การคิดเชิงวิเคราะห์
การคิดเชิงวิเคราะห์
การคิดเชิงวิเคราะห์นับว่าเป็นพื้นฐานการคิดในมิติอื่นๆ ไม่ว่าจะเป็นการคิดเชิงกลยุทธ์ การคิดเชิงเปรียบเทียบ การคิดเชิงสร้างสรรค์ การคิดเชิงวิเคราะห์ทำให้เราทราบความเป็นไปเป็นเป็นมา รู้ว่าเรื่องนั้นมีองค์ประกอบอะไรบ้าง ดังนั้นในสังคมไทยควรมีการฝึกการคิดแบบการคิดเชิงวิเคราะห์
ความหมายของการวิเคราะห์
การวิเคราะห์ หมายถึง การจำแนก แยกแยะ องค์ประกอบของสิ่งใดสิ่งหนึ่งออกเป็นส่วนๆ เพื่อค้นหาว่าทำมาจากอะไร มีองค์ประกอบอะไร ประกอบขึ้นมาได้อย่างไร เชื่อมโยงกันอย่างไร และหากเราจะแจกแจงหน้าของการวิเคราะห์สามารถแจกแจงได้ดังนี้ แจกแจงเพื่อให้รู้ว่าสิ่งนั้นประกอบด้วยอะไรบ้าง การวิเคราะห์ทำให้เรารู้ว่าสิ่งนั้นทำมาจากอะไร มีองค์ประกอบอะไรบ้าง
ดังนั้นการวิเคราะห์มความสำคัญมากทำให้เราสามารถยแกแยะประเด็นได้ การวิเคราะห์มีหลายประเภท เช่น การวิเคราะห์ข่าวทำให้เราสามารถเข้าใจที่ไปที่มาของข่าว การวิเคราะห์สถานการณ์ทางเศรษฐกิจทำให้เราสามารถเข้าใจสภาพทางเศรษฐกิจได้
สมองวิเคราะห์ได้อย่างไร
โดยปกติแล้วการคิดวิเคราะห์ของคนเรานั้นจะเกี่ยวข้องกับความสามารถในการใช้เหตุผล มนุษย์เราใช้การวิเคราะห์ 2 แบบเพื่อหาข้อสรุป คือ การใช้เหตุผลแบบอุปนัย และการใช้เหตุผลแบบนิรนัย สมองเกี่ยวข้องกับการคิดวิเคราะห์โดยทำหน้าที่ดังนี้
- ตีความข้อมูลที่ได้รับเพื่อทำความเข้าใจ
- หาเหตุผลเชื่อมโยงสิ่งที่เกิดขึ้นเพื่อสืบค้นความจริง
- ประเมินคุณค่าของสิ่งต่างๆเพื่อการตัดสินใจ
- แจงแจงองค์ประกอบเพื่อให้เห็นภาพรวมทั้งหมดของเรื่องนั้น
ความหมายของการคิดเชิงวิเคราะห์
การคิดเชิงวิเคราะห์คือ ความสามารถในการแจกแจงองค์ประกอบต่างๆของสิ่งใดสิ่งหนึ่งหรือเรื่องใดเรื่องหนึ่ง และหาความสัมพันธ์เชิงเหตุผลระหว่างองค์ประกอบเหล่านั้น เพื่อค้นหาสาเหตุที่แท้จริงของสิ่งที่เกิดขึ้น
การคิดเชิงวิเคราะห์ช่วยให้เราสามารถค้นพบข้อเท็จจริง และองค์ประกอบการคิดเชิงวิเคราะห์มีดังนี้
- ความสามารถในการตีความ เราจะไม่สามรถวิเคราะห์สิ่งต่างๆได้ หากเราไม่เข้าใจในสิ่งนั้น การที่เราจะเข้าใจในสิ่งนั้นจำเป็นอย่างยิ่งที่เราจะต้องวิธีการตีความ การตีความอาจจะเกิดจาก การตีความจากประสบการณ์ การตีความจากข้อเขียนเป็นต้น
- ความรู้ความเข้าใจในเรื่องที่จะวิเคราะห์ เราจำเป็นจะต้องมีความรู้ในเรื่องนั้นเป็นอย่างดี เพราะจะช่วยให้เรากำหนดขอบเขตได้
- ความชั่งสัเกต ช่างสงสัยและช่างถาม นักวิเคราะห์จะต้องเป็นคนชั่งสัเกตุ ช่างสงสัย และช่างถาม เพื่อให้เราสามารถหาองค์ประกอบในการวิเคราะห์ได้อย่างครบถ้วน
- ความสามารถในการหาความสัมพันธ์เชิงเหตุผล นักวิเคราะห์จะต้องมีความสามารถในการเชื่อมโยง รู้ว่าอะไรเชื่อมโยงกับอะไร
เหตุใดจึงต้องคิดเชิงวิเคราะห์
การคิดเชิงวิเคราะห์เป็นการคิดในระดับพื้นฐานหากเราต้องการประสบความสำเร็จและลดความผิดพลาดที่อาจจะเกิดขึ้นในอนาคต เราจำเป็นจะต้องมีวิธีการคิดแบบนักคิดเชิงวิเคราะห์การคิดเชิงวิเคราะห์พอสรุปประโยชน์ที่เกิดขึ้นได้ดังนี้
- การคิดเชิงวิเคราะห์ช่วยส่งเสริมความฉลาดทางสติปัญญา
- ช่วยให้คำนึงถึงความสมเหตุสมผลของขนาดของกลุ่มตัวอย่าง
- ช่วยลดการอ้างประสบการณ์ส่วนตัวเป็นข้อสรุปทั่วไป
- ช่วยขุดค้นสาระของความประทับใจครั้งแรก
- ช่วยตรวจสอบการคาดคะเนบนฐานของความรู้
- ช่วยวินิจฉัยข้อเท็จจริงจากประสบการณ์ส่วนบุคคล
- การคิดวิเคราะห์ เป็นพื้นฐานการคิดในมิติอื่นๆ
- การคิดเชิงวิเคราะห์ช่วยในการแก้ไขปัญหา
- การคิดเชิงวิเคราะห์ช่วยในการประเมินและการตัดสินใจ
- การคิดเชิงวิเคราะห์ช่วยให้ความคิดสร้างสรรค์สมเหตุสมผล
- การคิดเชิงวิเคราะห์ช่วยให้เข้าแจ่มกระจ่าง
สำรวจสถานะการคิดเชิงวิเคราะห์
นักจิตวิทยาได้ค้นพบหลักการสำคัญในการอธิบายกระบวนการรับรู้ของมนุษย์ สมองจะถูกจัดระเบียบที่มีลักษณะแยกย่อย ๆ ให้เป็นสิ่งที่มีความหมาย โดยใช้ 4 หลักในการรวมองค์ประกอบย่อยๆ เพื่อแปลความหมาย ได้แก่ หลักการเปิดช่องว่าง หลักความใกล้ชิด หลักความคล้ายคลึง และหลักความเรียบง่าย
ว่ากันตามเนื้อผ้า
หลักการคิดเชิงวิเคราะห์โดยพื้นฐาน เป็นการจำแนกออกเป็นส่วนๆ และตรวจสอบรายละเอียดของส่วนต่างๆ นั้นเพื่อหาความสัมพันธ์เชิงเหตุผล นักคิดเชิงวิเคราะห์ที่ดีจะต้องฝึกการมองสิ่งนั้น ตามเนื้อผ้า หมายความว่า ฝึกมองสิ่งนั้นเท่าที่มันเป็นอยู่ ไม่ด่วนสรุปและหาปัจจัยต่างๆเพื่อเชื่อมโยงให้เห็นโดยกระจ่างชัด นักคิดเชิงวิเคราะห์ที่ดีจะต้องพยายามทำความเข้าใจกับสิ่งที่เกิดขึ้นโดย
-
รับข้อมูลอย่าด่วนสรุป ตีความให้กระจ่าง
