ครูพี่เลี้ยงกับสถานการณ์ การสอนข้างเตียง (Bedside Teaching)

:การสอนในศตวรรษที่ 21

การประชุมเพื่อพัฒนาศักยภาพครูพี่เลี้ยงในปีนี้ ได้รับเสียงสะท้อนจากครูพี่เลี้ยงที่อาวุโสว่า อาจารย์ให้มีการทำกลุ่มกิจกรรมเยอะ เป็นเสียงสะท้อนที่ทำให้ผู้บริหารการศึกษายิ้มแก้มแทบปริ เพราะนั่นเท่ากับประเมินว่าน้องๆอาจารย์ที่เป็นวิทยากรของเรา มีทักษะการสอนในศตวรรษที่ 21 กันแล้ว แม้กระทั่งการเป็นวิทยากร

 

เมื่อเข้าสังเกตการณ์การเป็นวิทยากรในเรื่องการสอนในคลินิกของน้องๆที่ผ่านการอบรมศาสตร์ และศิลป์ทางการพยาบาล ยิ่งพบว่า สถาบันการศึกษาพยาบาลที่อบรมให้น้องๆได้เรียนรู้ศาสตร์การสอนพยาบาล มีศิลปะที่จะทำให้ผู้เรียนหลักสูตรนี้สามารถนำมาใช้ได้จริง

 

จึงเป็นโอกาสที่ผู้บริหารการศึกษาพยาบาลจะได้อธิบาย พี่พยาบาลที่เป็นครูพี่เลี้ยงที่เข้าอบรมว่า ที่เป็นการจัดการเรียนการสอนในศตวรรษที่ 21 ซึ่งจะเป็นการเรียนรู้ร่วมกันระหว่างผู้เรียนและผู้สอน ดังตังอย่างการสอน เรื่อง การสอนข้างเตียง (Bed Site Teaching) คือ

 

วิทยากรมีการบรรยายก่อนในช่วงแรก ต่อมาให้แบ่งกลุ่มคิดหัวข้อของการสอน ครูพี่เลี้ยงได้สร้างสัมพันธภาพด้วยกัน มีการทำกลุ่ม มีเสียวหัวเราะและการนำเสนอที่ต้องการให้เกิดความประทับใจ มักจะเลือก คนที่กล้าออกมาแสดงในบทบาทครูพี่เลี้ยง และผู้ป่วย เท่ากับประเมินเรื่องสัมพันธภาพระหว่างครูพี่เลี้ยงได้จากการเข้ากลุ่ม สรุปว่าได้หัวข้อ 3 เรื่อง จากเวลาที่กำหนด

ตัวอย่างเรื่องที่สอนข้างเตียง กิจกรรมการแสดงบทบาทสมมติ ประเมินบทบาทครูพี่เลี้ยง
การจับInterval Duration เพื่อสังเกตความก้าวหน้าขิองการคลอด ครูพี่เลี้ยงให้นักศึกษาเดินทางไปที่เตียงผู้ป่วย แล้วสอบถามกิจกรรมที่จะทำกับผู้ป่วยที่เตียง มอบหมายให้นักศึกษา1 คนจับnterval Duration ของผู้ป่วยรอคลอด แล้วให้นักศึกษาอีกคนจับเช่นเดียวกัน เมื่อได้เหมือนกันแล้วจึงสรุป

กลุ่มนี้เป็นกลุ่มแรกที่นำเสนอ เนื่องจากผู้แสดงในบทบาทครุพี่เลี้ยงเป็นพยาบาลประจำตึกอุบัติเหตุ การออกแบบจึงเป็นในลักษณะรวดเร็ว ประกอบกับเป็นสุภาพบุรุษจึงไม่ได้แสดงบทลบาทในการตรวจผู้แสดงเป็นแม่รอคลอดซึ่งเป็นสุภาพสตรี ด้วยวัฒนธรรมของมุสลิมที่เคร่งครัด ส่งผลให้ครูพี่เลี้ยงไม่ได้แสดงบทบาทสมมตให้ผู้เรียนชมก่อนจะให้ผู้เรียนลงมือกระทำการพยาบาลดังกล่าว

เมื่อกลุ่มช่วยสะท้อนกลับ เสนอว่าครูพี่เลี้ยงควรมีการสอนและบอกวัตถุประสงค์ก่อนถึงงเตียงผู้ป่วย และควรแจ้งผู้ป่วยทราบเพื่อให้ความร่วมมือในการสอนครั้งนี้

สิ่งที่กลุ่มได้เรียนรู้ คือ การสอนในเรื่องใดควรเป็นเรื่องที่ครูมีความรู้ความสามารถที่จะสาธิตให้นักศึกษารู้สึกมั่นใจในความถูกต้อง 
การใช้เครื่องช่วนหายใจ ใน ICU ครูพี่เลี้ยงซุกถามความรู้นักศึกษา ว่าต้องการเรียนรู้เรื่องใด จากนั้นบรรยายเนื้อหาอย่างละเอียด เกี่ยวกับเครื่องช่วยหายใจ จากนั้นมีการสาธิตการใช้เครื่องช่วยหายใจแล้วให้นักศึกษาลองปฏิบัติ แล้วสรุป

โชคดีที่ครูพี่เลี้ยงมีความรู้ในเรื่องดังกล่าวเพราะเป็นพยาบาลไอ ซี ยู จึงพรั่งพรูความรู้ออกมาอย่างมากมาย 

เมื่อกลุ่มช่วย สะท้อนคิด พบว่า เนื้อหามากเกินไป ควรศึกษาหาความต้องการก่อนสอนจริง เพื่อให้สามารถเรียนรู้ประวัติการรักษาพยาบาลขอ

งผู้ป่วยด้วยแต่บุคลิกของครูพี่เลี้ยงเป็นกันเองและอบอุ่น ซึ่งเป็นลักษณะที่ดี

ประเด็นนี้วิทยากรแนะนำว่าหากผู้ป่วยไม่สามารถประเมินกิจกรรมได้ ควรให้นักศึกาาประเมินโดยดูจากสีหน้า หรืออื่นๆ
การดูแลผู้ป่วย COPD ในการได้รับออกซิเจนตึกอายุรกรรม

ครูพี่เลี้ยงได้สอนการให้ออกซิเจน โดยครูบรรยายเนื้อหาและซักถามนักศึกษา แล้วนำนักศึกษาไปที่เตียงผู้ป่วย แนะนำตนเอง และบอกความร่วมมือที่ผู้ป่วยต้องให้ระหว่างการสอน ครูพี่เลี้ยงสาธิตการวัดระดับออกซิเจน จากนั้นให้นักศึกษาแต่ละคนรายงานผลการวัด ครูพี่เลี้ยงสรุปการสอน

 

 กลุ่มนี้น่าจะทำกิจกรรมเต็มรูปแบบ เพราะสองกลุ่มที่ผ่านมาได้รับการวิพากษ์มาแล้ว 

นับว่า เป็นการบรรยายที่ผู้เรียนมีส่วนร่วมในกิจกรรม เกิดการพัฒนาการที่เห็นชัดเจน สอดคล้องกับการจัดการเรียนการสอนในศตวรรษที่ 21 ดังนี้

1. ทุกคนมีส่วนร่วมในกิจกรรม จะนั่งฟังบรรยายแบบลอยผ่านไม่ได้

2. มีส่วนร่วมในการวิพากณ์ เพราะการวิพากษ์จะต้องทวนทฤษฎีที่ฟังบรรยายมา เป็นการทบทวนบทบาทของครูพี่เลี้ยงเองด้วนตนเอง

3. เห็นพัฒนาการบทบาทของครูพี่เลี้ยงที่เกิดจากการสะท้อนคิดของกลุ่มจนสามารถพัฒนาไปสูบทบาที่มุ่งหวังโดยที่วิทยากรไม่ใช่ผู้ตัดสิน หากแต่เป็นการแต่งแต้มความสวยงามของบทบาทครูพี่เลี้ยงนี้ด้วยมือครูพี่เลี้ยงด้วยกันเอง ด้วยความรักความเข้าใจ และเสียงหัวเราะ

4. กิจกรรมการบรรยายนี้เป็นแบบอย่างของการสอนศตวรรษที่ 21ให้กับครูพี่เลี้ยง

5.แถมยังภาคภูมิใจในศิษย์ที่เป็นวิทยากร รวมทั้งศิษย์ที่อาสาสมัครมาเป็นครูพี่เลี้ยง เป็นการถ่ายทอดสิ่งที่ดีจากรุ่นสู่รุ่นทีเดียว

ถือเป็นการบริการวิชาการที่ได้ผลเลยทีเดียว น่าชื่นชมค่ะ

รูปกิจกรรมการสอนค่ะ

ขอให้วิชาชีพพยาบาลก้าวหน้าต่อไป