เพื่อนร่วมรุ่นศิริราช ๗๑ คนหนึ่ง คือ นพ. นิคม วรรณราชู ไปทำงานเป็นแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านกุมารเวชศาสตร์ที่สหรัฐอเมริกา มาเยี่ยมและมอบหนังสือให้จำนวนหนึ่ง ที่ผมหยิบมาอ่านเล่มแรกคือ อบรมบ่มนิสัยลูกด้วยความรัก อ่านแล้ววางไม่ลง เพราะแม้จะเขียนและพิมพ์เผยแพร่ตั้งแต่ปี ๒๕๔๒ แต่สาระยังทันสมัยเปี๊ยบ พ่อแม่และครูในสมัยปี ๒๕๕๖ และอีก ๒๐ ปีข้างหน้า จะยังต้องการอ่านหนังสือเล่มนี้อยู่ แต่น่าเสียดาย ที่หนังสือเล่มนี้ขาดตลาดเสียแล้ว
นี่คือหนังสือสำหรับพ่อแม่และครู เป็นแนวทางส่งเสริมลูกและศิษย์ให้เติบโตเป็นคนดี เป็นสมาชิกที่ดีของสังคม ในบทส่งท้าย ซึ่งเป็นตอนที่ ๒๓ ของหนังสือ (หนังสือมี ๒๒ บท ตามด้วยบทส่งท้าย) ระบุหลัก ๙ ประการ ที่เป็นข้อปฏิบัติประจำวัน ดังนี้
๑. พ่อแม่จะต้องมีความเห็นตรงกันและสนับสนุนซึ่งกันและกัน
๒. ให้ความรักโดยไม่มีข้อแม้
๓. รู้จักมอบสัมผัสทางร่างกายและกอดรัดอุ้มชู
๔. ปลูกฝังให้เด็กเกิดความอยากรู้อยากเรียน
๕. เสริมสร้างความใกล้ชิดสนิทสนมภายในครอบครัว
๖. เป็นผู้ฟังที่ดี
๗. ให้โอกาสเด็กได้สัมผัสกับโลกภายนอก
๘. สอนให้ลูกรู้ว่าทุกคนต่างก็เป็นสมาชิกของสังคม
๙. แสดงความเป็นผู้นำที่ดีให้เด็กเห็น
ในตอนหนึ่งของบทนำ เขียนไว้ดังนี้ “การอบรมลูกคือการให้สมดุลย์ระหว่างความเป็นผู้มีอำนาจและความเป็นเพื่อน รู้จักไว้วางใจ และให้อิสระเสรีตามความเหมาะสม รู้จักเก็บเอาความนึกคิดของลูกมาใส่ใจตัวเอง รู้จักอลุ่มอล่วย และรู้จักแก้ไขปัญหาอย่างสันติ การเลี้ยงลูกนั้น เปรียบได้กับความยืดหยุ่นของสายยาง พ่อแม่จะต้องเคร่งครัดในบางครั้ง และอาจต้องผ่อนปรนในบางเรื่อง เพื่อให้เกิดความพอดี ทั้งนี้เพื่อผลพวงในการหล่อหลอมนิสัยใจคอและความประพฤติของเด็กต่อไปในอนาคต” เป็นหลักการที่สำคัญยิ่ง ตามมาด้วยรายละเอียดสั้นๆ ในแต่ละบท รวม ๒๒ บท ดังนี้
บทที่ ๑ สร้างศรัทธาความนิยมชมชอบ และความเชื่อมั่นในจิตใจของลูก
บทที่ ๒ ปัญหาคืออะไร และใครเป็นเจ้าของปัญหากันแน่
บทที่ ๓ ทำอย่างไรจึงจะทำให้เขาพูด
บทที่ ๔ ปล่อยให้เขาเป็นตัวของเขาเอง
บทที่ ๕ พูดให้เขาทำตาม
บทที่ ๖ ยกย่องและสรรเสริญ
บทที่ ๗ พูดให้เขาเห็นตัวเองเป็นคนดี และมีคุณค่า
บทที่ ๘ สิทธิของเขา
บทที่ ๙ แก้ปัญหาอย่างสันติ
บทที่ ๑๐ แก้ปัญหาโดยเปลี่ยนแปลงสิ่งแวดล้อม
บทที่ ๑๑ พ่อแม่เปลี่ยนแปลงความคิดเห็นของตนเอง
บทที่ ๑๒ อิทธิพลของสิ่งแวดล้อม
บทที่ ๑๓ คุณเป็นพ่อแม่ในกลุ่มไหน
บทที่ ๑๔ คุณสมบัติพิเศษของพ่อแม่
บทที่ ๑๕ หลักแห่งการอบรมบ่มนิสัย
บทที่ ๑๖ วิธีแก้ไขเมื่อเด็กประพฤติไม่ดี
บทที่ ๑๗ การลงโทษโดยการเฆี่ยนตี
บทที่ ๑๘ ใช้อำนาจขั้นสุดท้าย
บทที่ ๑๙ จุดหมายปลายทาง
บทที่ ๒๐ สาเหตุแห่งความล้มเหลว
บทที่ ๒๑ พื้นฐานทางความคิดในการอบรมบ่มนิสัย
บทที่ ๒๒ รวมทุกอย่างเข้าด้วยกัน
เสียดาย ที่หนังสือเล่มนี้ขาดตลาดเสียแล้ว น่าจะมีการพิมพ์ครั้งที่ ๒ เพราะสาระยังทันสมัยอยู่
วิจารณ์ พานิช
๒๒ มี.ค. ๕๖
ขอบคุณมากค่ะอาจารย์
ขอเอาไปบ่มนอสัยหลานนะคะอาจารย์ แบบว่าไม่มีลูก อิอิ