เคยเป็นผู้สั่งสมบุญมาก่อน ปุพเพกตปุญญตา

              ปุพเพกตปุญญตา                            ศาสดาชี้แจงแสดงผล

เคยทำบุญมาก่อนไม่ร้อนรน                            เป็นมงคลวัฒนาอันถาวร

     จะปีก่อนปีกลายหรือผ่านมาหลายปี            หรือชาติก่อนเคยมีอนุสรณ์

สร้างกุศลผลทานมาแต่ก่อน                            จึงแน่นอนเสวยสุขหมดทุกข์ภัย

      จึงเล่าเรื่องอดีตกาลนิทานมี                       ที่นอกเมืองพาราณสีอดีตสมัย

ณที่นั้นยังมีเทวาลัย                                         มีฝูงไก่อาสัยเป็นประจำ

      คืนวันหนึ่งสองไก่ผู้คู่อริ                             เกิดอุตริทะเลาะช่างน่าขำ

ตัวนอนล่างช่างด่ามึงระยำ                               กูนอนตํ่ามึงทำไมขี้ใส่กู

      ตัวนอนสูงช่างพาทีพี่ขอโทษ                    เจ้าอย่าโกรธโกรธาด่าหนอกหู

เผลอไปบ้างลืมระวังไม่ทันดู                           ลืมไปว่าเจ้าอยู่ตรงพอดี

      อ้ายตัวล่างมันโมโหพูดโม้ว่า                     ใครกินข้าโชคถึงขั้นชั้นเศรษฐี

ไก่วิเศษเหมือนข้าหาใหนมี                             เจ้าอวดดีขี้ใส่ไก่สามาณย์

       ไก่ตัวบนว่าแค่นั้นมันกระจอก                    ข้าจะบอกเรื่องราวมาเล่าขาน

อันตัวข้าเข้าตำราโบราณกาล                           ทั้งเนื้อหนังสังขารวิเศษนัก

      ใครกินเนื้ออกข้าได้เป็นราชาะืราช            มีอำนาจปกครองอาณาจักร

ถ้าผู้หญิงเป็นราชินีมีใจภักดิ์                             เป็นที่รักของราชายิ่งกว่าใคร

      ใครกินเนื้อติดหนังดังพรรณา                     เป็นมหาอำมาตย์ผู้ยิ่งใหญ่

เนื้อติดดูกกินดีปรีชาไว                                   เป็นอาจารย์ท้าวไทจอมบดินทร์

      ครเนั้นชายตัดฟืนยืนอยู่ไกล้                     ที่ข้างชายเทวาลัยใจถวิล

ฟังภาษาไก่ได้จึงรู้สิ้น                                    ต้องจับไก่ตัวบนกินเราสิ้นกรรม

       จะได้มีวาสนาเป็นกษัตริย์                        จึงจับมัดไก่ป่าพามาหนำ

เชือดไก่ย่างอย่างดีเสร็จจากทำ                      ชวนภรรยาอาบนํ้าลงลำธาร

        เพื่ออาบนํ้าชำระกายให้ผุดผาด               เกิดวิปลาศวาตะภัยพายุผ่าน

เสียงอื้ออึงตึงตังหนำพังพ่าน                         ลมหอบผ่านไก่ย่างลงกลางชล

        ลงลำนํ้ามีไก่ใส่กาละมัง                        อัศจรรย์จังนํ้าเชี่ยวเกรียวสับสน

ไม่พลิกควํ่าล่มจมในสายชล                          จนลอยพ้นมาถึงท่าหน้าบ้านนายควาญช้าง

       เป็นบ้านนายคชบาลคนงานรัฐ                 กำลังขัดถูช้างล้างสระสาง

เป็นช้างทรงองค์เจ้าเข้าระวาง                        อาบนํ้าช้างเจอของลอยล่องมา

       ออกไปจับรับมาเข้าหาฝั่ง                       เห็นไก่ย่างอย่างดีมีเนื้อหนา

นำขึ้นบ้านเข้าไปอวดภรรยา                          โชคลาภมาวันนี้ดีจังเลย

      สองผัวเมียยินดีเป็นที่ยิ่ง                        โชคดีจริงจงทวีมีมาเหลย

เหมือนใครส่งโภชนามาสังเวย                      โชคเราเอยจงมีทวีคูณ

      กล่าวชีเฒ่าพราหมณ์เจ้าฌานสำเร็จ       ผู้รู้เคร็ดเจ้าธานินทร์บดินทร์สูรย์

มาหานายคชบาลผู้มีคุณ                            เคยทำบูญถวายโภชนา

      รับถวายอาหารการขบฉัน                      สองผัวเมียอภิวัณใจหรรษา

พร้อมไก่ย่างถวายท่านพฤติฒา                  พราหมณารับประทานตามกาลา

     ฉันอาหารทานแต่เนื้อติดกระดูก              ท่านทำถูกเพราะไม่หวังซึ่งยศถา

ผู้รู้แจ้งไม่กวัดแกว่งโลภลาภา                      ส่งกลับมาให้นายคชบาล

     ก่อนจะลาว่ากล่าวเจ้าทั้งสอง                  ต่อไปต้องมีลาภมหาศาล

ความทุกข์โศรกโรคภัยไม่พบพาน                ทั้งสองท่านจะเป็นใหญ่ในพารา

     ถัดนั้นมาสามราตรีมีเรื่องยุ่ง                    ภายในกรุงพาราณสีมีปัญหา

ปัจจามิตรประชิดรุกบุกเข้ามา                       ตั้งทัพหน้าประชิดติดกำแพง

      โหรทำนายทายว่ามหาบพิตร                เทวฤทธิ์ประจำเมืองอยู่เข้มแข็ง

สัตรูไม่มีวันผ่านกำแพง                               จะแขยงแตกทับกลับไปเอง

       แต่พระองค์ทรงพระเตราะห์ราหูทับ       อย่าทรงออกรบรับจะเหมาะเหมง

โปรดสั่งการทหารออกไปรบเอง                  ไม่กี่เพลงจะมีชัยแก่ไพรี

       จึงพระองค์ทรงรับสั่งทหาร                   ไปตามนายคชบาลของทรงศรี

ให้เข้าเฝ้าธุระด่วนสำคัญมี                            ควาญคชชีเข้ามากราบบังคมคัล

       ทรงเล่าความตามที่โหรทำนาย             ทรงมอบหมายเป็นความลับยามคับขัน

ให้ท่านแต่งเครื่องทรงของราชัน                  ออกโรมรันแทนเราป้องพารา

       คชบาลกรานกราบอภิวาท                    ข้าพระบาทจงรักมากหนักหนา

ขอแทนคุณท่านท้าวเจ้าพารา                     แม้ชีวาขออุทิศหากปลิดปลง

        คชบาลแต่งองค์ทรงกษัตริย์               รับมอบอำนาจเจ้าคลองรัฐตามประสงค์

ได้ฤกษ์ยามตามเวลาขึ้นช้างทรง               แทนพระองค์นำทัพออกนอกกำแพง        

        เข้าโรมรันฟันฟาดอริราชสัตรู             ให้มันรู้อย่าอวดกล้ามากำแหง

ทั้งสองฝ่ายไพล่พลรบรุนแรง                     ต่างทิ่มแทงฟาดฟันประจันบวล

       ต่างก็เสียไพล่พลคนล้มตาย              ความเสียหายมากนักมหาศาล

กษัตริย์ราชสัตรูขับคชาชาญ                      คชบาลพุ่งเข้าไปในทันที

      ผลของการต้านตีเป็นที่สุด                   จนได้ทำการยุทธหัตถี

ปลงพระชนม์กษัตริย์ชาติราชภัยรี               ข้าศึกหนีแตกทัพย่อยยับไป

      เก็บอาวุธยุดเชลยเคลียร์พื้นที่            พบทรงศรีสิ้นพระชนม์ปนศพไพล่

ในเครื่องแบบทหารหาญท่านออกไป         เพราะทรงชัยเสด็จตามสังเกตการณ์

      หมู่ทหารกรมการเมืองมาประชุม          ที่ชุมนุมลงมติเอกฉันท์

คชบาลความสามารถเป็นสำคัญ                 ยกขึ้นเป็นราชันปกครองเมือง

      คชบาลยินดีเข้าพิทักษ์                       อาณจักรพาราณสีที่ใหญ่เขื่อง

ตั้งภรรยาเป็นราชินีชีวีรุ่งเรือง                      จัดบ้านเมืองการปกครองทำนองธรรม

      เชิญฤาษีชีพราหมณ์ท่านผู้เฒ่า           มาเข้าเฝ้าชูชุบอุปถัมพ์

เป็นอาจารย์ที่ปรึกษาวัฒนธรรม                เป็นผู้นำทางความคิดจิตวิญญาณ

     ขอจบความตามนิทานกาลอดีต           มาลิขิตร้อยกรองทำนองสาร

เพราะสร้างสมความดีมาช้านาน                คชบาลจึงได้เป็นจอมนรินทร์

      เพราะปุพเพกตปุญญตา                     ศาสดาชี้ไว้ให้ถวิล

สร้างสมบุญชาติก่อนจงจำจินต์                  เมื่อชีวิตยังไม่สิ้นสร้างบุญต่อ

      เป็นขุมทรัพย์สำหรับใช้ต่อภายหน้า      อย่าหลงไหลกับยศฐาน์ที่มีหนอ

ถ้าไม่สร้างความดีมีไว้ต่อ                         ก็ต้องรอชวดสมบัติเหมือนกันคนตัดฟืน