ก่อนที่เราจะทราบถึงปัญหาสิทธิมนุษยชนของผู้ลี้ภัยและคนหนีภัยความตาย เราความทราบถึงคำจำกัดความของของ “ผู้ลี้ภัย” และ “คนหนีภัยความตาย” ก่อนเป็นอันดับแรก โดยคำจำกัดความของคำทั้งสองมีความหมายดังต่อไปนี้คือ

ผู้ลี้ภัย[1] นั้น อนุสัญญาว่าด้วยสถานภาพผู้ลี้ภัย พ.ศ. 2494 ให้คำนิยาม และความหมายของสถานภาพผู้ลี้ภัยว่า ผู้ลี้ภัย หมายถึงบุคคลที่จำเป็นต้องทิ้งประเทศบ้านเกิดของตนเอง เนื่องจากความหวาดกลัวการถูกประหัตประหารหรือได้รับการคุกคามต่อชีวิตเนื่องจากสาเหตุข้อหนึ่งข้อใด เช่น เชื้อชาติ ศาสนา สัญชาติสมาชิกภาพในกลุ่มทางสังคม สมาชิกภาพในกลุ่มความคิดทางการเมือง

ผู้หนีภัยความตาย[2] คือ ผู้หนีภัยที่เกิดกับชีวิต ทั้งภัยโดยตรง และโดยอ้อม ภัยโดยตรง เช่น ภัยจากการสู้รบ ส่วนภัยความตาย โดยอ้อม ผมแบ่งออกเป็นสองประเภท คือ ภัยความตายทางกายภาพ ซึ่งเกิดจากการคาดการณ์ได้ว่า ถ้าไม่หนีออกมาจากพื้นที่นั้นจะต้องตาย เช่น เมื่อรู้ข่าวว่ามีกองทหารกำลังจะเข้ามาที่หมู่บ้านและมีข้อมูลว่า หากทหารเข้ามาในหมู่บ้านแล้วจะเกิดการละเมิดสิทธิมนุษยชนจนถึงขั้นเสียชีวิต ได้ จึง หนีออกมาก่อนที่ทหารจะมาถึง หรือ กรณีการหนีจากการบังคับเกณฑ์แรงงาน ซึ่งอันที่จริง การเกณฑ์แรงงานไม่ได้เป็นภัยความตายโดยตรง คือ ถ้าถูกยอมให้เกณฑ์แรงงานไปเรื่อย ๆ ก็อาจจะไม่ถูกฆ่าตาย แต่ถ้าหากปฏิเสธไม่ยอมทำงาน ก็มีความเสี่ยงที่จะตายได้ หรือ หากถูกบังคับให้ทำงานแล้วหลบหนีออกมาก็มีข้อมูลว่าคนเหล่านี้จะถูกฆ่าตายได้ เช่นเดียวกับกรณีการถูกบังคับเก็บภาษี หรือการข่มขืน ถ้าหากไม่ปฏิบัติตามก็มีความเสี่ยงที่จะตายได้ นี่เป็นตัวอย่างของภัยความตายทางกายภาพที่เห็นได้ชัด ภัยความตายอีกประเภทหนึ่งคือภัยความตายทางจิตใจ เช่น การข่มขืน เป็นต้น

จากสื่อต่างๆในปัจจุบัน ไม่ว่าจะเป็นข่าวสารทางหนังสือพิมพ์ อินเตอร์เน็ต หรืออาจจะเป็นจากทางโทรทัศน์ ล้วนมีข่าวสารแสดงถึงปัญหาของผู้ลี้ภัยหรือผู้หนีภัยความตายออกมาอยู่บ้าง ซึ่งข้าพเจ้าสามารถสรุปปัญหาที่สำคัญออกมาได้ 3 ประการด้วยกันคือ

ประการแรกคือ เสียสิทธิที่จะสามารถทำงานหาเลี้ยงชีพได้อย่างเสรี

ประการที่สองคือ เสียสิทธิที่จะมีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดี ซึ่งปัญหาดังกล่าวเป็นปัญหาที่พบได้บ่อยตามข่าวสารต่างๆ เช่น อาหารที่ไม่มาสามารถหาเลี้บงชีพเองได้  ซึ่งต้องรอให้มีผู้มาบริจาคหรือจากการช่วยเหลือของทางการ  ซึ่งในบางครั้งอาจกเกิดการคลาดแคลนได้

และประการสุดท้ายคือ เสียสิทธิในการได้รับการศึกษา ทำให้เด็กที่อยู่ในค่ายลี้ภัยนั้นได้ได้รับการศึกษาอย่างเหมาะสม ทำให้เด็กผู้โชคร้ายดังกล่าวเติบโตขึ้นมาอย่างมีคุณภาพชีวิตที่ไม่ได้ เนื่องจากขาดโอกาสทางการศึกษา

อ้างอิง

[1] ผู้ลี้ภัย. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก : https://www.unhcr.or.th/th/refugee/convention (วันที่ค้นข้อมูล : 18 พฤษภาคม 2557).

[2] ผู้หนีความตาย [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก : http://www.l3nr.org/posts/367660 (วันที่ค้นข้อมูล : 18 พฤษภาคม 2557).