ตะขบ ตะขบฝรั่ง : ตะขบ ตะขบไทย ตะขบป่า

 

     สวัสดีค่ะทุกๆท่าน...สืบเนื่องมาจากอนุทินของ คุณนงนาท สนธิสุวรรณ ที่ท่านเขียนเกี่ยวกับต้นตะขบบวกกับการพัฒนาของบ้าน กทน.ที่สามารถนำข้อมูลจากเว็บไซต์มาใส่บันทึกได้ง่ายขึ้น(คนโบราณแบบข้าพเจ้ายังทำได้ :))

เกี่ยวกับต้นตะขบ และต้นตะขบสายพันธุ์ที่ใช้ปลูกสำหรับเป็นไม้ร่มเงา(แม่นม)ให้กับผักหวานป่า และต้นผักหวานป่าเจริญเติบโตได้ดีเป็นแบบไหน ชนิดไหน สายพันธุ์ไหนกันแน่? ช่วงเผยแพร่ข้อมูลสูตรวิธีปลูกผักหวานป่าร่วมกับต้นตะขบใหม่ๆถูกตั้งคำถามบ่อยมากและปัจจุบันก็ยังมีคนถามอยู่บ่อยๆส่วนมากจะสับสนระหว่างตะขบไทยกับตะขบฝรั่ง ซึ่งชื่อเรียกในภาษาถิ่นจะเรียกรวมๆกันหรือคล้ายๆกัน วันนี้จึงขอนำข้อมูลจากเว็บไซต์มาบอกเล่าเรื่องราวของต้นตะขบค่ะ

ตะขบ ตะขบบ้าน ตะขบฝรั่ง : เป็นชนิด สายพันธุ์เป็นสายพันธุ์ที่เกื้อกูลกับต้นผักหวานป่าที่สุดเมื่อนำต้นกล้าผักหวานป่าหรือหยอดเมล็ดผักหวานป่าบริเวณโคนต้นตะขบ หรือภายใต้ร่มเงาทรงพุ่มของต้นตะขบ ทำให้ต้นผักหวานป่าเจริญเติบโตได้ดี

ต้นตะขฝรั่งชอบอยู่ในที่ชุ่มชื้น ดินดีน้ำดี ปลูกในที่ดอนอายุไม่ค่อยยืนยาว(ผลเล็ก) แต่หากอยู่ในที่ชุ่มชื้นอายุยืน(ผลโตเท่านิ้วโป้ง)ประมาณ10-25ปี น้ำท่วมขัง15-30วัน ทนอยู่ได้ ชอบกินผลสุกทั้งคนและนก สัตว์ เป็นต้นไม้ที่ปลูกเพื่อให้ร่มเงา

ตะขบ ตะขบป่า : จากการทดสอบปลูกคู่กับผักหวานป่าผลที่ได้คือผักหวานป่าไม่ค่อยเจริญเติบโต(โตช้า) เป็นพืชที่ทนแล้งอยู่ได้ในที่ดอนและที่ลุ่ม เป็นต้นไม้ที่ปลูกเพื่อจำหน่ายผลสุก ปัจจุบันมีสายพันธุ์ที่ไม่มีหนาม(กลายพันธุ์จากเมล็ด)

 

 

           

 

ตะขบฝรั่ง

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ตะขบฝรั่ง
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร: Plantae
(unranked): Angiosperms
(unranked): Eudicots
(unranked): Rosids
อันดับ: Malvales
วงศ์: Muntingiaceae
สกุล: Muntingia
L.
สปีชีส์: M. calabura
ชื่อทวินาม
Muntingia calabura
L.
ต้นตะขบฝรั่งในไฮเดอราบัด อินเดีย
ใบและผลในไฮเดอราบัด อินเดีย

ตะขบฝรั่ง (ชื่อวิทยาศาสตร์: Muntingia calabura) เป็นพืชเพียงสปีชีส์เดียวในสกุล Muntingia เป็นไม้ยืนต้นที่มีถิ่นกำเนิดในภาคเหนือของเม็กซิโก บริเวณทะเลแคริบเบียน อเมริกากลาง และอเมริกาใต้ฝั่งตะวันตก จนถึงเปรูและโบลิเวีย พบกระจายพันธุ์ทั่วประเทศไทยและประเทศใกล้เคียง เช่น มาเลเซีย

ลักษณะ

ตะขบฝรั่งเป็นไม้ต้น ขนาดเล็ก สูงประมาณ 5-7 เมตร ลำต้นมีเปลือกสีเทา กิ่งแผ่สาขาขนานกับพื้นดิน ตามกิ่งมีขนปกคลุม ขนนุ่ม และปลายเป็นตุ่ม เมื่อจับยอดอ่อนจะรู้สึกว่าเหนียวมือ ใบเดี่ยว เรียงสลับแบบทแยงกัน ลักษณะใบรูปขอบขนานแกรมรูปไข่ ปลายใบเรียวแหลม โคนใบข้างหนึ่งมน ข้างหนึ่งแหลม ขอบใบหยัก มีขนปกคลุมหนาแน่น เส้นใบมี 3-5 เส้น ด้านบนสีเขียวด้านล่างสีนวล ก้านใบยาว มีขน โคนก้านเป็นปม ๆ ดอกเดี่ยว ๆ หรือเป็นคู่ เหมือนง่ามใบ เวลาบานมีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 2 เซนติเมตร ก้านดอกยาว มีขน กลีบรองกลีบดอก 5 กลีบ ไม่ติดกัน สีเขียว รูปหอก ปลายแหลมเป็นหางยาว โคลนกลีบตัดด้านนอกมีขน ด้านในเกลี้ยง กลีบดอก 5 กลีบ สีขาว รูปไข่กลับป้อม ๆ ย่น เกลี้ยง ผลทรงกลม ผิวบางเรียบ ขนาด 1.5 เซนติเมตร เมื่อดิบสีเขียว เมื่อสุกมีสีแดง รสหวาน เมล็ดขนาดเล็ก ๆ มีจำนวนมาก

การใช้ประโยชน์

ผลตะขบฝรั่งเป็นที่นิยมรับประทานในเม็กซิโก มีขายในตลาด ผลนำไปแปรรูปเป็นแยมและนำใบไปแปรรูปเป็นชา ในบราซิล นิยมปลูกไว้ริมฝั่งแม่น้ำ เมื่อผลร่วงลงในน้ำจะเป็นอาหารปลา ในอินโดนีเซียและฟิลิปปินส์ รับประทานเป็นผลไม้สดแต่ไม่มีจำหน่าย ในไทย รับประทานเป็นผลไม้สด หรือแปรรูปเป็นไวน์ทางด้านสมุนไพร ใช้ดอกเป็นยาแก้ปวดและแก้อักเสบ ไม้เป็นไม้เนื้ออ่อน ใช้งานช่างไม้ได้ เปลือกใช้เป็นแหล่งของเส้นใย

ตะขบป่า... ตะขบ ตะขบป่า ลูกครบ ลูกขรบ มะเกว๋นนก หมากเบน ตานเสี้ยน ...(ภาพจากเว็บไซต์)

                   

                                               

ชื่อสมุนไพร

ตะขบป่า

ชื่ออื่นๆ

เบนโคก (อุบลราชธานี) ตานเสี้ยน มะแกว๋นนก มะแกว๋นป่า มะขบ

ชื่อวิทยาศาสตร์

Flacourtia indica (Burm.f.) Merr.

ชื่อพ้อง

 

ชื่อวงศ์

Flacourtiaceae

***ขอบคุณข้อมูลจากเว็บไซต์ คณะเภสัชศาสตร์ ม.อุบลราชธานี***

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
    ไม้พุ่มหรือไม้ต้นขนาดเล็ก ผลัดใบ สูง 2-15 เมตร ลำต้น และกิ่งใหญ่ๆมีหนามแหลม กิ่งแก่ๆมักจะไม่มีหนาม กิ่งอ่อนมีหนามแหลมตามซอกใบ หนามยาว 2-4 เซนติเมตร เรือนยอดแผ่กว้าง ปลายกิ่งโค้งลง เปลือกสีเหลืองอมเทาแตกเป็นร่องลึก มีช่องอากาศรูปรีกระจายห่างๆ ใบเดี่ยว เรียงเวียนสลับ ขนาดค่อนข้างเล็ก มักเรียงชิดกันเป็นกระจุกที่ปลายกิ่ง รูปร่าง ขนาด เนื้อใบ และขนที่ปกคลุมแตกต่างกัน ส่วนใหญ่แผ่นใบรูปไข่กลับ กว้าง 1.5-3 เซนติเมตร ยาว 2-4 เซนติเมตร ปลายกลม โคนสอบแคบ ขอบใบค่อนข้างเรียบ หรือจัก มักจักใกล้ปลายใบ แผ่นใบบางคล้ายกระดาษถึงหนาคล้ายแผ่นหนัง เกลี้ย