บทความ
เรื่อง การยุบโรงเรียนขนาดเล็กมีทั้งดีและเสียอย่างไร?
โดย........ เผชิญ อุปนันท์
โรงเรียนเป็นองค์กรสำคัญยิ่งในการจัดการศึกษาให้กับเยาวชนของประเทศ หากว่าไม่มีโรงเรียน การจัดการศึกษาก็ไม่สามารถดำเนินการพัฒนาประชาชนในประเทศได้ โดยเฉพาะประชาชนที่อยู่ในชนบทห่างไกลความเจริญในทุกด้าน ดังนั้น การที่จะยุบหรือคงอยู่ของโรงเรียนขนาดเล็กจึงเป็นสิ่งที่ควรคำนึงถึงให้มากที่สุดสำหรับผู้บริหารการศึกษาทุกคน
การยุบหรือควบรวมโรงเรียนขนาดเล็ก ที่มีนักเรียน ตั้งแต่ 1-60 คน และตั้งอยู่ใกล้เคียงกันกับโรงเรียนขนาดเล็กด้วยกัน หรือใกล้กับโรงเรียนขนาดกลาง ขนาดใหญ่ การคมนาคมสะดวก เมื่อนักเรียนมาเรียนรวมกัน การจัดกิจกรรมการเรียนการสอน การทำงานกลุ่ม การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ของนักเรียนก็จะได้เรียนรู้อย่างหลากหลาย มีสังคมที่หลากหลาย มีความคิดที่กว้างไกล มีเพื่อน ๆ ไม่โดดเดี่ยว นักเรียนได้เรียนรู้กับครูผู้สอนที่สอนตรงวิชาเอก มีครูครบชั้นเรียน สื่ออุปกรณ์ เทคโนโลยีต่าง ๆ ที่พร้อมมากกว่า ส่งผลให้นักเรียนได้เรียนรู้อย่างเต็มที่เต็มศักยภาพของแต่ละคน ส่งผลให้ผู้เรียนมีคุณภาพผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนก็จะสูงขึ้นด้วย แต่ทั้งนี้ ก็เป็นภาระผู้ปกครองที่จะส่งนักเรียนไปเรียนโรงเรียนอื่นที่ไกลออกไป ต้องเสียเวลาเสียค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้น ทั้งๆที่รัฐจะเป็นผู้จ่ายค่าพาหนะให้แต่นั่นแหละผู้ปกครองไม่มั่นใจว่าจะยั่งยืนเพียงใด
การคงอยู่ของโรงเรียนขนาดเล็ก ซึ่งเป็นโรงเรียนที่ไม่สามารถควบรวมกันได้ การคมนาคมไม่สะดวก และเป็นโรงเรียนที่บรรพชนตั้งขึ้นมา หากจะยุบก็จะทำให้เสียเสาหลักของบ้านเมืองไป คือ บ้าน วัด โรงเรียน ทั้ง 3 เสานี้ได้สืบทอดกันมายาวนาน เป็นที่เชิดหน้าชูตาของชุมชน บางโรงเรียนถึงแม้ว่านักเรียนน้อยแต่กิจกรรมของชุมชนก็มีมาก นักเรียนน้อยครูน้อยหากทุ่มเทด้านการสอนก็สามารถยกระดับคุณภาพให้สูงขึ้น ได้ดีกว่าโรงเรียนที่มีนักเรียนเยอะ โรงเรียนขนาดเล็ก ดูแลนักเรียนทั่วถึง เน้นการอ่าน เขียน คิดวิเคราะห์ ก็จะส่งผลให้นักเรียนมีความสามารถใกล้เคียงกับโรงเรียนขนาดกลางและขนาดใหญ่ได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้านคุณธรรม จริยธรรม ปัญหาเรื่องเพศ เรื่องยาเสพติด แทบจะไม่มีเลยในโรงเรียนขนาดเล็ก ทั้งนี้หากชุมชนยังหวงแหนโรงเรียนของตนเองอย่างฝังลึก ยิ่งเป็นสิ่งดีที่จะเข้ามาช่วยพัฒนาส่งเสริมโรงเรียนในทุกด้านแทน การพึ่งพารัฐ อย่าปล่อยให้โรงเรียนดำเนินการอย่างลำพัง โรงเรียนของท่านก็จะคงอยู่กับชุมชนต่อไป
โรงเรียนขนาดเล็กที่มีอยู่ทั่วประเทศ และเพิ่มขึ้นทุกปี จะคงอยู่หรือจะยุบรวม ขึ้นอยู่กับชุมชนเท่านั้นที่จะร่วมกันพัฒนาโรงเรียนให้มีคุณภาพได้หรือไม่ คำว่า “จิ๋วแต่แจ๋ว” จะอยู่คู่ชุมชนต่อไปหากท่านให้ความสนใจและตั้งใจพัฒนาโรงเรียนท่านอย่างจริงจัง
