มนุษย์ที่ข้ามชาติ : กรณีการถอนสัญชาติของชาวแม่อาย
การข้ามชาติเป็น อาการของการข้ามจากชาติหนึ่งไปสู่อีกชาติหนึ่ง โดยหลักแล้วการที่มนุษย์จะข้ามจากรัฐหนึ่งรัฐใดไปยังอีกรัฐหนึ่งนั้น จะต้องมีหนังสือเดินทางและต้องข้ามอย่างถูกต้องตามกฎหมายคนเข้าเมือง
ในสมัยก่อนผู้คนตามชายแดน มักข้ามชาติกันอย่างผิดกฎหมายคนเข้าเมือง กล่าวคือไม่มีเอกสารใดๆรับรองการเข้าเมือง เรียกได้ว่าเป็นการเข้าเมืองผิดกฎหมายนั่นเอง เช่นเดียวกับชายแดนที่อำเภอแม่อาย ที่คนไร้สัญชาติจากประเทศเมียนมาร์ได้ข้ามฝั่งเข้ามาที่อำเภอแม่อายเป็นจำนวนมากโดยเข้ามาอย่างผิดกฎหมายคนเข้าเมือง เพื่อที่หวังว่าจะมาทำมาหากินในประเทศไทยโดยหวังว่าจะมีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น ซึ่งคนไร้สัญชาติเหล่านี้ต้องการที่จะใช้ชีวิตเสมือนเป็นคนไทย จึงทำให้มีการซื้อขายบัตรประชาชนปลอมเป็นจำนวนมาก รัฐบาลไทยจึงดำเนินการถอนสัญชาติของชาวบ้านแม่อายเพราะเชื่อว่า บุคคลเหล่านั้นเป็นคนต่างด้าวที่เข้าเมืองผิดกฎหมาย โดยไม่มีการตรวจสอบให้ละเอียดว่าใครเป็นผู้มีสัญชาติไทยที่แท้จริง ใครเป็นคนต่างด้าวที่เข้าเมืองผิดกฎหมาย ผลจากการดำเนินการครั้งนี้ ทำให้ชาวแม่อายจำนวนมากถูกถอนสัญชาติโดยไม่เป็นธรรม
จะเห็นได้ว่าการกระทำของกรมการปกครองเป็นการกระทำที่ละเมิดสิทธิมนุษยชนของชาวแม่อายอย่างแท้จริง เพราะการถอนชื่อชาวแม่อายออกจากทะเบียนบ้านนั้น ส่งผลให้สัญชาติไทยถูกถอนไปด้วย ทำให้สิทธิบางประการจากการเป็นพลเมืองของรัฐไทยถูกถอนเช่นกัน ทำให้ชาวแม่อายไม่ได้รับสิทธิใดใดอย่างที่ควรจะเป็น
เมื่อเรื่องนี้ได้ขึ้นสู่ศาลปกครองสูงสุด ศาลปกครองสูงสุดเห็นว่า ประกาศของนายอำเภอแม่อายเป็นการออกคำสั่งทางปกครองคำสั่งใหม่ โดยเกิดจากดุลยพินิจของนายอำเภอแม่อายเอง มิได้เกิดจากคำขอโดยเจตนาของผู้ฟ้องคดีทั้งหมดแต่อย่างใด นายอำเภอแม่อายจึงควรต้องแจ้งข้อเท็จจริงให้ผู้ได้รับผลกระทบทุกคนได้ทราบก่อนที่จะออกคำสั่งทางปกครองตามมาตรา 30 วรรคหนึ่ง แห่งพระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ.2539 ศาลปกครองสูงสุดได้พิพากษาว่าให้เพิกถอนประกาศของนายอำเภอแม่อายทั้งฉบับ และให้มีผลต่อผู้ถูกกระทบจากประกาศทุกคน
อาจกล่าวได้ว่าปัญหาการละเมิดสิทธิและเสรีภาพของชาวแม่อายมีสาเหตุสำคัญ 2 ประการ คือ
- 1.การประกาศใช้กฎหมายความมั่นคง ซึ่งนอกจากจะประกาศใช้โดยขาดความจำเป็นแล้ว ยังเปิดช่องให้เจ้าหน้าที่รัฐใช้อำนาจตามอำเภอใจในการละเมิดสิทธิและเสรีภาพของประชาชนอย่างกว้างขวาง ทั้งสิทธิในชีวิต สิทธิในร่างกาย สิทธิในการชุมนุม เสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น โดยไม่คำนึงถึงหลักการประชาธิปไตย และหลักนิติธรรม
- 2.หน่วยงานในกระบวนการยุติธรรมไม่ได้ทำหน้าที่เอื้ออำนวยให้เกิดความยุติธรรม ปกป้องและขยายสิทธิเสรีภาพของประชาชน หรือเคารพศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ หากแต่ใช้กฎหมายเป็นเครื่องมือในการจำกัดสิทธิเสรีภาพ ป้องปราม และกดทับประชาชน ปัญหาเหล่านี้ดำรงอยู่ในกระบวนการยุติธรรมมาเนิ่นนาน
ที่มา :
ปัญหาคนไร้รัฐ ไร้สัญชาติ, http://www.oknation.net/blog/print.php?id=637128 เข้าถึงวันที่ 27 เมษายน 2557
การคืนสิทธิในสัญชาติไทยให้ชาวบ้านแม่อาย, รศ.ดร.พันธุ์ทิพย์ กาญจนะจิตรา สายสุนทร, http://www.archanwell.org/autopage/show_page.php?t... เข้าถึงวันที่ 27 เมษายน 2557
คดีแม่อาย : คดีปกครองประวัติศาสตร์ ,http://www.nidambe11.net/ekonomiz/2005q3/article20... เข้าถึงวันที่ 27 เมษายน 2557
ศปช.แถลง นิรโทษกรรมแก้ไขความผิดพลาดปฎิบัติการของรัฐ คืนความยุติธรรมให้กับประชาชน,http://prachatai.com/journal/2013/07/47871 เข้าถึงวันที่ 27 เมษายน 2557
