อาจารย์ จิรพรสุเมธีประสิทธิ์
กิจการส่วนใหญ่มักจะรู้ว่าหลักการที่เกี่ยวข้องกับการกำกับดูแลที่ดีมีอะไรบ้าง แต่ไม่ใช่ว่าจะทำให้กิจการสามารถขึ้นระบบการกำกับดูแลที่ดีได้ทันที กิจการจะต้องปรับสภาพแวดล้อมในกิจการให้มีเงื่อนไขหรือสภาวะ (Conditions) ที่เหมาะสมกับการพัฒนาการกำกับดูแลที่ดีด้วย
เงื่อนไขหรือสภาวะที่จำเป็น เพื่อให้เกิดความมั่นใจว่าจะเกิดการพัฒนาการกำกับดูแลที่ดีต่อไปในระยะการริเริ่มการปฏิรูปองค์กรด้านการกำกับดูแลที่ดี ได้แก่
เงื่อนไขที่ 1
การปรับกฎบัตร การวางนโยบาย ให้เกิดองค์กรรูปแบบใหม่ที่ประกันว่าจะสามารถ
1)ต่อต้าน ตอบโต้ รับมือการแทรกแซงทางการเมือง การบิดเบือนของกลุ่มผลประโยชน์
2)ดำเนินการบนหลักการเคารพต่อสิทธิตามธรรมชาติของมนุษย์ที่มีมาแต่กำเนิดของผู้ที่เกี่ยวข้องทุกระดับตั้งแต่วงในถึงวงนอก
เงื่อนไขที่ 2
การผ่อนปรนเงื่อนไข กฎเกณฑ์ ระเบียบ ข้อบังคับที่ทำการศึกษาแล้วว่าจะเป็นอุปสรรคในการทำกิจกรรมที่สะท้อนการกำกับดูแลที่ดี
เงื่อนไขที่ 3
การเพิ่มเติมหลักเกณฑ์การวัดผล มูลค่าทางสังคม ที่เกิดจากกิจกรรมการกำกับดูแลที่ดี ให้เป็นไปหลักเกณฑ์การวัดผลดำเนินงานเพิ่มเติมของกิจการ และนับรวมอยู่ในการประเมินผลความคุ้มค่าของการดำเนินธุรกรรมของกิจการ นอกเหนือจากผลประกอบการตามพันธกิจหลักของกิจการเอง
เงื่อนไขที่ 4
การแยกผลประกอบการรายตำแหน่งงานออกเป็น 2 ส่วน และนับรวมไว้ในผลประกอบการ
1)จำนวน Man Hour ที่ใช้ในการทำกิจกรรมการกำกับดูแลที่ดี ที่เพิ่มเติมจากการปฏิบัติงานตามปกติ และผลผลิตที่เกิดจากการใช้ Man Hour
2)จำนวน Man Hour ที่ดำเนินงานโดยไม่ได้รับผลตอบแทน
เงื่อนไขที่ 5
การจัดวางโครงสร้างพื้นฐาน (Infrastructures) และองค์ประกอบรากฐาน ที่จะทำให้มั่นใจว่าองค์กรมีศักยภาพ ทรัพยากร สินทรัพย์ที่เพียงพอในการบริหารจัดการ และรับมือกับการเพิ่มขึ้นของความต้องการให้กิจการทำกิจกรรมการกำกับดูแลที่ดีเพิ่มขึ้น
1)งานบริการที่ทำบนหลักการกำกับดูแลที่ดี
2)งานการตอบสนองบริการที่มีความแตกต่าง เฉพาะเจาะจงกว่าบริการมาตรฐานที่ให้บริการ
เงื่อนไขที่ 6
การจัดการอบรมหลักการกำกับดูแลที่ดีใหม่ๆ แนวคิดนวัตกรรมในระดับเจ้าของภาระงาน และสร้างพันธะผูกพัน
1)ออกแบบกิจกรรมการกำกับดูแลที่ดีของตนเองภายใต้กรอบนโยบายองค์กร
2)ความมุ่งมั่นในการพัฒนา ปรับปรุงกิจกรรมการกำกับดูแลที่ดีของตนเองให้ดีขึ้นจากปีก่อนหน้า ทำการบันทึกไว้ในแฟ้มข้อมูลพนักงาน
เงื่อนไขที่ 7
การกำหนดขอบเขตความรับผิดชอบ (Accountability) ของเจ้าของภาระงานแต่ละตำแหน่ง ในส่วนของการปฏิบัติงาน
1)ให้บรรลุเป้าหมายขั้นปลาย คือ ผลลัพธ์ที่เกิดกับกลุ่มเป้าหมาย
2)ให้เกิดการบรรเทา ขจัดผลกระทบทางลบต่อบุคคล สังคม สิ่งแวดล้อมที่อยู่ในขอบเขตของภาระงาน
3)อำนาจที่มอบหมายให้เพิ่มเติมตามความจำเป็นเพื่อให้สอดคล้องกับความรับผิดรับชอบที่กำหนดให้ในส่วนที่สะท้อนการกำกับดูแลที่ดี โดยเฉพาะการเข้าถึง และใช้ประโยชน์จากทรัพยากร สินทรัพย์ ที่ขึ้นทะเบียนรายการไว้ให้ใช้ได้เพื่อกิจกรรมการกำกับดูแลที่ดี เช่น ยานพาหนะ อุปกรณ์ เครื่องมือ โบวชัวร์
เมื่อมีเงื่อนไขที่กำหนดให้เป็นสิ่งอำนวยความสะดวกในการพัฒนาการกำกับดูแลที่ดีแล้ว ประเด็นสำคัญในอันดับต่อมาคือ การกำหนดโปรแกรม โครงการย่อยที่เกี่ยวข้อง
ตัวอย่างของโปรแกรม โครงการย่อยที่จำเป็นในทุกกิจการ
1) มีนโยบายการกำกับดูแลที่ดี ที่เป็นวัตถุประสงค์ พันธะกรณี ความมุ่งมั่นต่อการกำกับดูแลที่ดี
2) มีกฎบัตรที่เป็นกรอบการดำเนินงานของกิจการด้านการกำกับดูแลที่ดี
3) มีแนวพึงปฏิบัติ (Guidelines) ในการป้องกัน ปราบปรามด้านการทุจริตและคอรัปชั่นแต่ละลักษณะ
4) มีแผนการสื่อสารให้เป็นที่รับรู้เกี่ยวกับนโยบาย กฎบัตร แนวพึงปฏิบัติ
5) กำหนด Road Map/Master Plan ด้านการกำกับดูแลที่ดี
6) มีธีม (Theme) ระยะสั้น และระยะยาว เช่น New Good Governance for New Era of Thailand
7) กำหนดบทบาท หน้าที่ ความรับผิดชอบด้านการกำกับดูแลที่ดีระดับภาระงานและรายตำแหน่ง
8) มีกรอบแนวทางการวัดผลดำเนินงานด้านการกำกับดูแลที่ดี การประเมินความคุ้มค่าของสังคม และตัวชี้วัดความสำเร็จ ตลอดจนระบบประเมินผล
9) มีทะเบียนรายการสินทรัพย์ ทรัพยากรที่สามารถขอใช้ประโยชน์เพื่อประกอบการทำกิจกรรมการกำกับดูแลที่ดี
10) มีระบบบริหารการแจ้งเบาะแสด้านการกำกับดูแลที่ดีที่แยกต่างหากจากการบริหารข้อร้องเรียนตามปกติ
11) มีระบบงานสนับสนุนการบันทึกผลการปฏิบัติงานด้านการกำกับดูแลที่ดีรายบุคคลที่เน้น
(ก) Man Hour
(ข) ผลผลิตที่ได้
(ค) การบันทึกและจัดเก็บเอกสารหลักฐาน
12) มีการทำ MOU ร่วมมือการกำกับดูแลที่ดีข้ามองค์กร กับกลุ่มพันธมิตร คู่ค้า คู่สัญญาภายใน Value Chain และ Supply Chain
13) มีระบบ e-Learning และ KM เพื่อใช้การสืบค้นด้วยตนเอง
14) มีระบบ e-Exam เพื่อใช้ทดสอบ Pre-Test และ Post-Test ด้านความรู้การกำกับดูแลที่ดีบุคลากรแต่ละระดับ
15) มีโครงการสำรวจเพื่อประเมินการรับรู้ของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียเฉพาะกลุ่ม
16) มีการจัดหลักสูตรการกำกับดูแลที่ดี แทรกไว้ในหลักสูตรปฐมนิเทศน์
17) มีการจัดทำทะเบียนประเด็นผลกระทบทางลบและข่าวร้าย (Bad News)ที่จะใช้ในการส่งต่อและถ่ายทอดสู่ระดับปฏิบัติการ และรายบุคคล และส่งต่อสู่ CSR Activities
18) มีการทำแผนจัดวางและสร้างปัจจัยขับเคลื่อนเชิงคุณภาพด้านการกำกับดูแลที่ดีตามมาตรฐานสากล
19) มีระบบรายงานความก้าวหน้าของผลดำเนินงานด้านการกำกับดูแลที่ดี รายสัปดาห์ (52 x 7) เตรียมรายงานภายในและภายนอกกิจการ
20) มีระบบฐานข้อมูลด้านการกำกับดูแลที่ดี ที่พัฒนาเป็น MIS สำหรับประกอบการตัดสินใจเชิงนโยบาย
21) มีแผนการสื่อสารมวลชนวิกฤติทางสื่อสังคมออนไลน์ในส่วนของชื่อเสียง ภาพลักษณ์ที่เกิดจากข้อบกพร่องของการกำกับดูแลที่ดี และความเข้าใจที่ผิดพลาด โดยบุคลากรทุกคนมีส่วนร่วม
22) มีการพัฒนาภูมิปัญญาด้านการกำกับดูแลที่ดี (Good Governance Intelligence) เพื่อให้เป็นตัวตนโดยเฉพาะขององค์กร หรือเป็นตำนานที่เล่าต่อบอกต่อในรุ่นต่อๆไป
23) มีการแสดงผลดำเนินงานด้านการบริหารการกำกับดูแลที่ดีของกิจการ เทียบกับ
(ก) อดีต
(ข) แนวพึงปฏิบัติที่ดี (Best Practices)
24) มีโครงการริเริ่มกิจกรรมการกำกับดูแลที่ดี ที่ทำให้องค์กรเป็น Future Maker แทนที่จะเป็นเพียง Future Taker ตลอดไป
