“แรงงาน” คือทรัพยากรที่สำคัญที่สุดในการขับเคลื่อน เศรษฐกิจ การค้า การลงทุน ในทุกภาคส่วน ทั้งในภาครัฐและ ภาคเอกชน อาทิเช่นการก่อสร้าง หรือ การบริการเป็นต้น ซึ่งประเทศไทยในฐานะประเทศที่กำลังพัฒนา จึงมีความต้องการทรัพยากรแรงงานเป็นจำนวนมาก ซึ่งเป็นเหตุให้ ชาวต่างชาติจากประเทศเพื่อนบ้านหลั่งไหลเข้ามาแสวงหาโอกาศในการทำงานเป็นจำนวนมาก และปฏิเสธไม่ได้ว่าแรงงานต่างด้าวนั้นเป็นการลงทุนที่คุ้มค่าสำหรับเหล่านายจ้างเนื่องจาก ค่าแรงที่ถูกกว่าแรงงานชาวไทย
สำหรับประเทศไทยได้รับรองสิทธิในเสรีภาพในการประกอบอาชีพไว้ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2550 ม.43 บัญญัติว่า
“บุคคลย่อมมีเสรีภาพในการประกอบกิจการหรือประกอบอาชีพและการแข่งขันโดยเสรีอย่างเป็นธรรม
การจำกัดเสรีภาพตามวรรคหนึ่งจะกระทำมิได้ เว้นแต่โดยอาศัยอำนาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมาย เฉพาะเพื่อประโยชน์ในการรักษาความมั่นคงของรัฐหรือเศรษฐกิจของประเทศ การคุ้มครองประชาชนในด้านสาธารณูปโภค การรักษาความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน การจัดระเบียบการประกอบอาชีพ การคุ้มครองผู้บริโภค การผังเมือง การรักษาทรัพยากรธรรมชาติหรือสิ่งแวดล้อม สวัสดิภาพของประชาชน หรือเพื่อป้องกันการผูกขาดหรือขจัดความไม่เป็นธรรมในการแข่งขัน”
ซึ่งในปัจจุบัน เราสามารถพบได้ในทั่วทุกสังคม รวมถึงในประเทศไทยด้วยเช่นกัน ที่มักจะมีคนต่างด้าวที่ถูกจ้างเข้ามาเป็นแรงงานอยู่ในประเทศไทย เช่นตาม ร้านขายของชำ ตามร้านอาหารต่างๆ เป็นต้น แต่จากที่ข้าพเจ้าได้ศึกษาถึงเรื่องความเป็นอิสระของคนต่างด้าวในการเลือกที่จะประกอบอาชีพในประเทศไทยนั้น มีข้อจำกัดไว้อย่างไรบ้าง ซึ่งข้าพเจ้าก็ได้พบข้อจำกัดเรื่องการประกอบอาชีพของคนต่างด้าว ซึ่งบัญญัติไว้ใน "บัญชีท้ายพระราชกฤษฎีกา กำหนดในอาชีพและวีชาชีพที่ห้ามคนต่างด้าวทำ พ.ศ. 2522" ที่ได้กำหนดไว้ถึง 39 อาชีพที่คนต่างด้าวในประเทศไทยไม่สามารถที่จะประกอบอาชีพนั้นได้ จึงเกิดเป็นคำถามขึ้นมาว่าการจำกัดเสรีภาพในการประกอบอาชีพของคนต่างด้าวนัั้น ถือเป็นการละเมิด ปฏิณญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน(UDHR) ข้อ 23. ที่ว่า "บุคคลมีสิทธิที่จะทำงานและเลือกงานอย่างเสรี ได้รับการคุ้มครองจากการว่างงาน มีสิทธิได้รับค่าตอบแทนเท่าเทียมกัน โดยไม่มีการเลือกปฏิบัติ และบุคคลที่ทำงานมีสิทธิในรายได้ซึ่งยุติธรรม มีสิทธิเข้าร่วมและก่อตั้งสหภาพแรงงานเพื่อนคุ้มครองประโยชน์ของตน"
แต่อย่างไรก็ตาม เสรีภาพในการประกอบอาชีพเป็นเสรีภาพสัมพัทธ์ คือ อาจถูกจำกัดการใช้เสรีภาพได้โดยกฎหมาย หากพิจารณาตามรัฐธรรมนูญ เสรีภาพในการประกอบอาชีพจะถูกกำจัดได้โดยกฎหมายที่มีขึ้นเพื่อรักษาความมั่นคงของรัฐหรือเศรษฐกิจของประเทศ การรักษาความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน เป็นต้น ทั้งนี้ ไม่ว่าจะด้วยเหตุผลใด การจำกัดเสรีภาพในการประกอบอาชีพย่อมต้องตรากฎหมายขึ้นเพื่อจำกัด เจ้าหน้าที่ไม่สามารถจำกัดเสรีภาพชนิดนี้ตามอำเภอใจได้
แต่ปัจจุบันบิดาและมารดาของน้องดวงตานั้นได้รับการรับรองสัญชาติจากรัฐเมียนม่าร์เรียบร้อยแล้ว เนื่องจากนโยบายของรัฐไทยที่ได้ทำการตกลงกับรัฐเมียนม่าร์ในกรณีการจ้างแรงงานคนต่างด้าว จึงเป็นการขจัดความไร้สัญชาติต้น แต่อย่างไรก็ตามนั้น ครอบครัวหม่องภาก็ยังไม่ได้รับการรับรองสัญชาติไทยแต่อย่างใด จึงทำให้ไม่ได้รับสิทธิบางอย่างจากรัฐ ส่วนน้องดวงตาและน้องจักรซึ่งเป็นน้องชายของน้องดวงตายังไม่ได้รับการพิสูจน์สัญชาติพม่า เนื่องจากตามความตกลงของรัฐนั้นเป็นกรณีของแรงงงานต่างด้าวเท่านั้น มาได้รับรองถึงสิทธิของครอบครัวของแรงงานต่างด้าวแต่อย่างใดเมื่อเป็นเช่นนี้แล้วน้องดวงตาและน้องชายยังเป็นบุคคลที่ไร้สัญชาติอยู่เช่นเดิม ซึ่งรัฐไทยควรที่จะเข้ามารับรองการมีสัญชาติไทยของน้องดวงตาและครอบครัวด้วยโดยพิจารณาจากหลักดินแดนเพื่อให้น้องและครอบครัวได้รับสิทธิที่รัฐได้รับรองไว้อย่างเต็มที่
ครอบครัวหม่องภา แหล่งข้อมูล : เอกสารประกอบการเรียน วิชากฎหมายสิทธิมนุษยชน คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
