การพัฒนาหลักสูตร

ทาบา (Taba) ได้กล่าวไว้ว่า การพัฒนาหลักสูตร หมายถึง การเปลี่ยนแปลงปรับปรุงหลักสูตรอันเดิมให้ได้ผลดียิ่งขึ้น ทั้งในด้านการวางจุดมุ่งหมาย การจัดเนื้อหาวิชา การเรียนการสอน การวัดผลประเมินผล และอื่นๆ เพื่อให้บรรลุถึงจุดมุ่งหมายอันใหม่ที่วางไว้ การเปลี่ยนแปลงหลักสูตรเป็นการเปลี่ยนแปลงทั้งระบบหรือเปลี่ยนแปลงทั้งหมด ตั้งแต่จุดมุ่งหมายและวิธีการ และการเปลี่ยนแปลงหลักสูตรนี้จะมีผลกระทบกระเทือนทางด้านความคิดและความรู้สึกนึกคิดของผู้ที่เกี่ยวข้องทุกฝ่าย ส่วนการปรับปรุงหลักสูตร หมายถึง การเปลี่ยนแปลงหลักสูตรเพียงบางส่วนโดยไม่เปลี่ยนแปลงแนวคิดพื้นฐาน หรือรูปแบบของหลักสูตร

สาเหตุที่ทำให้มีการพัฒนาหลักสูตร

การพัฒนาหลักสูตร จำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องพิจารณาถึงข้อมูลพื้นฐานในด้านต่างๆ เพื่อให้หลักสูตรที่สร้างขึ้นมานั้น สมบูรณ์ สามารถสนองความต้องการของบุคคล และสังคม พื้นฐานด้านต่างๆ ที่นักพัฒนาหลักสูตรต้องนำมาพิจารณานั้นมีหลายประการ ซึ่งมีนักการศึกษาได้ให้ความคิดเห็นว่าพื้นฐานในการพัฒนาหลักสูตรด้านต่างๆ ที่ควรนำมาพิจารณาในการพัฒนาหลักสูตร มี 5 ด้าน ดังนี้

1. พื้นฐานทางด้านปรัชญาการศึกษา

2. พื้นฐานทางด้านจิตวิทยา

3. พื้นฐานทางด้านสังคมและวัฒนธรรม

4. พื้นฐานทางด้านเศรษฐกิจ การเมือง การปกครอง

5. พื้นฐานทางด้านวิทยาการและเทคโนโลยี

ทฤษฎีการพัฒนาหลักสูตรของไทเลอร์

ไทเลอร์ (Ralph W. Tyler) ได้ให้หลักเกณฑ์และเหตุผลไว้ว่า ในการพัฒนาหลลักสูตรและวางแผนการสอนนั้น จะต้องตอบคำถาม 4 ประการ ดังนี้

1. มีจุดประสงค์ทางการศึกษาอะไรบ้าง ที่โรงเรียนควรแสวงหา

2. มีประสบการณ์ทางการศึกษาอะไรบ้าง ที่สามารถจัดขึ้นเพื่อช่วยให้บรรลุจุดประสงค์ที่กำหนดไว้นั้น

3. จะจัดระบบประสบการณ์ดังกล่าวนี้อย่างไร จึงจะมีประสิทธิภาพมากที่สุด

4. จะประเมินประสิทธิภาพของประสบการณ์ในการเรียนอย่างไร จึงจะตัดสินใจได้ว่าบรรลุถึงจุดประสงค์ที่กำหนดไว้

คำถามทั้ง 4 ประการนี้ ตรงกับองค์ประกอบที่สำคัญในการวางแผนหรือพัฒนาหลักสูตร 4 ด้าน ตามลำดับดังนี้ 1. กำหนดวัตถุประสงค์ 2. การเลือกเนื้อหา 3. การสอน และ 4. การประเมินผล

ไทเลอร์ได้วางกรอบในการตอบคำถามของเขาไว้อย่างเป็นระบบ ดังนี้

1. จุดประสงค์ทางการศึกษาอะไรบ้าง ที่โรงเรียนควรแสวงหา

ก็คือการกำหนดวัตถุประสงค์ ไทเลอร์แนะนำว่า นักพัฒนาหลักสูตรควรเริ่มค้นหาจุดประสงค์ทางการศึกษาโดยการเก็บข้อมูลจากสามแหล่ง 1.แหล่งข้อมูลนักเรียน 2.แหล่งข้อมูลสังคม3. แหล่งข้อมูลจากข้อเสนอแนะเกี่ยวกับวัตถุประสงค์ของผู้เชี่ยวชาญด้านเนื้อหา

จากแหล่งข้อมูลทั้ง 3 แหล่ง จะได้วัตถุประสงค์จำนวนมาก ซึ่งเป็นวัตถุประสงค์ชั่วคราวดังนั้นจะต้องผ่านการกลั่นกรองอีกครั้งหนึ่ง โดยใช้ ปรัชญาการศึกษาและ จิตวิทยาการศึกษา เมื่อผ่านการกลั่นกรองครั้งที่สองก็จะได้จุดประสงค์ที่สมบูรณ์

2. มีประสบการณ์ทางการศึกษาอะไรบ้าง ที่สามารถจัดขึ้นเพื่อช่วยให้บรรลุจุดประสงค์ที่กำหนดไว้นั้น หลังจากการเลือกวัตถุประสงค์แล้ว นักพัฒนาหลักสูตรจะต้องตัดสินในการตอบคำถามข้อที่ 2 เกี่ยวกับการเลือกสิ่งที่เรียกว่า “ประสบการณ์การเรียนรู้” ซึ่งประสบการณ์การเรียนรู้เป็นกิจกรรมที่เขียนไว้ในลักษณะการวางแผนหลักสูตรและจัดให้นักเรียนได้บรรลุวัตถุประสงค์

3. จะจัดระบบประสบการณ์ดังกล่าวนี้อย่างไร จึงจะมีประสิทธิภาพมากที่สุด ในการตอบคำถามข้อที่ 3 Tyler ได้แนะนำว่า ประสบการณ์การเรียนรู้ควรได้รับการจัดให้ถูกต้องและชัดเจน สิ่งที่ต้องคำนึงถึงคือจะต้องเป็นวิธีการที่จะช่วยให้ผู้เรียนได้บรรลุจุดมุ่งหมายอย่างแน่นอน และ Tyler เชื่อว่า การเรียนรู้จะมีประสิทธิภาพถ้าจัดไว้อย่างถูกต้องและเหมาะสม โดยเฉพาะอย่างยิ่งประสบการณ์การเรียนรู้ควรมีลักษณะเป็นแนวตั้ง เริ่มจากง่ายไปหายาก

ความคิดเกี่ยวกับการประเมินผลของ ไทเลอร์จะกำหนดความเหมาะสมระหว่างผลของวัตถุประสงค์เฉพาะและผลของผลสัมฤทธิ์ที่แท้จริง ไทเลอร์ได้เน้นถึงการประเมินที่เกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนพฤติกรรมผู้เรียนและการปฏิบัติที่ไม่ใช่การทดสอบเท่านั้น แต่ยังมีการใช้เทคนิคอื่น ๆ ไม่ว่าจะเป็นการสังเกต การสัมภาษณ์ การใช้แบบสอบถาม และตัวอย่างชิ้นงานของผู้เรียน

ดังนั้นการพัฒนาหลักสูตรนั้นจะต้องมีความสอดคล้องกับตัวผู้เรียนเอง สภาพของสังคมนั้นๆ ความเหมาะสม มีการดำเนินงานที่เป็นขั้นตอน ซึ่งหลักการพัฒนาของไทเลอร์นั้นก็น่าจะเรียกได้ว่าไม่ได้ซับซ้อน มีลำดับขั้นตอนการทำ มีการบูรณาการของประสบการต่างๆ และก็มีการประเมินผลในขั้นตอนสุดท้าย ซึ่งผมคิดว่าการพัฒนานั้นจะต้องมีการทำอย่างเป็นระบบและต้องอาศัยการพัฒนาอย่างจริงจัง

อ้างอิงจากหนังสือ

ธวัชชัย ชัยจิรฉายากุล(2529).การพัฒนาหลักสูตรจากแนวคิดสู่การปฏิบัติ.กรุงเทพมหานคร : ภาควิชาศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล.

อินเทอร์เน็ต

http://www.learners.in.th/blogs/posts/380550

http://suwapat44.blogspot.com/p/blog-page_6710.html

http://pinayo-ci.blogspot.com/2010/11/blog-post.html