นิตยสารNewsweek ฉบับวันที่ ๒๔ ธ.ค.๕๕ ลงบทความเรื่องHow to Raise a Child the Hunter-Gatherer Wayเขียนโดย Jared Diamond ผู้มีชื่อเสียง
ข้อสรุปคืออุ้มแบ่งกันอุ้มและให้วิ่งเล่นอย่างอิสระ นั่นคือวิธีเลี้ยงเด็กที่ดีกว่าวิธีสมัยใหม่
แต่เมื่ออ่านบทความเข้าจริง ผมสรุปว่านี่ไม่ใช่แค่เรื่องการเลี้ยงเด็กแต่เป็นเรื่องหลักการศึกษาหรือการเรียนรู้ที่ยิ่งใหญ่มากโดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อเน้นที่ทักษะชีวิต
ทำให้ผมหวนระลึกถึง ชีวิตวัยเด็กที่เด็กโตและเป็นพี่อย่างผมและเพื่อนๆอีกจำนวนมาก มีหน้าที่อุ้มหรือกระเตงน้องเราเรียกว่า “อุ้มเข้าเอว” ซึ่งเป็นวิธีผ่อนแรงแขนทำให้อุ้มได้นานโดยไม่เมื่อย บางคนอุ้มน้องไปด้วยเล่นหมากเขย่งไปด้วย ผมได้ตระหนักว่านั่นคือ การเรียนรู้อย่างหนึ่งในชีวิต
และทำให้เด็กเล็กมีคนอุ้มไม่เหงาเพราะได้เห็นพี่ๆเล่นกัน พอโตขึ้นก็เล่นอย่างพี่ๆได้เลย
แต่คนไทยที่มีการศึกษา ไปเห็นวิธีเลี้ยงลูกของฝรั่งแล้วบอกว่า วิธีเลี้ยงลูกแบบเก่าของเราไม่ดีทำให้เด็กไม่รู้จักโต ไม่รับผิดชอบตัวเอง ก็หันไปเอาอย่างวิธีเลี้ยงลูกของฝรั่ง หันมาใช้รถเข็นแทนที่จะอุ้ม และแยกให้นอนบนเตียงเด็กแทนที่จะให้นอนกอดพ่อหรือแม่
มาบัดนี้ มีฝรั่งนักวิจัยด้านมานุษยวิทยาที่มีปัญญาสูงมาก เขียนหนังสือชื่อThe World Until Yesterday และนำเอาบางส่วนมาเขียนลงนิวสวีก ดังระบุในย่อหน้าแรกบอกว่าวิธีเลี้ยงลูกของคนป่าในปาปัวนิวกินี (ซึ่งคล้ายของเราในสมัยก่อน) ดีกว่าวิธีเลี้ยงลูกของฝรั่งในหลากหลายมิติ โดยเฉพาะด้านวุฒิภาวะและด้านสังคม
แต่ก็เป็นที่รู้กันว่า สังคมคนป่าเป็นสังคมเล็ก และคนไม่เดินทางไกลจากถิ่น แตกต่างจากสังคมเมืองหรือกลุ่มคนที่พัฒนาแล้ว ที่ระบบสังคมมีความซับซ้อนการเปรียบเทียบวิธีเลี้ยงลูกของสองสังคมคือ ของคนป่ากับของคนตะวันตก จึงเทียบว่าใครดีกว่าใครไม่ได้ เพราะบริบททางสังคมแตกต่างกันมากมาย
วิธีให้เด็กได้ฝึกฝนทักษะชีวิต จึงย่อมแตกต่างกันด้วยวิธีที่ตึงเกินไปไม่น่าจะดี และวิธีที่หย่อนเกินไปก็ไม่น่าจะดีแค่ไหนพอดีก็แตกต่างไปตามบริบทสังคม ความรู้จากการสังเกต เก็บข้อมูลอย่างเป็นระบบในหนังสือเล่มนี้ น่าจะให้หลักการแก่ผู้อ่าน และแก่นักวิชาการด้านพัฒนาการเด็กและการเลี้ยงดูเด็ก
หลักการสำคัญที่สุด ไม่ว่าในสังคมหรือบริบทแบบใด คือการให้ความรักผ่านการกอดรัดสัมผัสทางกายช่วยการเจริญเติบโตของสมอง
วิจารณ์ พานิช
๒๔ ธ.ค. ๕๕
