เป็นประสบการณ์ที่วิเศษสุดสำหรับข้าพเจ้าในการเดินทางไปร่วมเรียนรู้งานวิถีชุมชน ... ในวันนี้
เมื่อเห็นน้องหนุ่ยและพี่หน่อยน้อย ต่างกุลีกุจอเตรียมของเพื่อลงพื้นที่ในการประเมินภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุ และประเมินภาวะโรคสมองเสื่อม ข้าพเจ้าอาสาดูแลคลินิกกระตุ้นพัฒนาการให้
ได้ยิ้มได้หัวเราะกับหนูๆ...ที่มีพัฒนาการชีวิตไม่สัมพันธ์กับวัยตนเองมากนัก แต่เราก็ไม่ได้มองว่าเป็นอุปสรรคที่จะเรียนรู้ แม้หนูๆ จะเรียนรู้ช้ากว่าชีวิตจริง แต่หนูๆ ก็สามารถที่จะเรียนรู้ได้
หลังจากทั้งสองกลับมาจากการไปเตรียมพื้นที่ในภาคเช้า
ข้าพเจ้าจึงขอปลีกตัวไปดูแลเรื่องอาหารการกินของคุณแม่ที่ป่วยเป็นไข้และมาเฝ้าหลานชายสุดเลิฟของเราทุกคนที่โรงพยาบาล
จากนั้นก็เลยขันอาสาติดตามน้องหนุ่ยและพี่หน่อยน้อยลงไปพื้นที่ด้วย
พอเราไปถึงที่หมาย...
ภาพเบื้องหน้าที่เต็มไปด้วยผู้สูงอายุ และความชุลมุนวุ่นวาย
เราพยายามที่จะตั้งหลักว่าจะเริ่มอะไรตรงไหนก่อนดี
น้องหนุ่ยพยายามที่จะแก้ไขสถานการณ์ แต่ด้วยความที่ข้าพเจ้าและพี่หน่อยน้อยเป็นคนในพื้นที่ในตัวเมืองยโสธรโดยกำเนิด เราพอจะเข้าใจสภาพธรรมชาติที่นี่ และพร้อมที่จะเรียนรู้ว่าจะเป็นไปอย่างไร
เราได้แต่ยิ้มและหัวเราะ
กระบวนการประเมินเริ่มต้นขึ้น ... ทุกอย่างดูยิ่งกว่าตลาดนัดวันเสาร์เสียอีก เสียง ความวุ่นวาย การตะโกน โวยวาย และการพูดคุยไม่รู้เรื่องก็เริ่มต้น
เจ้าหน้าที่เริ่มตะโกน ... คุณตาคุณยายทั้งหลายก็เริ่มตะเบ็งเสียง เพราะเราต่างๆ ไม่ได้ยินกัน เราถามประเด็นสุขภาพทางจิตใจของคุณยายคุณตา แต่...คุณตาคุณยายทั้งหลายอยากเล่าเรื่องต่างๆ นานา
ความสนุกสนานจึงเริ่มต้นขึ้นตลอดสามชั่วโมง
ข้าพเจ้ารู้สึกขำมาก และรู้สึกว่ามันวิเศษจริงๆ...
ปรากฏการณ์จริง ที่เรามักได้รับทราบผ่านเอกสาร แต่นี่คือ ธรรมชาติที่แท้ที่ปรากฏอยู่เบื้องหน้า
เราคุยกันคนละเรื่องเดียวกัน
กว่าจะซักประวัติประเมินอาการตามแบบ 2Q 9Q เสร็จในแต่ละรายข้าพเจ้าแทบหมดแรง...
เหนื่อยมากๆ คือคำพูดที่เราบอกต่อกัน ... เมื่อเราได้นำผู้สูงอายุมารวมตัวกัน ก็ดูเหมือนจะไม่แตกต่างจากนำหนูน้อยทั้งหลายมาเจอกัน แต่ก็สนุก
ได้เรียนรู้ ได้ยิ้ม ได้เบิกบาน...
ดูคุณตาคุณยายก็อารมณ์ดี
มีอยู่รายหนึ่ง ข้าพเจ้าบอกว่า "คุณยายคะเสร็จแล้วไปหาพยาบาลหนุ่ยนะคะ น้องสวมเสื้อสีดำน่ะคะ..." คุณยายก็ตอบข้าพเจ้าว่า "อ้อ...เสื้อเหลืองนะเหรอ"
"เปล่าค่ะคุณยาย...เสื้อดำน่ะค่ะ"...
"อ้อ อ้อ...เสื้อเหลือง"
"ไม่ใช่ค่ะคุณยาย...ไม่มีเสื้อเหลือง น้องที่สวมเสื้อดำน่ะค่ะ"
สามรอบ...ระหว่างเสื้อเหลืองกับเสื้อดำ(ดีนะที่ไม่ใช่เสื้อแดง) คุณยายจะให้เป็นเสื้อเหลืองให้ได้ ส่วนข้าพเจ้าก็จะให้เป็นเสื้อดำให้ได้
ข้าพเจ้าก็เลยได้คิดว่า แม้...ว่า บางเรื่องผู้ป่วยกำลังเข้าใจผิด แต่ข้าพเจ้าก็กำลังพยายามแก้ไขความเข้าใจถูกให้ แล้วเราก็แย้งกันถึงสามรอบ แล้ว...ข้าพเจ้าก็ได้แต่บอกว่า เสื้อดำ ... แล้วก็คุณยายก็จะไปหาเสื้อเหลืองให้ได้
แต่...เสียดายว่า จุดที่ข้าพเจ้าแนะนำคุณยายไปนั้นไม่มีเสื้อเหลือง สุดท้ายคุณยายก็ต้องเดินไปหาน้องหนุ่ย-พยาบาล ที่วันนี้สวมเสื้อสีดำเด่นเป็นสง่านั่นเอง
ส่วนอีกราย...
"คุณยายช่วงนี้มีอาการอุกอัก หนหวย บ่เป็นตาอยู่ไหม" (รู้สึกหนักอกหนักใจ ไม่สุขสบาย กระวนกระวายในใจ)
คุณยายก็บอกว่า ... "ยายไปดำนาเพิ่งเสร็จ" แล้วก็ยิ้ม
รอบที่สอง...ข้าพเจ้าก็ถามประโยคเดิม และคุณยายก็ตอบประโยคเดิม แล้วก็ยิ้มอีก
ข้าพเจ้าก็เริ่มเอะใจ...พร้อมกับนึกในใจ "อืม...สงสัยคุณยายอยากเล่าเรื่องดำนาแน่ๆ เลย"...
ก็เลยชวนคุณยายเล่าเรื่องดำนาให้ฟัง เท่านั้นแหละค่ะ คุณยายดูมีความสุขมาก
และเมื่อเล่าจบเราก็มาประเมินภาวะซึมเศร้ากันใหม่ ปรากฏว่าปกติ ไม่มีภาวะซึมเศร้า...ฮา
...
๑๐ ตุลาคม พ.ศ.๒๕๕๕
(เมื่อคุณยายอยากเล่าคุณตาอยากพูด)
