ทำไมคนจึงนิยมใช้แรงงานควาย ทำไมไม่ใช้แพะไถนา ใช้ช้างคราดนา ใช้หมูเทียมเกวียน หรือใช้กระต่ายฉุดระหัดวิดน้ำกัน

จากคำถามข้างบนนี้ตอบได้เลยว่า เพราะควายเป็นสัตว์ที่เชื่อง แสนรู้ สั่งได้ แข็งแรง และเป็นมิตรกับคน

การใช้แรงงานจากควายก็มีปัญหาเหมือนกัน โดยเฉพาะควายตัวผู้ เวลาเป็นหนุ่มกลัดมันขึ้นมาก็เอาไม่ค่อยอยู่เหมือนกัน (อย่าว่าแต่ควายเลย คนเองก็เถอะ) ดัง นั้น คนจึงหาวิธีจัดการกับควายพวกนี้เพราะลดความคึกคะนอง ดูเหมือนคนจะรู้จุดอ่อนของควายดี คงได้จากการสังเกตดูตัวเองว่าจุดอ่อนอยู่ตรงไหน อะไรคือสาเหตุของการคึกคะนอง ก็เลยจัดการได้ถูกจุด นั้นก็คือ ตอน เสียเลย

การตอนควาย หรือ สัตว์อื่น หมายถึง การตัดวงจรสืบพันธุ์ ไม่ให้สามารถสืบพันธุ์ได้ รวมถึงการทำให้หมดความต้องการทางเพศด้วย ต่างจากการตอนต้นไม้ ซึ่งหมายถึง การทำให้สามารถขยายพันธุ์ต่อไปได้อีก

การตอนสัตว์ในภาษาอังกฤษใช้คำว่า Castration

การตอนควายจะเริ่มมีมาตั้งแต่สมัยใดไม่ปรากฏ แต่การตอนคนมีมานานแล้ว และเป็นเหตุให้ประวัติศาสตร์จีนพลิกผันไปได้มากเหมือนกันด้วยพิษสงของพวก ขันที คาดว่าการตอนควายก็คงจะมีประวัติมายาวนานพอๆกันกับการตอนคนแต่ผลมันต่างกัน เพราะการที่คนรู้จักการตอนควาย ทำให้เกิดวัฒนธรรมการเกษตรที่ยิ่งใหญ่และยาวนานของมนุษยชาติ

การตอนควายในประเทศไทยคงทำกันมานานนับพันปีแล้ว วิธีการก็คงเป็นการทุบหรือตัดอวัยวะสืบพันธุ์ (อัณฑะ) โดย ตรง การตอนควายของคนอีสานก็นิยมทำกันแพร่หลายทุกหมู่บ้านทุกตำบลก็ว่าได้ เพราะจะมีคนที่เรียกว่า หมอตอนควาย อยู่แทบทั้งนั้น เครื่องมือตอนควายสมัยโบราณ เป็นเครื่องมือง่ายๆที่ใช้ไม้ที่มีในท้องที่ประดิษฐ์ขึ้นเอง

จากส่วนหนึ่งในผลงาน ควายกับฅน ของ เรืองศักดิ์ ละทัยนิล ที่ตั้งใจทำขึ้นด้วยความสำนึกในคุณค่า และแรงศรัทธาที่มีต่อ ควายไทย