คำว่า วัชพืช (Weeds) อาจจะมีผู้ให้ความหมายในหลากหลายมิติ ทั้งในแง่ที่ว่าเป็นพืชที่เกิดขึ้นอยู่ในแปลงหรือในที่ที่เราไม่ต้องการให้เกิด หรือพืชซึ่งไม่เป็นที่ต้องการหรือปรารถนาในการใช้ประโยชน์ของมนุษย์ หรือพืชที่คอยรบกวนพื้นที่ใช้สอยหรือพื้นที่ใช้ประโยชน์ของมนุษย์ หรือ พืชที่แพร่กระจายรุกรามเข้ามาแย่งพื้นที่ที่อยู่หรือที่ที่มนุษย์ทำประโยชน์ ฯลฯ ซึ่งยังน่าจะมีอีกหลากหลายความหมายแล้วแต่ผู้ที่ทำการศึกษาวิจัยจะนิยามออกมาเพื่อสื่อให้ผู้ที่สนใจรับรู้เข้าใจในเรื่องเดียวกันได้อย่างถ่องแท้
แต่บางครั้งถ้าคิดในมุมกลับกันใครจะคิดบ้างว่าวัชพืชนั้นอาจจะมีประโยชน์มากกว่าโทษในแง่ของการที่มนุษย์จะเกรงกลัวว่าจะมาแย่งกินปุ๋ยและอาหารของพืชหลักแต่เพียงอย่างเดียว เพราะถ้าสังเกตให้ดี พื้นที่หรือผืนดินที่มีหญ้าขึ้นย่อมบ่งบอกให้เกษตรกรหรือชาวไร่ชาวนารับรู้ว่าพื้นดินนี้มีความเหมาะสมอย่างมากในการที่จะทำเกษตรกรรม (Soil Fertility) เพราะแม้แต่หญ้าก็ยังเจริญเติบโตขึ้นได้ ถ้าไปสำรวจตรวจตราหาซื้อที่ดินทำกิจกรรมการเกษตรที่เป็นพื้นที่โล่งเตียน เห็นดินแห้งแตกระแหงเป็นผุยผงฝุ่นละออง แม้แต่หญ้าต้นเดียวยังไม่มีให้เห็นผู้เขียนคิดว่านี่น่าจะต้องขบคิดพิจาณาให้หน่วงหนักมากกว่าเดิมอีกเท่าตัว
เกษตรกรหรือชาวสวนที่ทำไร่ไถนาแบบไม่ฉีดพ่นยาฆ่าหรือคุมหญ้า (Insecticide Control) จะช่วยให้พืชหลักที่ปลูกไม่ทนทุกข์ทรมานจากสารกดขี่ข่มเหงการเจริญเติบโต ถึงแม้จะทนทานได้มากกว่าหญ้าแต่ก็ทำให้อานสูญเสียการเจริญเติบโตไปมากพอสมควร ถ้าหมั่นตัดแต่งดูแลให้ต้นหญ้าอยู่อาศัยกับพืชหลักแบบพอเหมาะพอดีจะช่วยทำให้แมลงที่มีประโยชน์อย่างตัวห้ำ ตัวเบียน ฯลฯ มีถิ่นที่อาศัยพำนัก ช่วยกำจัดแมลงศัตรูของพืชให้ลดจำนวนลงแบบธรรมชาติ (Natural Control) รากหญ้าถึงแม้จะดูดกินแย่งปุ๋ยจากพืชหลักบ้างแต่ก็ไม่มาก แต่กลับหลั่งสารอาหารบางชนิดกลับคืนสู่ดินสูรากพืชแลกเปลี่ยนสารอาหารซึ่งกันและกันทำให้พืชที่เจริญเติบโตโดยมีหญ้าปกคลุมไม่แน่นหนาเกินไปจะมีการเจริญเติบโตที่สมบูรณ์แข็งแรงดีกว่าพืชที่ปลูกอยู่ในพื้นที่โล่งเตียนรอเพียงปุ๋ยที่มนุษย์จะนำมาใส่ให้เท่านั้น อีกทั้งเมื่อมีการตัดแต่งดูแลหญ้าอย่างสม่ำเสมอ (Cultural Control) เศษซากอินทรียวัตถุจากหญ้าจะช่วยปกคลุมอุ้มไอน้ำความชื้นจากดินมิให้สูญเสียระเหยไปกับสายลมแสงแดดได้โดยง่าย เมื่อผ่านระยะเวลาที่เหมาะสมจะย่อยสลายกลายเป็นปุ๋ยกลับคืนไปสู่ดินและให้รากพืชทั้งหมดตราบเท่าที่หญ้าจะดูดกินมากักเก็บไว้ได้
มนตรี บุญจรัส
ชมรมเกษตรปลอดสารพิษ www.thaigreenagro.com
