สรรพนามบุรุษที่ 2 และบุรุษที่ 3

1. สรรพนามบุรุษที่ 2 (ท่าน ท่านทั้งสอง ท่านทั้งหลาย) คำศัพท์หลักคืออะไรนั้นบอกยาก แต่ตำราว่า ตฺวทฺ และ ยุษฺมทฺ (คงจะดูจากรูปที่แจกแล้ว ซึ่ง ตฺว- และ ยุษฺม- เป็นแกน) สรรพนามบุรุษที่ 2 ไม่แบ่งเพศ และไม่มีอาลปนะเช่นเดียวกับบุรุษที่ 1 (ถ้าจะเรียก ก็เรียกด้วยคำนามที่แสดงถึงบุรุษผู้นั้น)


..

เอกพจน์

  ทวิพจน์

  พหูพจน์

กรฺตฺฤ

ตฺวมฺ

  ยุวามฺ

  ยูยมฺ

กรฺม

ตฺวามฺ, ตฺวา

  ยุวามฺ, วามฺ

  ยุษฺมานฺ, วสฺ

กรฺณ

ตฺวยา

  ยุวาภฺยามฺ

  ยุษฺมาภิสฺ

สมฺปฺรทาน

ตุภฺยมฺ, เต

  ยุวาภฺยามฺ, วามฺ

  ยุษฺมภฺยสฺ, วสฺ

อปาทาน

ตฺวตฺ

  ยุวาภฺยามฺ

  ยุษฺมตฺ

สมฺพนฺธ

ตว, เต

  ยุวโยสฺ, วามฺ

  ยุษฺมากมฺ, วสฺ

อธิกรณ

ตฺวยิ

  ยุวโยสฺ, วามฺ

  ยุษฺมาสุ

2. ตฺวา, เต, วามฺ, วสฺ นั้นไม่มีเสียงเน้น จึงไม่สามารถขึ้นต้นประโยค และไม่สามารถนำหน้า จ เอว วา ได้

3. สรรพนามบุรุษที่ 3 นักไวยากรณ์อินเดียว่าศัพท์หลักคือ ตทฺ แต่นักไวยากรณ์ฝรั่งว่า ต บางตำราก็บอกเค้าแยกตามเพศ เนื่องจาก สรรพนามบุรุษที่ 3 แบ่งเพศ จึงมีเค้า 3 ตัว คือ ส(ชาย) สา(หญิง) และ ตทฺ (กลาง) การแจกรูป ดูพร้อมกัน 3 เพศดังนี้

..

..

ชาย

.

.

.

หญิง

.

.

.

กลาง

.

..

 เอกพจน์

  ทวิพจน์

  พหูพจน์

.

 เอกพจน์

  ทวิพจน์

พหูพจน์

.

 เอกพจน์

  ทวิพจน์

พหูพจน์

1

 สสฺ

  เตา

  เต

.

 สา

  เต

  ตาสฺ

.

 ตทฺ

  เต

  ตานิ

2

 ตมฺ

  เตา

  ตานฺ

.

 ตามฺ

  เต

  ตาสฺ

.

 ตทฺ

  เต

  ตานิ

3

 เตน

  ตาภฺยามฺ

  ไตสฺ

.

 ตยา

  ตาภฺยามฺ

  ตาภิสฺ

.

 เตน

  ตาภฺยามฺ

  ไตสฺ

4

 ตสฺไม

  ตาภฺยามฺ

  เตภฺยสฺ

.

 ตสฺไย

  ตาภฺยามฺ

  ตาภฺยสฺ

.

 ตสฺไม

  ตาภฺยามฺ

  เตภฺยสฺ

5

 ตสฺมาตฺ

  ตาภฺยามฺ

  เตภฺยสฺ

.

 ตสฺยาสฺ

  ตาภฺยามฺ

  ตาภฺยสฺ

.

 ตสฺมาตฺ

  ตาภฺยามฺ

  เตภฺยสฺ

6

 ตสฺย

  ตโยสฺ

  เตษามฺ

.

 ตสฺยาสฺ

  ตโยสฺ

  ตาสามฺ

.

 ตสฺย

  ตโยสฺ

  เตษามฺ

7

 ตสฺมินฺ

  ตโยสฺ

  เตษุ

.

 ตสฺยามฺ

  ตโยสฺ

  ตาสุ

.

 ตสฺมินฺ

  ตโยสฺ

  เตษุ

สรรพนามบุรุษที่ 3 ยังมีอีกมาก แต่ ที่ยกมาข้างนเป็นตัวหลัก ยังมีลูกคำอีก ดังนี้

1). เอษสฺ (ชาย เอษสฺ, หญิง เอษา, กลาง เอตทฺ) การแจกนั้นเหมือนข้างบน เพียงแต่มีคำว่า เอ- อยู่ข้างหน้า ให้นักเรียนไปฝึกแจกเองในกระดาษ

2).  เฉพาะเพศชาย เอกพจน์ กรรตุการก (สสฺ และ เอษสฺ) มีข้อยกเว้นเรื่องสนธิ กรณีที่นำหน้าพยัญชนะ จะลบ สฺ ท้ายทิ้งไป เป็น ส และ เอษ เช่น

  • สสฺ คจฺฉติ > ส คจฺฉติ. (ลบ สฺ ทิ้ง เพราะอยู่หน้าพยัญชนะ ค) ข้อยกเว้นเรื่องสนธิ กรณีที่นำหน้าพยัญชนะ ให้ลบ สฺ ท้ายทิ้งไป
  • สสฺ ติษฺฐติ > ส ติษฺฐติ. (ลบ สฺ ทิ้ง เพราะอยู่หน้าพยัญชนะ ต) ข้อยกเว้นเรื่องสนธิ กรณีที่นำหน้าพยัญชนะ ให้ลบ สฺ ท้ายทิ้งไป
  • สสฺ อสฺยติ > โส’สฺยติ.(สนธิตามปกติ เปลี่ยน สฺ เป็น โอ เมื่อ อสฺ มีสระอะ ตามมา)
  • คจฺฉนฺติ สสฺ > คจฺฉนฺติ สสฺ (สนธิตามปกติ เปลี่ยน สฺ เป็นวิสรคะ เมื่ออยู่ท้ายประโยค)

3). สรรพนามบุรุษที่สามนั้น มักจะใช้แบบไม่เจาะจง คือ แปลว่า เขา พวกเขา. ไม่ใช่ เขาคนนั้น พวกเขาเหล่านั้น ยกเว้น เมื่อใช้ในประโยคความซ้อน จะแสดงความเน้นถึงบุรุษนั้นๆ

 

4. คำที่แจกเหมือน ต ข้างต้น มีดังนี้

คำหลัก

  ปุลฺลิงฺค

  สฺตฺรีลิงฺค

  นปุงฺสกลิงฺค

  ความหมาย

เอต

  เอษษฺ

  เอษา

  เอตทฺ

  สิ่งนี้, คนนี้

ย

  ยสฺ

  ยา

  ยทฺ

  สิ่งใด คนใด

  (เป็นสรรพนามใช้เชื่อมประโยค จะได้อธิบายต่อไป)

5. สรรพนามใช้เปรียบเทียบ

คำหลัก

   ปุลฺลิงฺค

   สฺตฺรีลิงฺค

   นปุงฺสกลิงฺค

  ความหมาย

กตร

   กตรสฺ

   กตรา

   กตรทฺ

  สิ่งไหน (จากสองสิ่ง)

กตม

   กตมสฺ

   กตมา

   กตมทฺ

  สิ่งไหน (จากสิ่งทั้งหลาย)

ยตร

   ยตร

   ยตรา

   ยตรทฺ

    สิ่งใด (จากสิ่งสอง)

ยตม

   ยตม

   ยตมา

   ยตมทฺ

    สิ่งใด( จากสิ่งทั้งหลาย)

เอกตม

   เอกตม

   เอกตมา

   เอกตมทฺ

    หนึ่งในหลายสิ่ง

อนฺย

   อนฺย

   อนฺยา

   อนฺยทฺ

   อื่น

อนฺยตร

   อนฺยตร

   อนฺยตรา

   อนฺยตรทฺ

    อีกสิ่งหนึ่ง สิ่งอื่น(ในสองสิ่ง)

คำต่อไปนี้แจกเหมือนข้างบน แต่ ปนุงสกลิงค์ เอกพจน์ กรรตุ กรรม อาลปนะ แจกแบบนามอะการานต์ ได้แก่

  • สรฺว   ทั้งปวง
  • วิศฺว   ทั้งปวง
  • เอก   หนึ่ง (พหูพจน์ แปลว่า บางสิ่ง)
  • อุภย   คู่, ทั้งสอง. สฺตฺรี. ใช้ อุภยี แจกเฉพาะเอกพจน์และพหูพจน์ (บางตำราว่าสตรี.ก็แจกได้ทุกพจน์เหมือนกัน)

6. สรรพนามใช้ถาม “ก” (ตำราอินเดียว่า กิมฺ) แจกเหมือน ต คือ กสฺ (ปุ) กา (ส.) แต่ นปุ เอก กรรตุ, กรรตุ ใช้ กิมฺ

..

   เอกพจน์

   ทวิพจน์

   พหูพจน์

1

   กสฺ/กา/กิมฺ

   เกา//เก

   เก/กาสฺ/กานิ

2

   กมฺ/กามฺ/กิมฺ

   เกา//เก

   กานฺ/กาสฺ/กานิ

3

   เกน//กยา

   กาภฺยามฺ

   ไกสฺ//กาภิสฺ

4

   กสฺไม//กสฺไย

   กาภฺยามฺ

   เกภฺยสฺ//กาภฺยสฺ

5

   กสฺมาตฺ//กสฺยามฺ

   กาภฺยามฺ

   เกภฺยสฺ//กาภฺยสฺ

6

   กสฺย//กสฺยาสฺ

   กโยสฺ

   เกษามฺ//กาสามฺ

7

   กสฺมินฺ//กสฺยามฺ

   กโยสฺ

   เกษุ//กาสุ

*ลำดับเพศ ปุ/ส/นปุ, และ ปุ,นปุ//ส.

7. สรรพนามเปรียบเทียบต่อไปนี้แจกตามสรรพนาม (กระจายได้ 3 เพศเช่นข้างบน)

  •   อธร (ต่ำกว่า,)
  •   อธม(ต่ำที่สุด
  •   ปร (สูงสุด)
  •   ปูรฺว (ก่อน)
  •   อุตฺตร (สูงสุด)
  •   ทกฺษิณ (ทางทิศใต้)

  (เฉพาะนาม ปุ. และ นปุ. วิภักติที่ 5, 7 เอก. และ 1 พหุ อาจแจกแบบนาม อะ การานต์)

8. นามบางตัว แจกแบบสรรพนาม หรือนามปกติ ก็ได้ (กระจายได้ 3 เพศเช่นข้างบน)

  อลฺป (เล็กน้อย), อรฺธ (ครึ่ง)


ทดสอบ

แปล "มยิ ตฺวยิ ปิตเรา สฺนิหฺยตะ."


ป.ล.

1.ค่อยมาเติมสีสัน เว้นวรรคให้สวยงาม เพราะตะกี้เข้ามาเขียนแล้ว โปรแกรมบอกว่าเข้าระบบแล้ว พอจัดหน้าเสร็จ กดบันทึก หา่ยหมดเลย ต้องเข้าระบบใหม่.... ขี้เกียจแล้ว

2. บทที่ 35 คงเป็นครึ่งทาง เพราะเรียนสรรพนามครบ และจะได้เรียนประโยคความซ้อนด้วย