ตอบคุณน้องเปิ้ลเรื่องปัญหาการใช้สิทธิตามกฎหมายของคนถือบัตรบุคคลที่ไม่มีสถานะทางทะเบียน

โดย รศ.ดร.พันธุ์ทิพย์ กาญจนะจิตรา สายสุนทร

เมื่อวันที่ ๒ มิถุนายน พ.ศ.๒๕๕๖

https://www.facebook.com/note.php?saved&&note_id=10200137342976651

--------

คำถาม

--------

เมื่อเดือนมีนาคม พ.ศ.๒๕๕๖ คุณน้องเปิ้ลเข้ามาตั้งคำถามใน

http://www.gotoknow.org/posts/314147 โดยมีใจความว่า

“สวัสดีค่ะอาจารย์ ตอนนี้หนูถือบัตรบุคคลไม่มีสถานะทางทะเบียนอยู่ หนูเกิดที่พม่า แต่มาโตที่ประเทศไทย พอดีว่าตอนนี้หนูเรียน กศน.จะจบ ม.6 แล้ว ไม่ทราบว่าหนูก็สามารถไปเรียนต่อมหาวิทยาลัยได้ใช่ไหมค่ะ ?  และตอนนี้หนูมีแฟนเป็นคนสัญชาติ หนูสามารถจดทะเบียนสมรส กับเค้าได้ไหมค่ะ?

ส่วนการยื่นเรื่องขอสัญชาติก็อย่างที่อาจารย์พูดเสมอ ว่าจะผ่านไม่ผ่านขึ้นอยู่กับรัฐมนตรี

ขอขอบพระคุณล่วงหน้านะค่ะ”

---------

คำตอบ

----------

ประเด็นที่จะต้องทำความเข้าใจกัน ก็น่าจะมีอยู่ ๓ ประเด็นด้วยกัน กล่าวคือ

ในประการแรก สิทธิทางการศึกษาเป็นสิทธิมนุษยชนค่ะ มนุษย์ทุกคนเข้าถึงโอกาสทางการศึกษาได้ค่ะ ในปัจจุบัน ก็มีมนุษย์จำนวนมากที่ไร้สัญชาติและเรียนอยู่ในมหาวิทยาลัยของประเทศไทย

ในประการที่สอง สิทธิก่อตั้งครอบครัวตามกฎหมายก็เป็นสิทธิมนุษยชนขั้นพื้นฐาน มนุษย์ทุกคนเข้าถึงโอกาสที่จะอยู่ร่วมกันเป็นครอบครัวตามกฎหมายได้ ศาลสูงประเทศไทยไม่ว่าจะเป็นศาลฎีกาหรือศาลปกครองก็เคยชี้ว่า เป็นหน้าที่ของนายอำเภอที่จะจดทะเบียนสมรสตามกฎหมายไทยหากมนุษย์นั้นมีเงื่อนไขการสมรสตามกฎหมายแพ่ง ซึ่งความมีสัญชาติหรือไม่ ความเป็นคนสัญชาติหรือคนต่างด้าว หรือสถานะคนเข้าเมืองถูกหรือผิดกฎหมายมิใช่ข้อเท็จจริงที่นำมาปฏิเสธก่อตั้งครอบครัวของมนุษย์ได้เลย

ในประการที่สาม สิทธิขอสัญชาติไทยโดยการสมรสเป็นของหญิงที่เป็นภริยาที่ชอบด้วยกฎหมายของชายสัญชาติไทย แต่อำนาจในการอนุญาตตามคำขอนั้น เป็นของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ซึ่งคุณก็เข้าใจอยู่แล้ว

ในประการสุดท้าย การเกิดในประเทศพม่าของคุณน่าจะนำไปสู่การพิสูจน์สิทธิในสัญชาติพม่า และการรับรองสถานะคนสัญชาติพม่าในทะเบียนราษฎรพม่า ในวันนี้ ประชาคมอาเซียนปรากฏตัวชัดเจนแล้ว และพม่าก็เป็นสมาชิกของอาเซียน ปีนี้ ก็จะเป็นประธานอาเซียน ดังนั้น การถือสัญชาติพม่าก็เป็นสิ่งที่ดีสำหรับคุณ และการถือสัญชาติพม่าก็ไม่เป็นอุปสรรคที่จะร้องขอสัญชาติไทยโดยการสมรสในวาระต่อไปค่ะ ลองกลับไปพม่าและหารือกับบุพการีอย่างจริงจัง เมื่อมีเอกสารแสดงตนว่า เป็นคนสัญชาติพม่าแล้ว ก็มาร้องขออนุญาตเข้ามาในประเทศไทยอย่างคนต่างด้าวสัญชาติพม่า ทักอย่างก็จะจบลงอย่างดีในขั้นตอนหนึ่งของชีวิต

ลองพิจารณาดู