแม้แต่กระทั่งชื่นชมอะไร

เพราะการประเมินจิตวิญญาณเป็นการแสวงหาความรู้ เราจึงน่าจะหาความรู้ตามแนวปรัชญาของความรู้ดังนี้

  1. ontology หรือภววิทยาของจิตวิญญาณ จิตวิญญาณคืออะไร
  2. epistemology ญาณวิทยาของจิตวิญญาณ จิตวิญญาณปรากฏมาให้เรารับรู้ได้อย่างไร
  3. methodology วิธีวิทยาในการรู้จิตวิญญาณ เราจะมีวิธีรู้สภาวะทางจิตวิญญาณของผู้ป่วยได้อย่างไร

ปราการด่านแรกของการประเมินจิตวิญญาณคือ คือภววิทยาของจิตวิญญาณ ผมคิดว่าข้อนี้เป็นข้อที่ยากที่สุด เพราะเป็นสิ่งที่เป็นนามธรรม รับรู้ สัมผัสได้ยาก ลึกลงไป (หรือเหนือขึ้นมา?) จากความคิดหรือความรู้สึก แถมยังเป็นของลี้ลับ คือทุกคนมีอยู่ แต่รู้ไม่ค่อยรู้ว่ามันมีอยู่ มักไม่ผุดขึ้นมาให้เราได้สัมผัส มันจะผุดมาให้เราสัมผัสก็เฉพาะในกาลเทศะที่พิเศษ เช่น เดินทางไปในที่ที่ธรรมชาติยิ่งใหญ่อลังการน้อมนำให้อัตตาของเราหดเหลือนิดเดียว การได้เดินทางไปดวงจันทร์แล้วเหยียบลงที่พื้นแห่งนั้น ขณะที่คลอดลูกแล้วเกิดสายสัมพันธ์เชื่อมโยงอย่างลึกซึ้ง ฯลฯ

วันนี้ในวงสรุปความรู้ที่ว่า จิตวิญญาณคืออะไร ก็ด้วยการนิยามว่า "จิตวิญญาณคือสภาวะที่เป็นแก่นแท้ของความเป็นมนุษย์ บริสุทธิ์ เป็นพลังขับเคลื่อนชีวิต เป็นความหมายที่สำคัญในชีวิตของคนๆ นั้น ตามคุณค่า ความเชื่อ ความศรัทธาของคนๆ นั้น" ทั้งนี้เราก็ยังคอมเม้นท์นิยามนี้ได้เต็มปากเต็มคำว่า "ยังไม่ค่อยเข้าใจอะ พูดอะไรของนายอะ มีที่ง่ายกว่านี้ไหม ฯลฯ"

สิ่งที่ง่ายกว่าในการทำความเข้าใจจิตวิญญาณ (?) คือการบอกว่าเทคนิคการประเมินและเยียวยาทางจิตวิญญาณทำได้อย่างไร นักวิชาชีพสุขภาพน่าจะทำได้ดีอยู่แล้ว จากความรู้ที่แฝงฝังในการปฏิบัติ แม้ว่าความรู้ในทางทฤษฎียังไม่ต้องคมชัดนัก

แต่หากจะชัดกับความรู้เรื่องจิตวิญญาณ รวมถึงต้องการผลิตนักวิชาชีพที่สามารถประเมินทางจิตวิญญาณ ผมคิดว่าประเด็นความรู้นี้ก็ยังมีปัญหาอีกหลายข้อ เท่าที่พอจะนึกออก

  1. เรายังไม่ค่อยรู้จักจิตวิญญาณ แล้วเราจะไปประเมินจิตวิญญาณได้อย่างไร?
  2. เรายังไม่ค่อยรู้จักจิตวิญญาณ แล้วเราจะไปสัมผัสประสบการณ์ทางจิตวิญญาณได้อย่างไร?
  3. แม้เราจะรู้จักจิตวิญญาณ แต่มันก็เป็นสภาวะที่เกิดขึ้นตอนเราไม่ป่วย แล้วตอนป่วยล่ะ จิตวิญญาณตอนป่วยเป็นอย่างไร?
  4. จิตวิญญาณที่ไม่ใช่ในเชิงศาสนา มีหน้าตาเป็นอย่างไร
  5. การประเมินทางจิตวิญญาณ เราในฐานะผู้ประเมินต้องไม่มีอคติ หรือต้องมีความเป็นมนุษย์ มีความกรุณา (ซึ่งเป็นอคติอย่างหนึ่ง) แล้วคนประเมินทางจิตวิญญาณที่ไม่ได้มีความกรุณามากนัก จะประเมินจิตวิญญาณไม่ได้จริงๆ หรือ?
  6. วิธีการประเมินจิตวิญญาณเป็นศาสตร์หรือศิลป์ หากเป็นศิลป์ เราจะบ่มเพาะทักษะการประเมินทางจิตวิญญาณได้อย่างไร
  7. เราจะช่วยให้ผู้ป่วยบรรลุถึงสุขภาวะทางจิตวิญญาณ โดยไม่ต้องรู้จักจิตวิญญาณได้หรือไม่?
  8. เราจะช่วยให้ผู้ป่วยบรรลุถึงสุขภาวะทางจิตวิญญาณ โดยไม่ต้องรู้จัก approach การเยียวยาทางจิตวิญญาณได้หรือไม่
  9. เราจะเข้าใจและช่วยเหลือผู้ป่วยทางมิติทางจิตวิญญาณ โดยไม่ผ่านกรอบความรู้เรื่อง จิตวิญญาณได้หรือไม่
  10. เราผู้ประเมินจิตวิญญาณ จะสื่อสารกับคนอื่นๆ ที่ไม่ได้สัมผัสผู้ป่วยได้อย่างไร หากจิตวิญญาณไม่ใช่ตัวเลข แล้วเราก็เล่าเรื่องราว สีหน้าแววตา ของผู้ป่วยได้แค่นิดเดียว

ท่านผู้อื่นล่ะครับ คิดว่ามันเป็นปัญหาไหมเนี่ย หรือผมเองที่เป็นปัญหา?