ภาษาสันสกฤตอย่างง่าย บทที่ 21

- การใช้อุปสรรคหน้าธาตุ

- แปลง น เป็น ณ

- ธาตุที่ควรรู้

1. การลงอุปสรรค หน้าธาตุ

บทนี้ไม่มีหลักการใหม่ แต่เน้นเรื่องการลงอุปสรรคหน้าธาตุ เพื่อสร้างเป็นเค้า เป็นกริยา. อุปสรรคที่วางข้างหน้าธาตุ บางครั้งอาจต้องสนธิกับธาตุ (หากทำสนธิได้) เมื่อลงอุปสรรค ความหมายของธาตุจะเปลี่ยนไปเล็กน้อย อุปสรรคที่ใช้บ่อย มีดังนี้

อนุ	ánu	अनु	ตาม ไปหา พร้อมกัน
อว	áva	अव	ลง ออกจาก : อวโรหติ
อุทฺ	úd	उद्	ขึ้น ออก (ส่วนมากจะพบรูป อุตฺ, เพราะนำหน้าธาตุที่เป็นเสียงไม่ก้อง)
อุป	úpa	उप	ไปหา เข้าไปหา
นิ	ní	नि	ลง ลงไป เข้าไป
นิสฺ	nís	निस्	ออก ออกไป (หลายครั้งจะเปลี่ยนเป็น นิรฺ เมื่อนำหน้าธาตุที่เป็นเสียงก้อง)
ปรา	párā	परा	หนี ห่าง ไปไกล
ปริ	pári	परि	รอบ อ้อม
ปฺร	prá	प्र	ไปหา ไปข้างหน้า
สมฺ	sám	सम्	พร้อมกับ สมบูรณ์ (สมฺ เปลี่ยนเป็น สํ เมื่อธาตุขึ้ันต้นด้วยพยัญชนะ)

(อ่านเพิ่มเติมเรื่อง อุปสรรค ปัจจัย อะไรเอ่ย http://www.gotoknow.org/blogs/posts/487544)

  การเติมอุปสรรคโดยปกติไม่มีกติกาอะไรมาก นอกจากหลักสนธิ นั่นคือ ถ้า ตัวอุปสรรคสนธิกับธาตุได้ ก็สนธิไป ถ้าไม่มีที่จะต้องสนธิ ก็เรียงติดกันเฉยๆ

  *อุปสรรค ไม่มีเสียงเน้น

  **ในภาษาพระเวทนั้น อุปสรรคมักเขียนแยกห่างจากธาตุ (ซึ่งกลายเป็นกริยาแล้ว)*

2. แปลง นฺ เป็น ณฺ

  สำหรับธาตุที่มี น ขึ้นต้น (เช่น √นมฺ, √นี) มักจะเปลี่ยน นฺ เป็น ณฺ หากตามหลังอุปสรรคที่มี รฺ (ไม่ว่า รฺ ตัวตรง หรือ รฺ ที่แปลงมาจาก สฺ) เช่น อนฺตร (ระหว่าง) นิสฺ (แปลงเป็น นิรฺ) หรือ ปรา ฯลฯ ยกตัวอย่างดังนี้

•   ปฺรณยติ (ปฺร + √นี), นิรฺณยติ (นิสฺ + √นี)

  ทำให้เห็นชัดๆ

1.   นิสฺ (อุปสรรค)  + √นี (ธาตุ)
2.   นิสฺ แปลงเป็น นิรฺ (เพราะอยู่หน้า น ซึ่งเป็นเสียงก้อง) + นีแปลงเป็น ณี (เพราะอยู่ข้างหลัง รฺ)
3.   นิรฺ +  ณย (ณี แปลงเป็น ณยฺ เมื่อ อะ ตามมา (ปัจจัยประจำหมวด 1))
4.   นิรฺณยติ (ลงปัจจัยบอกบุรุษ พจน์ ปัจจุบันกาล

3. ธาตุที่ควรรู้

ธาตุ และอุปสรรค ในรายการคำศัพท์จะเขียนธาตุก่อนอุปสรรคแต่ในการใช้งาน จะต้องเขียนอุปสรรคข้างหน้าธาตุ และสนธิกัน (ถ้าทำได้) ในที่นี้ยังเป็นการลงอุปสรรคแบบเบาๆ ไม่ค่อยมีสนธิยุ่งยาก

√คมฺ + อว	√गम् + अव	अवगच्छति	avagácchati	เข้าใจ
ตฺฤ + อว	√तृ + अव	अवतरति	avatárati	ลงมา (ตฺฤ ตัวนี้ พจนานุกรมบางเล่มว่า ตฺฤๅ तॄ)อวตาร มาจากคำนี้แหละ
√นี + อุป	√नी + उप	उपनयति	upanáyati	นำไปสู่ บวช, เริ่มเข้าสู่
√นี + ปริ	√नी + परि	परिणयति	pariṇáyati	นำไปรอบๆ, แต่งงาน
√ปตฺ อุทฺ	√पत् + उद्	उत्पतति	utpátati	บินขึ้น, เหาะขึ้น (อุทฺ สนธิกับ ปตฺ เป็น อุตฺปตฺ
√รุหฺ + อวฺ	√रुह् + अव	अवरोहति	avaróhati	ลง

ธาตุที่ใช้อาตฺมเนบท

√คมฺ+สมฺ	√गम्+सम् กก	संगच्छते	samgácchate	มารวมกัน, พบ (ใช้กับ กรฺณการก)
√ชิ +ปรา	√जि+परा	पराजयते	parājáyate	แพ้ ปราชัย(ปราชิก ก็มาจากคำนี้)
√ปทฺ +ปฺร	√पद् + प्र	प्रपद्यते	prapádyate	หนีไปพึ่ง (ใช้กับกรรมสองตัว คล้ายๆ พุทฺธํ ศรณํ คจฺฉามิ นี่แหละ, พุทฺธํ เป็นกรรมตัวแรก ศรณํ เป็นกรรมตัวที่สอง ในแบบฝึกจะมีประโยคตัวอย่าง อ่านแล้วก็เข้าใจ)
√ภิกฺษฺ	√भिक्ष्	भिक्षते	bhíkṣate	ขอ ได้จากการขอ
มฺฤคย	मृगय	मृगयते	mṛgáyate	(นามธาตุ) ล่าสัตว์ เสาะหา คำนี้มาจาก มฺฤค ที่แปลว่ากวาง ลบสระอะท้ายเป็น มฺฤคฺ แล้วเติมปัจจัย อย (áya) แบบธาตุหมวด 10, นามธาตุจะใช้วิธีนี้ทั้งหมด)
√วฺฤตฺ	√वृत्	वर्तते	vártate	ดำรงอยู่ เป็นอยู่
√ศุภฺ	√शुभ्	शोभते	śóbhate	ส่องแสง สว่าง โดดเด่น (งาม)

* โปรดสังเกต ว่ากริยาในที่นี้ใช้รูปโรมัน เพื่อให้เห็นเสียงเน้น เพื่อจะได้ทราบหมวดธาตุ หากเขียนด้วยอักษรไทยหรือเทวนาครีจะไม่ปรากฏเครื่องหมายเน้นเสียง

แบบฝึก (รวมเนื้อหากับบทที่ 20)

1. แปลสันสกฤตเป็นไทย

रत्नं रत्नेन संगच्छते  ॥१॥ यदा विहगा व्याधं पश्यन्ति तदा सहसोत्पतन्ति ॥२॥ सत्यं हृदयेषु मृगयन्त ऋषयः  ॥३॥ हरेः कन्यां रामः परिणयति  ॥४॥ विष्णोर्हरेश्च भार्ये कन्याभिः सहागच्छतः  ॥५॥ रामो विष्णुश्च देवाञ्शरणं  प्रपद्येते  ॥६॥ भिक्षया रामस्य शिष्यौ वर्तेते ॥७॥

यदा जना गङ्गायां म्रियन्ते तदा स्वर्गं लभन्ते ॥८॥ कन्याया अन्नं यच्छत्यृषेर्भार्या ॥९॥ वन ऋक्षेष्विषून्मुञ्चन्ति व्याघाः कृष्णौ च म्रियेते ॥१०॥ द्विजातीनां भाषां शूद्रा नावगच्छन्ति ॥११॥ हे शिष्या नगरस्य रथ्यासु साधूनां भार्याभ्यो|द्य भिक्षां लभध्वे ॥१२॥ अत्र च्छायायां प्रभूता विहगास्तिष्ठन्ति ॥१३॥ क्षत्रियस्य बालावृषिरुपनयति ॥१४॥

2. แปลไทยเป็นสันสกฤต(อย่าลืม แปลตามลำดับตัวเลข)

1. นักเรียนทั้งสอง¹ขอ⁶อาหาร³มาก² จากภรรยา⁵ของเจ้าของบ้าน⁴.
2. ที่เมืองประยาค¹แม่น้ำคงคา²รวม⁴กับแม่น้ำยมุนา³.
3. คนทั้งหลาย²ที่ชั่ว¹ ไม่⁴บรรลุถึง⁵ (लभ्) สวรรค์³.
4. ข้าแต่ วิษณุ¹วันนี้³ศิวะ²สมรส⁷คงคา⁶, ลูกสาว⁵ ของหริ⁴.
5. ในสนามรบ¹พระราชาทั้งหลาย³สู้⁴ด้วยลูกศร²และ⁶เอาชนะ⁷ศัตรูทั้งหลาย⁵.
6. ที่นี่²บนถนน³พระราชาทั้งสอง¹เสด็จลง⁶จากม้า⁵สีดำ⁴
7. ลูกชายทั้งสอง ³ ของฤษี²เป็นเลิศ⁴ในการศึกษา¹ (ใช้ กรฺณการก).
8. จากความกลัว³ต่อนายพราน² (อปทานการก) ผู้ชั่วร้าย¹นกสองตัว⁴บินขึ้นไป⁵.
9. ยามสนธยา¹ (อธิกรณการก ทวิพจน์) ฤษีทั้งหลาย²บูชา⁴เทวดาทั้งหลาย³.
10. บนถนน²ของหมู่บ้าน¹ครู³และ⁵นักเรียน⁴พบกัน⁶.
11. เราทั้งสองสังเวย²เทวเจ้าทั้งหลาย¹เพื่อตนเอง(คำนี้ไม่ต้องแปล แต่บอกไว้); เราไม่ได้⁴สังเวย⁵เพื่อหริ³.

 

[Dr. Ple]

 

 

แปลไทยเป็นสันสกฤต (อย่าลืม แปลตามลำดับตัวเลข) ...เช่น 

1. นักเรียนทั้งสอง¹ขอ⁶อาหาร³มาก² จากภรรยา⁵ของเจ้าของบ้าน⁴.

 

หมอเปิ้น .... ทำไม่ได้แน่ๆๆ  ถ้าเรียน ค่ะ.... ท่าน อาจารย์ ...ท่าทางจะสอบตก ค่ะ

ท่าน อาจารย์...เยี่ยมจริงๆๆค่ะ

[ธ.วั ช ชั ย]

อิๆๆ ขอบคุณครับ พี่หมอเปิ้ล เดี๋ยวให้คะแนนความขยันครับ ;)

[คุณ ศรี บรมอีศวรี]

คุณพี่หมอเปิ้ลนี่ถ้าจะแฟนคลับอาจารย์ตัวจริงคะ อิอิ

[คุณ ศรี บรมอีศวรี]

ตัวอุปสรรคที่ลงที่ข้างหน้าธาตุนั้น เราจะใช้อุปสรรคตัวใดมาลงให้เหมาะสมก็ได้เพื่อให้ความหมายออกมาสมบูรณ์ใช่ไหมค่ะ ไม่ได้มีอะไรตายตัวว่าธาตุตัวนี้ต้องใช้กับอุปสรรคตัวนี้

หนูลองแต่งประโยคเองดูเพื่อทบทวนความเข้าใจ เสียวตรงที่ว่าจะทำสนธิระหว่างอุปสรรคและตัวธาตุผิดไป รบกวนอาจารย์ช่วยดูให้หน่อยนะค่ะ

พาลา อุปธาวนฺติ คุรุมฺ = เด็กๆวิ่งเข้าไปหาครู (แปลได้ประมาณนี้ไหมค่ะ )

กับอีกประโยคที่มีปัญหา อันนี้ลองยกศัพท์มาจากพจนานุกรมนะค่ะ

उन्मज्जति { उद्- मज्ज् } verb 1 = emerge

อันนี้ขอทบทวนของเก่าก่อนนะค่ะ ธาตุ √ มชฺชฺ หมวดที่ 1 ตามกฎข้อยกเว้นของธาตุในหมวดนี้คือ ธาตุที่ประสมด้วยสระเสียงสั้นและลงท้ายด้วยพยัญชนะสองตัวไม่ต้องทำคุณ เติมอะได้เลยก็จะได้เป็น √ มชฺชฺ + อะ = มชฺช เสร็จแล้วก็นำไปลงปัจจัยบอกบุรุษได้กริยาสมบูรณ์เลย เห็นในพจนานุกรมลงกริยาสมบูรณ์ไว้ให้เรียบร้อยแล้ว แอบเห็นปัจจัยติ ก็รู้ว่าต้องเป็นปรัสไมบท เลยได้เป็น มชฺชติ แปลว่าโผล่ขึ้น แล้วก็นำอุปสรรค อุทฺ มาทำสนธิกับ มชฺชติเหรอค่ะ แล้วทำไมมันถึงออกมาเป็น อุนฺมชฺชติ ทำไมอุปสรรค อุทฺ ถึงเปลี่ยนเป็น อุนฺ ละค่ะ ?

[ธ.วั ช ชั ย]

จริงๆ แล้ว เราสามารถกำหนดอุปสรรคหน้าธาตุเองได้ครับ ถึงแม้นว่าอุปสรรคแทบทุกตัวจะวางหน้าธาตุ แต่อาจไม่ไ้ด้แปลอย่างที่เราคิด ดังนั้นจึงต้องยึดตามที่เขาใช้มา

อุปธาวนฺติ ใช้ได้ครับ

อุตฺ + มชฺชฺ = อุนฺมชฺช เพราะ ตฺ เมื่อตามมาด้วยนาสิก, แต่จะเปลี่ยน ตฺ เป็น ทฺ ก็ได้... (อยู่ในบทที่ผ่านมาแล้่วครับ)

แต่รูปนี้ไม่มี อุทฺมชฺชฺ

[คุณ ศรี บรมอีศวรี]

..

उत्प्लवते { उद्- प्लु } verb 1 = emerge

√ปลุ ทำคุณได้เป็น ปฺโล + อะ = ปฺลว เติมปัจจัยอาตมเนบทเป็น ปฺลวเต

หนูจะแต่งประโยคว่าดวงอาทิตย์โผล่ (ขึ้น) ที่ตรงเส้นขอบฟ้า

ภานุรุตฺปฺลวเต รราฎฺยาะ ถูกไหมค่ะอาจารย์

[ธ.วั ช ชั ย]

ใช้ได้ครับ ถ้ากริยาอยู่หลังสุดจะดีขึ้นครับ

[ธ.วั ช ชั ย]

อ้อ น่าจะเป็น รรราฏฺยามฺ

[คุณ ศรี บรมอีศวรี]

अवगच्छति

अवतरति

उपनयति

परिणयति

उत्पतति

अवरोहति

भिक्षते

वर्तते

शोभते

ทั้งหมดนี้เป็นธาตุในหมวดที่ 1 หมดเลยนะค่ะ ?

[คุณ ศรี บรมอีศวรี]

• उपनयति = บวช ( คำนี้เหมือนกับอุปสมบทและอุปนยนะสังสการใช่ไหมค่ะ )

• √ภิกฺษฺ ( คำนี้เกี่ยวกับภิกษุสงฆ์ไหมค่ะ ) จริงๆหนูเคยเห็นพระศิวะในปาง ภิกฺษาฎน น่าจะแปลว่าผู้เที่ยวขอทานไป ไม่ทราบว่าจะถูกหรือเปล่า แต่ดูแล้วน่าจะคำเดียวเพราะสังเกตจากเทวลักษณะที่ปรากฎ

ขอบคุณคะ

[ธ.วั ช ชั ย]

หมวด 1 หมดเลยครับ

[ธ.วั ช ชั ย]

อุปนยนะ ใช่แล้วครับ

อุปสมบท < อุป+สมฺ+ √ปทฺ(อุปสํปทฺยเ้ต ไป, นำไป) ความหมายก็คล้ายๆ กัน แต่มาจากคนละธาตุเท่านั้นเอง

ภิกษาฏาน ผู้เที่ยวขอไป ภิกฺษ+อฏา(अट्) 

ศัพท์ที่มีรูปเฉพาะ อย่าง ภ ษ อะไรพวกนี้ไม่ค่อยมีซ้ำ เดาได้เลย ภิกฺษฺ ก็แทบจะมีความหมายเดียวนี้เอง

 

ว่าจะแนะนำเพิ่มเติม แต่เห็นจะไม่จำเป็นแล้ว

คือตอนแรกจะบอกว่า ให้หาข้อความ หรืออะไรๆ อ่านเพิ่มเติมไปเรื่อยๆ

เพราะอ่านแต่ตำรานั้นไม่พอ ตัวอย่างน้อยไป แต่คุณศรีฯ คงจะอ่านอยู่เรื่อยๆ อยู่แล้ว ดีมากครับ...

(บทเรียนนี้กะว่าจะจบก็ราว 60-70 บท)

[คุณ ศรี บรมอีศวรี]

• प्रपद्यतेนี้หมวดสี่นะค่ะ

• शोभते อันนี้น่าจะเป็นหมวดที่หนึ่ง ทำไมไม่เป็นแบบนี้ละค่ะอาจารย์

√ศุภฺ - โศภฺ + อะ = โศภวเต ?

[ธ.วั ช ชั ย]

อะ ที่ถามมาไม่มี ปฺรปทฺ, √ปทฺ เป็นหมวด 4

ว มาจากไหน, ไม่ได้ๆ

√śubh + a = śobh + a

= śóbha + te

= śóbhate

[คุณ ศรี บรมอีศวรี]

ขออนุญาติส่งข้อ 2 ก่อนนะค่ะ ..อิอิ

1. แปลไทยเป็นสันสกฤต

1.) ศิษฺเยา ปฺรภูตา ภิกฺษา คฺฤหสฺถสฺย ภารฺยา ภิกฺเษเต

2.) ปฺรยาเค คํคา ยมุนยา สํคจฺฉเต

3.) ปาปา มนุษฺยาะ สฺวรฺคํ น ลภนฺเต ( ข้อนี้ไม่แน่ใจว่าต้องเติมอุปสรรคหน้าธาตุหรือเปล่า )

4.) เห วิษฺณุะ ศิวสทฺย กนฺยา คํคยา ปริณยติ (ตอนแรกว่าจะใช้ปุตรีแต่อาจารย์ยังไม่ได้ให้มา )

5.) เสนายา อิษุภิะ กฺษตฺริยา ยุธฺยนฺเต ศตฺรูณ จ ชยนฺติ

6.) นฺฤปาวตฺร มารฺเค กฺฤษฺณาทศฺวาทศฺวาทวโรหตะ

7.) วิทฺยยา ฤเษะ ปุเตฺรา โศเภเต

8.) ปาปาทฺวฺยาถาทฺภยาทฺวิหคาวุตฺปตตะ

9) สํธฺยโยรฺฤษฺโยรฺฤษฺโย เทวานฺปูชยนฺติ

10.) คฺรามสฺย มารฺเค คุรุะ ษิษยะ จ สมฺคจฺเฉเต

11.) เทวานฺยชาวเห หเรรฺน ยชาวะ

[คุณ ศรี บรมอีศวรี]

ว้ายย ..ข้อ 10 หนูพิมพ์ผิดคะ สงสัยเบลอไปหน่อย

10.) คฺรามสฺย มารฺเค คุรุะ ศิษฺยะ จ สมฺคจฺเฉเต

[ธ.วั ช ชั ย]

1.) ศิษฺเยา {ปฺรภูตำ ภิกฺษำ|กรรม} คฺฤหสฺถสฺย ภารฺยา ภิกฺเษเต.

4.) เห วิษฺณุะ {ศิโว'ทฺย|สนธิ} {กนฺยำ|กรรม} {คํคำ|กรรม} ปริณยติ. (ใช้ว่า สมรส คนนั้นคนนี้, ไม่ใ่ช่ สมรสกับ)

5.) รเณ  อิษุภิะ กฺษตฺริยา ยุธฺยนฺเต ศตฺรูญฺจ ชยนฺติ

6.) นฺฤปาวตฺร มารฺเค(รถฺยายำ) กฺฤษฺณาภฺยำ ทศฺวาภฺยามวโรหตะ

(อศฺว เป็นทวิพจน์ เพราะพระราชา 2 องค์, หรือเอกพจน์ก็ได้ แต่ดูเหมือนใส่อศฺว เกินมาอีกตัวหนึ่ง)

8.) ปาปาทฺวฺยาธาทฺภยาทฺวิหคาวุตฺปตตะ

(ผมให้ศัพท์ผิดไปหรือเปล่าก็ไม่ทราบ, วฺยาธ)

9) สํธฺยโยรฺฤษฺโยรฺฤษฺโย เทวานฺปูชยนฺติ

(ตำราอื่นว่า -สฺ + ฤ เป็น -ะ ฤ, แต่ในที่นี้ใช้สนธิปกติไปก่อน)

10.) คฺรามสฺย มารฺเค(รถฺยายำ) คุรุะ ศิษฺยศฺจ สํคจฺเฉเต.

 

ผิดเล็กน้อยๆ ครับ

(อนุญาต ไม่มีสระอิ)

ขึ้นบทใหม่เลย...

[คุณ ศรี บรมอีศวรี]

แปลได้ไม่กี่ข้อเองคะ บางข้อพอแยกสนธิได้แต่แปลออกมาแล้วไมได้ความเลยไม่เอาดีกว่า ดังนั้นหนูขอตอบเฉพาะข้อที่พอแปลได้นะค่ะ อิอิ

1. แปลสันสกฤตเป็นไทย

1.) แก้วหลอมรวมกับแก้ว

2.) ในกาลใดนกทั้งหลายเห็นนายพรานในกาลนั้นก็ร่วมกันบินหนีไป

4.) พระรามแต่งงานหญิงสาวของพระหริ

7.) ศิษย์ทั้งสองดำรงอยู่ได้ด้วยอาหารของพระราม

10.) ศูทรทั้งสองเข้าใจภาษาของเหล่าพราหมณ์ทั้งหลาย

12.) นกมากมายหลายตัวยืนอยู่ที่ใต้ร่มไม้ที่นี่

สนธิเป็นยาขมสำหรับหนูจริงๆ นี่แค่ประโยคง่ายๆสั้นๆและมีศัพท์เฉพาะที่กำหนดมาให้หนูยังทำไม่ได้ นับภาษาอะไรกับความฝันของหนูในภายภาคหน้าที่อยากจะแปลบทความยาวๆด้วยฝีมือตัวเอง ...เฮ้ออ แต่ก็สู้คะ ไม่ถอยอยู่แล้ว หวังว่าพระวาคีศวรีท่านคงจะทรงเมตตา

[ธ.วั ช ชั ย]

रत्नं रत्नेन संगच्छते  ॥१॥ 1.) แก้วหลอมรวมกับแก้ว

นี่เป็นคำพังเพย แปลถูกแล้วล่ะ แต่ความหมายจริงๆ คือ สิ่งที่เป็นพวกเดียวกัน ย่อมมาอยู่ด้วยกัน

 

यदा विहगा व्याधं पश्यन्ति तदा सहसोत्पतन्ति ॥२॥

2.) ในกาลใดนกทั้งหลายเห็นนายพรานในกาลนั้นก็ร่วมกันบินหนีไป

2.) ในกาลใดนกทั้งหลายเห็นนายพราน ในกาลนั้น(นกทั้งหลาย) ก็ร่วมกันบินหนีขึ้นไปอย่างรวดเร็ว

สหสา ในที่นี้แปลว่า อย่างรวดเร็ว, เราอาจแปลประธานซ้ำอีกครั้งก็ได้

ประโยคที่มี ยะ ตะ (ยตา ตทา ฯลฯ) แบบนี้ อาจแปลเป็นประโยคความซ้อน

เมื่อนกทั้งหลายเห็นนายพราน พวกมันก็รีบบินหนีไปอย่างเร็ว ก็ได้

 

सत्यं हृदयेषु मृगयन्त ऋषयः  ॥३॥

สตฺยมฺ หฺฤทเยษุ มฺฤคยนฺเต ฤษยสฺ

ฤษีทั้งหลาย ตามหา (มฺฤคยนฺเต ลบ ยฺ ทิ้งเมื่ออยู่หน้าสระ , mṛgayante > mṛgayantay > mṛgayanta) ความจริง ในหัวใจ.

 

हरेः कन्यां रामः परिणयति  ॥४॥

4.) พระรามแต่งงานหญิงสาวของพระหริ. > รามแต่งงานกับหญิงสาว(ลูกสาว)ของพระหริ.

อันที่จริงไม่ใช่พระรามหรอก คนชื่อราม ชื่อหริ นี่แหละ เป็นชื่อที่นิยมใช้กัน

ปริณยติ ใช้กับกรรมได้เลย แปลว่า แต่งงานกับ (ในภาษาไทยมี กับ ด้วย)

 

विष्णोर्हरेश्च भार्ये कन्याभिः सहागच्छतः  ॥५॥

วิษฺโณสฺ หเรสฺ จ ภารฺเย กนฺยาภิสฺ สห อาคจฺฉตสฺ

ภรรยา(สองคน กล่าวรวมกันไป คือภรรยาของรามคนนึง กับของวิษณุคนหนึ่ง) ของรามและวิษณุ มา พร้อมด้วยลูกสาว(หลายคน)

 

रामो विष्णुश्च देवाञ्शरणं  प्रपद्येते  ॥६॥

รามสฺ วิษฺณุสฺ จ เทวานฺ ศรณมฺ ปฺรปทฺเยเต

รามและวิษณุหนีไปหาเทวดาทั้งหลายเพื่อเป็นที่พึ่ง

 

भिक्षया रामस्य शिष्यौ वर्तेते ॥७॥

7.) ศิษย์ทั้งสองดำรงอยู่ได้ด้วยอาหารของพระราม

คำแสดงความเป็นเจ้าของ จะอยู่หน้าคำที่เป็นของ ในที่นี้่ รามสฺย ขยาย ศิษฺเยา,

จึงควรแปลว่า ศิษย์ทั้งสองของราม ดำรงอยู่ด้วยอาหารที่ขอ

 

यदा जना गङ्गायां म्रियन्ते तदा स्वर्गं लभन्ते ॥८॥

ยทา ชนาสฺ คงฺคายามฺ มฺริยนฺเต ตทา สฺวรฺคมฺ ลภนฺเต

กาลใด ชนทั้งหลายดั้นไป(แสวงหา)ที่แม่น้ำคงคา กาลนั้น(พวกเขา)ย่อมได้รับสวรรค์ (ไปสู่สวรรค์)

 

कन्याया अन्नं यच्छत्यृषेर्भार्या ॥९॥

กนฺยาไย อนฺนมฺ ยจฺฉติ ฤเษสฺ ภารยา

กนฺยาไย (kanyāyāi > kanyāyāy > kanyāyā) อนฺนมฺ ยจฺฉติ ฤเษสฺ ภารฺยา

ภรรยาของฤษีให้อาหารแก่ลูกสาว

 

वन ऋक्षेष्विषून्मुञ्चन्ति व्याघाः कृष्णौ च म्रियेते ॥१०॥

วเน ฤกฺเษษุ อิษูนฺ  มุญฺจนฺติ วฺยาธาสฺ กฺฤษฺเณา จ มฺริเยเต

นายพรานทั้งหลายปล่อยลูกศรทั้งหลายไปที่บรรดาหมีในป่า และ(แต่)คนดำทั้งสองตาย

द्विजातीनां भाषां शूद्रा नावगच्छन्ति ॥११॥ ทวฺชาตีนามฺ ภาษามฺ ศฺรูทาสฺ น อวคจฺฉนฺติ

10.) ศูทรทั้งสองเข้าใจภาษาของเหล่าพราหมณ์ทั้งหลาย

ศูทรทั้งหลาย ไม่เข้าใจ ภาษา ของเหล่าพราหมณ์ทั้งหลาย

 

हे शिष्या नगरस्य रथ्यासु साधूनां भार्याभ्यो|द्य भिक्षां लभध्वे ॥१२॥

เห ศิษฺยาสฺ นครสฺย รถฺยาสุ สาธูนามฺ ภารฺยาภยสฺ อทฺย ภิกฺษามฺ ลภธฺเว

ดูก่อน ศิษย์ทั้งหลาย ในหนทางแห่ง(ไปสู่)นคร พวกเธอทั้งหลาย(จะ)ได้รับอาหารจากภรรยาทั้งหลายของเหล่าสาธุในวันนี้

 

 

क्षत्रियस्य बालावृषिरुपनयति ॥१४॥

กฺษตฺริยสฺย พาเลา ฤษิสฺ อุปนยติ

ฤษีับวชลูกชายทั้งสองของกษัตริย์

[ธ.วั ช ชั ย]

เรื่องสนธิ เรื่องอะไรๆ ก็พยายามศึกษา ทำความคุ้นเคย ตรงนี้สำคัญ ถ้าเข้าใจ แต่ไำม่คล่อง จำไม่ได้ ก็แปลยากเหมือนกัน เพราะเรานึกไม่ออก เพราะฉะนั้น พยายามหาอ่า่นอยูเรื่อยๆ ท่องศัพท์เรื่อยๆ ประโยคสั้นๆ เอามาแยก เอามาแปล

เรื่องสนธิ ถ้าแยกไม่ออก ลองเช็คกับเว็บดูก็พอได้ ตอนนี้บทที่ 21 ถ้าเทียบกับบทเรียน ก็ราว 1 ใน 4 เอง ตอนผมเรียนก็งงๆ กับสนธิแบบนี้แหละ อีกสักพักก็คล่องขึ้นครับ ไม่ต้องกังวล ขอแต่อดทนเท่านั้นพอ มีอะไรสงสัยก็ถามได้ตลอด...