ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นบูรณาการ  ๕ ทักษะ  ได้แก่

๑.  การกำหนดและควบคุมตัวแปร 

ตัวแปร  หมายถึง สิ่งที่แตกต่าง หรือ เปลี่ยนแปลงไปจากเดิมเมื่ออยู่ในสถานการณ์ต่างๆ กัน  ตัวแปรที่เกี่ยวข้องกับการทดลองทางวิทยาศาสตร์มีอยู่ ๓ ประเภท  ได้แก่

  ตัวแปรต้น(ตัวแปรอิสระ , ตัวแปรเหตุ)  เป็นตัวแปรเหตุที่ทำให้เกิดผลต่างๆ หรือ ตัวแปรที่เราต้องการศึกษา หรือ ทดลองดูว่าเป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดผลตามที่เราสังเกตใช่หรือไม่

  ตัวแปรตาม(ตัวแปรไม่อิสระ , ตัวแปรผล)  เป็นตัวแปรที่เกิดมาจากตัวแปรเหตุ  เมื่อตัวแปรเหตุเปลี่ยนแปลง  ตัวแปรตามก็จะเปลี่ยนแปลงตามไปด้วย

ตัวแปรควบคุม  เป็นตัวแปรอื่นๆมากมาย (นอกจากตัวแปรเหตุ) ที่อาจส่งผลต่อการทดลอง  ทำให้ผลการทดลองคลาดเคลื่อนไป  เราจึงจำเป็นต้องทำการควบคุมให้เหมือนๆ กันเสียก่อน

๒. การตั้งสมมติฐาน 

เป็นการคาดคะเนคำตอบของปัญหาอย่างมีเหตุผล  หรือ การบ่งบอกความสัมพันธ์ของตัวแปร

อย่างน้อย ๒ ตัว  ก่อนที่จะทำการทดลองจริง  โดยอาศัยทักษะการสังเกต  ประสบการณ์  ความรู้เดิม  เป็นพื้นฐาน

  ลักษณะของสมมติฐาน  :

·  อาจถูกหรือผิดก็ได้

·  สมมติฐานที่ดีจะเป็นคำตอบที่คิดไว้ล่วงหน้า

·  เป็นข้อความบ่งบอกความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปรต้นกับตัวแปรตาม

·  อาจมีมากกว่า ๑ สมมติฐานก็ได้

·  ใช้เป็นแนวทางการออกแบบการทดลอง

·  การพิสูจน์สมมติฐานว่าถูกหรือผิด  (อาจใช้คำว่า  ยอมรับ หรือ ไม่ยอมรับสมมติฐานนั้นๆ)

๓. การกำหนดนิยามเชิงปฏิบัติการ 

นิยามเชิงปฏิบัติการ  หมายถึง  ความหมายของคำหรือข้อความที่ใช้ในการทดลองที่สามารถสังเกต  ตรวจสอบ หรือ ทำการวัดได้  ซึ่งจำเป็นต้องกำหนดเพื่อความเข้าใจที่ตรงกันเสียก่อนทำการทดลอง

  นิยามเชิงปฏิบัติการ จะแตกต่างจากคำนิยามทั่วๆ ไป คือ “ต้องสามารถวัด หรือ ตรวจสอบได้”  ซึ่งมักจะเป็นคำนิยามของตัวแปรนั่นเอง

๔.  การทดลอง 

เป็นกระบวนการปฏิบัติการเพื่อหาคำตอบจากสมมุติฐานที่ตั้งไว้ในการทดลอง  ประกอบด้วย

ขั้นตอนต่างๆ ๓ ขั้นตอน  ดังนี้

    ๑)   การออกแบบการทดลอง  คือ  การวางแผนการทดลองก่อนลงมือปฏิบัติจริง  โดยกำหนดว่าจะใช้วัสดุอุปกรณ์อะไรบ้าง  จะทำอย่างไร  ทำเมื่อไร  มีขั้นตอนอะไร

๒)  การปฏิบัติการทดลอง  คือ  การลงมือปฏิบัติตามที่ออกแบบไว้

๓)  การบันทึกผลการทดลอง  คือ  การจดบันทึกข้อมูลต่างๆ ที่ได้จากการทดลอง

ซึ่งใช้ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน ๘ ทักษะที่กล่าวไปแล้ว

๕. การตีความหมายข้อมูลและการลงข้อสรุป

การตีความหมายข้อมูล  คือ  การแปลความหมาย หรือ  การบรรยายผลของการศึกษาเพื่อให้

คนอื่นเข้าใจว่า  ผลการศึกษาเป็นอย่างไร เป็นไปตามสมมติฐานที่ตั้งไว้หรือไม่

การลงข้อสรุป  เป็นการสรุปความสัมพันธ์ของข้อมูลทั้งหมด  เช่น  การอธิบายความสัมพันธ์

ระหว่างตัวแปรบนกราฟ  การอธิบายความสัมพันธ์ของข้อมูลที่เป็นผลของการศึกษา