..... วันนี้P’Ple คุยเรื่องDHS ต่อนะคะ ....ทุกวันนี้ระบบการแพทย์และสาธารณสุข ...พัฒนา & ก้าวหน้าไปมาก...แต่ .... ความก้าวหน้านี้....ก็ก้าวไปพร้อมๆ กับระบบอื่นๆ เปลี่ยนไปด้วย.....ได้แก่ ระบบเศรษฐกิจ (Economies) ...ระบบสังคม (Social) ที่เปลี่ยนไปอย่างมากมาย .... สองระบบใหญ่ๆ ...นี้ส่งผลกระทบโดยตรงต่อ การเปลี่ยนแปลงวีถีชีวิต(Lifestyle) และวิธีการคิด(Way of thinking) ของคนในสังคม .... เช่น เดิมอำเภอบ้านลาด ... มีวิถีชุมชน วิถีการทำงาน/อาชีพ...ส่วนใหญ่เป็นเกษตรกรรม...ทำนาข้าว....ทำสวน.....ทำไร่และทำน้ำตาล....เลี้ยงไก่(บ้าน) .... แต่ประมาณ 8-9 ปีมานี้ .... อำเภอเขาย้อย...ได้รับเลือกเป็น พื้นที่พิเศษ .... เป็นพื้นที่ส่งเสริมการทำเศรษฐกิจ ... ให้โรงงานมาสร้าง...ได้รับการแบ่งเป็นโซน อุตสาหกรรม (Industry) .... ส่งผลกระทบทางตรง (Direct Impact) .... ต่อคนในจังหวัดเพชรบุรี ....โดยเฉพาะ คนในอำเภอบ้านลาด .... คนวัยหนุ่มสาว...และวัยทำงานไปทำ...งานในโรงงาน ที่อำเภอบ้านลาด...บางคนก็ไปทำงานที่โรงงาน ที่สมุทรสาคร..แถว มหาชัย...ก็มีจำนวนไม่น้อย นะคะ ..... ถ้าวิเคราะห์ปัญหาตามบริบทพื้นที่ (Context) .... พบว่า อำเภอบ้านลาด...มีปัญหา หลายๆ ด้าน ค่ะ และซับซ้อนพอสมควร ...วิเคราะห์จากการสำรวจจากสำนักงานสาธารณสุข ได้แก่
- ผู้สูงอายุมีมากขึ้น ... พบว่า ในอำเภอบ้านลาด .... มีผู้สูงอายุ ที่มีอาย 90 ปีขึ้นไป ประมาณ เกือบ 1% ของคน ที่อายุ 60 ปีขึ้นไปนะคะ... และผู้สูงอายุเหล่านี้ .... เริ่มเหงา(Loneliness) ...เริ่มมีเครียด (Stress) .... เพราะวัยทำงาน ไปทำงานโรงงาน และกลับบ้านไม่เป็นเวลา (ตามการจัดตารางการทำงาน)
- คนพิการเริ่มมีมากขึ้น...เริ่มพบในวัยทำงานและวัยรุ่น .... สาเหตุจาก มอเตอร์ไซค์ (Motorcycle) .... ตกต้นตาล...ฯลฯ
- โรคเบาหวาน & โรคความดันโลหิตสูง .... จากพฤติกรรมการกิน (หวานจัด+มันจัดเค็มจัด) .... แหล่งน้ำตาลและอาหารทะเล .... บริบทส่งเสริม ... นะคะ
- อำเภอบ้านลาด ... มีปัญหา “แม่วัยใส & แม่วัยเรียน”...และ และเป็นการตั้งครรภ์ที่ไม่พึงประสงค์.... (Teen Moms and Unwanted Pregnancy).... เมื่อ 4 ปีที่แล้ว .... สถิติการตั้งครรภ์ที่แม่อายุต่ำกว่า 20 ปี และเป็นการตั้งครรภ์ที่ไม่พึงประสงค์และไม่มีความพร้อม ....อยู่อันดับ 1ใน 8 อำเภอ...ของจังหวัดเพชรบุรี .... วิเคราะห์และวิจัยแบบ Mini-Research .... พบว่า... ครอบครัวไม่อบอุ่น ... พ่อแม่แยกทางกัน ...ไม่มีคนคอยอบรมชี้แนะ ... สื่อทางเพศ มีมากมายเป็นตัวกระตุ้นมาก .... ความอยากรู้อยากลอง...ประกอบกับฮอร์โมน (Hormone) เปลี่ยนแปลง จากวัยเด็ก...ไปสู่วัยสาว...วัยหนุ่ม... และที่พบอีกประเด็นที่สำคัญ คือ การไม่เข้าใจที่ลึกซึ่งถึงการคุมกำเนิด .. ที่ถูกวิธี ... กล้าที่จะรู้จักคำว่า... “ความรักหรือ ความต้องการทางเพศ” .... คืออะไร .... ต่างกันอย่างไร.... และใครบ้างต้องเข้าไปช่วยพวกเขา .... แล้วถ้าเกิดปัญหา... ใครจะเยียวยา .... ลดปัญหา.....ในภาพรวมทั้ง อำเภอ
- ปัญหา ศีลธรรม..จริยธรรม .... ความเชื่อ....ศิลปะวัฒนธรรมและ ขนบธรรมเนียม...ประเพณี วิถีพื้นบ้าน ... ที่เคยดีงาม จะรักษาไว้ได้อย่างไร??? .... ในคนรุ่นหลังและรุ่น..ปัจจุบัน ... นี้คือ..ปัญหาตามพื้นที่ ... ตามบริบท นะคะ
ปัญหาเหล่านี้...เป็นการมองอำเภอในมิติสุขภาพของอำเภอนะคะ เป็นมิติสุขภาพ หรือ สุขภาวะที่สำคัญ (Essential Care) .... การแก้ไขปัญหาสุขภาพ .... ต้องการการมีส่วนร่วมทุกภาคส่วน (Participation of all sectors) ...มาร่วมรับรู้และร่วมกันคิด...ร่วมกันลงมือทำหรือดูแลช่วยเหลือกัน ของคนในอำเภอบ้านลาด .... เริ่มที่ดูแลตนเองในครอบครัวก่อน (Self-Care) และดูแลซึ่งกันและกัน (Team)ของคนในชุมชน ...ในหมู่บ้าน...หลายๆ หมู่บ้านก็จะกลายเป็นอำเภอนะคะ ... โดยมี “ท้องถิ่น” (Local government) .... เช่น เทศบาล(Municipality) ...เทศบาลบ้านลาด ... และ อบต. ซึ่งมีจำนวน 14 แห่ง .... เขามาร่วมกับสาธารณสุข (Public Health) ....และ ภาคีเครือข่ายอื่นๆ ภาคประชาชน ... ภาคเอกชน...เช่น ร้านค้า ...ร้านขายยา ...คลินิกในชุมชน ....วัด ...โรงเรียน ....กาชาด ....โรตาลี ... โดยการนำปัญหาที่รับรู้ร่วมกันในชุมชน .... โดยเอาปัญหาสาธารณสุขเป็นเป็นตัวเดินเรื่อง...เข้าไปหาชุมชน....เพื่อให้เกิด “มิติสุขภาพ หรือสุภาวะที่ดีของอำเภอบ้านลาด (District Health Status) .... และเกิดการทำงานเพื่อแก้ไขปัญหาสุขภาพอย่างเป็นระบบของอำเภอ คือ District Health System ; DHS นะคะ
สรุปได้ว่า.... มี 3 ปัจจัยสำคัญของ DHS คือ
1. มีเป้าหมายเดียวกันเป็น Unity Team
2. การมีเป้่าหมายร่วมกันในเรื่อง Essential Care เน้นเรื่อง..
- เข้าสู่สังคมของ...ผู้สูงอายุ
- โรคเรื้อรัง(เบาหวาน,ความดันโลหิต, ไขมันในหลอดเลือด,หัวใจ,ถุงลมโปร่องพอง,โรคไต,โรคตับ,มะเร็ง,เอดส์)
- การควบคุมโรคที่เข้มแข็ง...เช่น โรคไข้เลือดออก..โรคประจำถิ่นฯลฯ
- งานด้านส่งเสริมสุขภาพ-ป้องกันโรค....การคัดกรอง(Screening) ...ประชาชนกลุ่มเสี่ยง(Risk) .... เสี่ยงต่อการเกิดโรค DM, โรคอ้วน ....โรคมะเร็งปอด..โรคถุงลมโปร่อลพอง(COPD)... จากการสูบบุหรี่...BMI.เกินเกณฑ์
- อนามัย & สิ่งแวดล้อม .... น้ำ อากาศ เสียง ... ฝุ่นละออง..สารเคมี
- อนามัยแม่และเด็ก, อาชีวอนามัย
- ระบบการแพทย์ฉุกเฉิน (Refer System)
- ระบบอนามัยช่องปากและฟัน
3.การดูแลตนเอง (Self Care) คือ การให้ประชาชน...มีความรู้ในการดูแลสุขภาพตนเอง...และรู้ว่าเมื่อไหร่ควรไปใช้บริการสาธารณสุข...และสามารถได้รับบริการอย่างทันท่วงที เช่น ... วัยรุ่นดูแลสุขภาพตนเองได้... ลดปัญหาตั้งครรภ์ในวัยเรียน, คนสูบบุหรี่ ...มีความรู้และเข้าใจว่ามีโอกาสสูงต่อการเป็นโรคมะเร็งปอด, ในฤดูฝน...ไข้เลือดออกระบาด .... ถ้ามีไข้สูง...ต้องรีบไปตรวจกับแพทย์...ไม่ชื้อยากินเอง ... ...เมื่อรู้ว่าเมาสุราไม่ขับรถยนต์ & จักขยานยนต์มีโอกาสสูงที่จะเกิดอุบัติเหตุทางจราจร .... BMI เกินเกณฑ์(อ้วน-ลงพุง) ... มีโอกาสเป็นโรคความดันโลหิต, เบาหวาน, หัวใจ, ไขมันในเลือดฯลฯ
เป้าหมาย ภาพฝันผลลัพธ์... ที่อยากเห็นที่สำคัญ 2 ประการ
1. Clinical Outcome ได้การเปลี่ยนแปลงของ...อัตราตายลดลง, ความพิการลดลง และ คุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น
2. Psycho-social Outcome ได้แก่ การเห็นคุณค่าในตนเอง(Self-esteem), ความสำเร็จในตน (Successful), มีความสุข (Happiness)... มีครอบครัวอบอุ่น ... เป็นชุมชน ... เป็นตำบล และอำเภอที่มีความเข้มแข็ง นะคะ
ขอบคุณมากนะคะให้เกียรติอ่านบทความนี้
สวัสดีค่ะคุณ หมอ เปิ้ล เห็นรอยยิ้มของคุณหมอแล้วมีควาสุขค่ะ คนไข้ที่มารักษาคงจะหายป่วยไวๆ
DHS is a decentralization of responsibilities. To put it in a simple term : national government passes the buck down.
DHS's must connect and form a network that all divided units can share knowledge and support each other. And DHS's must form a united front and force for dealing with funding and infrastructure support from government. Government must be allowed to wash their hands and walk away saying "it's all under your control -- you DHS deal with it.".
What DHS's should consider along with autonomy (power to run programs and services) are budget funding, legislative and technical supports. Transfer of control from central government to local government is only a small part of the solution for better health services. Until DHS's are strong enough to be able to look after themselves. DHS's must be nurtured and cared.
.... ขอบคุณท่าน SR ค่ะ .... DHS .. เป็นปรับเปลี่ยพฤติกรรมสุขภาพในทางที่ดีขึ้น ... จะเรียนแบบของท่านSR ที่ว่า Decentralization ...การกระจายอำนาจทางสุขภาพ .... ผ่านความรู้ ความเข้าใจอย่างลึกซึ่ง(Knowledge & Depth of understand) .... ทั้ง...ตัวเอง & ครอบครัว & ชุมชน และ ระดับสังคม ในที่นี้คือ ...อำเภอบ้านลาด .... ก็ว่าได้นะคะ .... ผ่านกระบวนการมีส่วนร่วม (Participation) ของทุกๆ ฝ่าย...และ ความเป็นเจ้าของสุขภาพ (Ownership) .... บนการมอง (Perception) ของการเปลี่ยนพฤติกรรมในเชิงบวก ว่า ... สุขภาพเปลี่ยนได้ ... พฤติกรรมเปลี่ยนได้ (Change Behavior) ... ของการมีส่วนร่วมของทุกฝ่ายคือ...ทั้งในภาครัฐ - ภาคท้องถิ่น ตัวบุคคล และ ภาคประชาชน...ในการมองเชิงบวก...ว่าสุขภาดีนั้น ....สร้งได้และทำได้ ค่ะ .... ของทรัพยากร (Resources) ของชุมชน ได้แก่ 4 M & 2T ; Man & Money &Method & Management & Time & Technology) .... เป็นแบบบูรณาการ (Integration) .... ทั้ง เชิงรับ (Passive) และ เชิงรุก(Proactive) .....เป็นองค์รวม (Holistic) ...ทั้งร่างกาย & จิตใจ & อารมณ์ & จิตวิญาณ (Physical & Min & Emotion & Spiritual) ... นะคะ .... โดยแนวคิดพื้นฐาน (Concept)
- โดยชุมชน
- ของชุมชน
- เพื่อชุมชน
- เพื่อสุขภาพดี
ขอบคุณท่านSRมากๆ ค่ะ ด้วยความเคารพ นะคะ ....
เป็นบันทึกที่น่าสนใจมากครับและขอบคุณมากครับที่พี่ดร.เปิ้ล ได้ร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ใน CoP กิจกรรมบำบัด
เห็นความใส่ใจด้านสุขอนามัยที่เข้มแข็งมาก..เป็นแบบอย่างที่ดีค่ะ
สวัสดีค่ะ แวะมาทักทาย
และเป็นกำลังใจให้นะค่ะ
สบายดีหรือเปล่า
คิดถึงมากมายค่ะ
ขอบคุณ อาจารย์ Bonnie มากๆ นะคะ ให้กำลังใจ P’Ple นะค่ะ