กองพิกัดสมุฏฐานมหาภูตรูป  เต็มหมวดหมู่ได้แก่

1.พัทธปิตตะ (น้ำดีในฝัก) อพัทธปิตตะ(น้ำดีนอกฝัก)  กำเดา ทั้ง3 อย่างนี้เป็นพิกัดในกองสมุฏฐานเตโช

2.หทัยวาตะ ( ควบคุมการเต้นของหัวใจ และจิตใจและอารมณ์) สัตถกะวาตะ (ลมที่เสียดแทงเจ็บลึกๆคล้ายของแหลมทิ่มแทงแรงๆ ลมมีพิษ ) สุมนาวาตะ (ลมที่ควบคุมพลังตามแนวดิ่งของร่างกาย เสียวตามเส้น ลิ้นแข็ง เป็นลมที่เป็นแล้วอาจถึงตา่ยได้) ทั้ง 3 อย่างนี้ เป็นพิกัดอยู่ในกองสมุฏฐานวาโย และเข้าใจว่าหากจะเรียนรู้ให้เข้าใจยิ่งขึ้นจึงได้ ศึกษาระบบ Metabolism 

(ในส่วนนี้แล้วตัวเองเข้าใจว่าระบบการหายใจที่ดีจะช่วยให้ร่างกายได้ปรับสมดุลตัวเองได้ส่วนหนึ่ง ถ้าเราเข้าใจระบบการหายใจ และฝึกหายใจให้ถูกต้องจะช่วยให้ร่างกายได้รับออกซิเจนเต็มที่และช่วยกระตุ้นให้การไหลเวียนของโลหิตดีขึ้นก็จะส่งผลต่อระบบการทำงานของอวัยวะในการหายใจ เช่นปอด หลอดลม ถุงลม และส่งผลถึงหัวใจให้ทำงานได้ดีอีกทางหนึ่ง ส่งผลให้ระดับความดันโลหิตเข้าสู่สภาวะปกติได้อีกทางหนึ่ง นอกเหนือจากการได้รับประทานอาหารที่ถูกต้อง กับการออกกำลังกายสม่ำเสมอ และมีจิตใจที่สงบเย็น )

3.ศอเสมหะ อุระเสมหะ คูถเสมหะ ทั้ง 3 อย่างนี้เป็นกองพิกัดสมุฏฐานอาโป 

4.หทัยวัตถุ อุทริยะ กรีสะ ทั้ง 3 อย่างนี้ เป็นพิกัดในกองสมุฏฐานปถวีดูเพิ่มเติมจากตารางปถวีธาตุ

มหาภูตรูป 3 คือ พัทธปิตตะ หทัยวาตะ ศอเสมหะ เรียกว่ามหาภูตรูปเต็มหมวดหมู่

เว้นแต่สมุฏฐานปถวี ได้เป็นชาติจะละนะ ขึ้นนั้นหามิได้ แต่เมื่อใดสมุฏฐานทั้ง 3 สิ่งใดสิ่งหนึ่งก็ดีเกิดเป็นชาติจะละนะขึ้นแล้ว สมุฏฐานปถวีก็พลอยมีกำลังขึ้น และสมุฏบานทั้งปวงก็กำเริบแรงกว่าเก่าเหตุว่าปถวันั้นเป็นที่ตั้งแห่งภูมิโรคทั้งหลาย และเป็นที่คชูอุดหนุนโรคให้จำเริญและจะได้นามว่า มหาสันนิบาตหรือสันนิบาตกองใหญ่


ขอบคุณความรู้จากตำราแพทย์แผนไทย ประเภทเวชกรรม เล่ม 1 2 3 กองการประกอบโรคศิลปะ กระทรวงสาธารณะสุข และเว็บไซด์อื่นๆที่นำมาแสดงซึ่งช่วยให้เกิดการเรียนรู้และได้ทำความเข้าใจมากยิ่งขึ้น

ขอบคุณค่ะ


N. fire element
    syn:{ธาตุไฟ}
    sample:[พวกหมอโบราณให้เหตุผลว่า ไทฟอยด์และอหิวาตกโรคเกิดจากเตโชธาตุ]

อุทริยะ แปลว่า[อุ-ทะ-ริ-ยะ] (มค. อุทริย; สก. อุทรฺย) น. อาหารใหม่ในกระเพาะ.
source : อ.เปลื้อง ณ.นคร


[อุ-ทะ-ริ-ยะ] (มค. อุทริย; สก. อุทรฺย) น. อาหารใหม่ในกระเพาะ.
source : อ.เปลื้อง ณ.นคร


อุทริยะ : [อุทะริยะ] น. อาหารที่กินเข้าไปใหม่ ๆ. (ป. อุทริย; ส. อุทรฺย).



มหาภูตรูป http://www.buddhism-online.org/Section05A_01.htm

พัทธปิตตะ http://ittm.dtam.moph.go.th/data_all/articles/article02.htm
 

กำเดา http://dict.longdo.com/search/%E0%B8%81%E0%B8%B3%E0%B9%80%E0%B8%94%E0%B8%B2
การหายใจของคน
http://vichakarn.triamudom.ac.th/comtech/studentproject/sci/breath1/%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B9%83%E0%B8%88%E0%B8%82%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%84%E0%B8%99.html
 นายแพทย์วิเชียร ดิลกสัมพันธ์ และนายแพทย์ชูศักดิ์ เวชแพศย์ 
http://guru.sanook.com/encyclopedia/%E0%B8%AA%E0%B8%A3%E0%B8%B5%E0%B8%A3%E0%B8%A7%E0%B8%B4%E0%B8%97%E0%B8%A2%E0%B8%B2_:_%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%9A%E0%B8%9A%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B9%83%E0%B8%88/
กองพิกัดสมุฏฐานอาโปธาตุ http://www.samunpri.com/modules.php?name=Kana3&file=tard
ตารางปถวีธาตุ http://www.pharmacy.mahidol.ac.th/mobile/TH/knowledge.php?id=98
คูถเสมหะ http://www.horokengkard.com/index.php?lay=show&ac=article&Id=539081280&Ntype=1