-ธาตุหมวดที่ 4 ในปัจจุบันกาล


ธาตุหมวด 4 หรืือ ทิวาทิคณะ (ทิวฺ + อาทิ, คือ ธาตุที่มี √ทิวฺ เป็นตัวอย่าง, ไม่ได้เป็นต้น เพราะหมวดสี่ เริ่มต้นด้วย √อณฺ ธาตุ) เมื่อจะใช้ในปัจจุบันกาล มีหลักอย่างนี้

 

     1) ปัจจัยประจำหมวด ในปัจจุบันกาล คือ ย (ya) ซึ่งไม่มีเสียงเน้น เมื่อเติมเข้าไปที่ธาตุ การเน้นเสียง (accent) จะไปตกอยู่ที่สระต้นธาตุ (หมายความว่า สระตัวแรกของธาตุนั้นๆ) เช่น

     √นหฺ nah > nah + ya     ได้เค้าเป็น นหฺย náhya (ผูก, พัน)

     √ลุภฺ lubh > lubh + ya   ได้เค้าเป็น ลุภฺย lúbhya (โลภ อยากได้)

     (เรื่องระดับเสียงยังไม่ต้องสนใจ แต่จำๆ ไว้ก็ดี)

     จากนั้นก็นำเค้าไปเติมปัจจัยบอกบุรุษ สำหรับปัจจุบันกาล ก็ได้ นหฺยติ, ลุภฺยติ เป็นต้น

     ง่ายจัง...

 

     2) ธาตุบางตัว ยังถกเถียงกันว่าเป็นรูปใด ฝรั่งจะอ้างประวัติศัพท์จากภาษาในตระกูลอินเดีย-ยุโรป ส่วนอินเดียก็อ้างตำราโบราณ รูปธาตุบางตัวในแต่ละตำราจึงอาจไม่ตรงกัน เช่นธาตุที่ลงท้ายด้วย อา, เนื่องจากเสียงอา อาจเลื่อนเป็น อิ อี ได้ ดังนั้น นักไวยากรณ์อินเดียจึงอาจบอกว่า รูปธาตุเดิมนั้นลง เอ บ้าง ลง ไอ บ้าง ลง โอ บ้าง ก็ว่ากันไป เช่น

        ฝรั่ง                        อินเดีย     กริยา

√ธา                       √เธ         ธยติ         ดูดนม

√หู หรือ √หฺวา         √หฺเว       หฺวยติ      ร้องเรียก

√คา                       √ไค        คายติ       ร้องเพลง

ธาตุเหล่านี้ควรจะจำรูปทั้งสองแบบไว้ เพราะเวลาเปิดพจนานุกรม จะได้หาเจอ (หาหมวดธาตุ หรือการแจกรูปพิเศษอื่นๆ)

 

     3) ธาตุ √ทฺฤศฺ (ดู, เห็น) เมื่อนำมาใช้ในปัจจุบันกาล จะเปลี่ยนไปใช้ธาตุ √ปศฺ แทน เป็น ปศฺย > ปศฺยติ

 

     4) ธาตุหมวด 4 ส่วนมากลงท้ายด้วยพยัญชนะ ไม่ค่อยมีอะไรยกเว้นให้ยุ่งยาก. แต่พวกที่ลงท้ายด้วยสระ มักจะแจกรูปพิเศษ (เปลี่ยนสระ ก่อนลง ย) หรือแจกรูปปกติ (ลง ย ได้เลย) แต่แจกในอีกรูปแบบหนึ่ง (เต อิเต อนฺเต แทนที่จะเป็น ติ ตสฺ อนฺติ, ไว้ค่อยเรียนในบทต่อๆ ไป อิๆๆๆๆ)

 

    5) ธาตุจำนวนมาก มีอุปสรรคนำหน้า เช่น อา อว นิ วิ ปริ ฯลฯ คล้ายๆ กับ up, down, on ที่ตามหลังกริยาในภาษาอังกฤษนั่นแหละ เมื่ออุปสรรคนำหน้า ถ้าสนธิได้ ก็ต้องสนธิกับธาตุ (ภาษาพระเวทอาจแยกอุปสรรคกับตัวธาตุ ห่างกัน ไม่สนธิ) และมีความหมายที่แตกต่างจากธาตุเฉยๆ เช่น √รุหฺ แปลว่า งอก, ขึ้น, แต่ อา√รุหฺ แปลว่า ปีนขึ้น ขึ้นรถ (ต้องจำ)

    การเขียนอุปสรรคกับธาตุนั้น ส่วนมากจะใช้แบบนี้ √รุหฺ – อา หมายถึง ธาตุ รุหฺ เติมปัจจัย อา ข้างหน้า (ไม่ใช่ข้างหลังนะ)

 

     6) อา เมื่อเป็นอุปสรรคนำหน้าธาตุ แปลว่า สู่ แก่ ที่ (ความหมายไม่ค่อยชัดเจนเท่าไหร่หรอก ลองอ่านไปสักพักจะพอจับความได้) แต่อาเมื่อใช้กับนาม โดยมากจะหมายถึง ไปสู่, กระทั่ง, ถึง แต่บางครั้งใช้ร่วมกับกับอปาทานการก (ใช้กับกรรมการกก็มี แต่น้อยมาก) หมายถึง จาก

** คำนี้ดูให้ดีๆ เพราะเมื่ออยู่ในประโยค สนธิกับคำข้างหน้า ข้างหลัง แล้วจะดูยาก**

 

ศัพท์

ธาตุ (กริยาแสดงด้วยอักษรโรมัน เพื่อความชัดเจน และสะดวกในการพิมพ์)

√อสฺ              √as          ásyati        ขว้าง, เหวี่ยง

√กุปฺ              √kup        kúpyati       โกรธ (+ gen.)

√กฺรุธ             √krudh      krúdhyati    โกรธ (+ gen.)

*√คมฺ - อา       √gam -ā   āgácchati   มา

√ตฺฤ              √tṛ           tárati         ข้าม

√นศฺ              √naś        náśyati       ทำลาย

√ปศฺ              √paś        páśyati       เห็น

√รุหฺ              √ruh      róhati      ลุกขึ้น, งอก

√รุหฺ - อา        √ruh -ā  āróhati    ปีน, ขึ้นไปบน

√ลิขฺ              √likh      likháti      เขียน

√ลุภฺ              √lubh  lúbhyati อยากได้ (+dat., loc.)

√ศุษฺ              √śuṣ      śúṣyati    แห้ง

√สฺนิหฺ             √snih     sníhyati   รัก (+gen., loc.)

*√หู หรือ √หฺวา  √hvā      (hváyati) เรียก

* คือธาตุแจกรูปพิเศษ

อักษรสีแดง คือเสียงเน้นที่สระต้นธาตุ อันเนื่องจากปัจจัยประจำหมวดไม่มีเสียงเน้น

อักษรสีเขียว คือ ตัวปัจจัยประจำหมวดธาตุ, ถ้ามีเสียงเน้นที่ปัจจัยแล้ว ก็ไม่มีเสียงเน้นที่อื่นอีก, คำหนึ่งมีเน้นที่เดียว

อุปสรรคหน้าธาตุ ไม่มีเสียงเน้น

 

ประเด็นที่ควรทราบก็คือ ตัวธาตุจะไม่มีเสียงเน้น แต่เมื่อประกอบเป็นศัพท์แล้ว จะมีเสียงเน้นขึ้นมา ที่ใดก็ที่หนึ่ง ไม่เน้นเสียงไม่ได้

* ตำราบางเล่มอาจจะไม่บอกหมวดธาตุ แต่ให้ดูจากกริยาสำเร็จ ซึ่งสังเกตหมวดธาตุได้จากปัจจัยที่เติมข้างหลังธาตุ ดังนี้

- หมวด 1  ลงปัจจัย a ซึ่งไม่มีเสียงเน้น การเน้นเสียงจึงอยู่ที่สระต้นธาตุ (เช่น róhati)

- หมวด 6  ลงปัจจัย á ซึ่งมีเสียงเน้น การเน้นเสียงจึงคงอยู่ที่ปัจจัย (เช่น likháti)

- หมวด 4 ลงปัจจัย ya ซึ่งไม่มีเสียงเน้น การเน้นเสียงจึงอยู่ที่สระต้นธาตุ (เช่น ásyati) และ

- หมวด 10 ลงปัจจัย áya  ซึ่งมีเสียงเน้น การเน้นเสียงจึงคงอยู่ที่ปัจจัย (เช่น coráyati)

นอกจากนี้การดูหมวดธาตุ ยังดูได้จากการทำคุณ หรือไม่ทำคุณด้วย

 

แบบฝึก

1. บอกหมวดของธาตุทั้งหมดในบทนี้ และแจกรูปเอกพจน์ บุรุษที่ 1 ปัจจุบันกาล (ยืดเสียงอะ ก่อนลงปัจจัยบอกบุรุษ)

2. อธิบายว่า เหตุใดกริยาแต่ละตัวจึงมีเสียงเน้นแตกต่างกัน