หนัง บีบีซี ชุด Bees, butterflies and blooms ปลุกให้ผมตระหนักว่า    ในหลายเรื่องเรากำลังก้าวพ้นยุคของความเป็นระเบียบ ความเป็นทางการ    สู่สภาพของธรรมชาติ  เพราะความเป็นระเบียบและความเป็นทางการนั้น มักกำหนดโดยมนุษย์ ภายใต้กระบวนทัศน์หรือวิธีคิดแบบหนึ่ง    ซึ่งอาจเรียกว่า กระบวนทัศน์ควบคุมและสั่งการ แสดงอำนาจเหนือของมนุษย์   

 

          การปลูกแปลงไม้ดอกที่จัดกันโดยทั่วไปมักเป็นแปลงที่จัดอย่างเป็นระเบียบ   มีดอกไม้ไม่กี่ชนิดจัดวางตำแหน่งหรือสลับตำแหน่งอย่างลงตัวเพื่อความสวยงามแบบเป็นระเบียบเรียบร้อย   แต่หนังเรื่องนี้เล่าแนวคิดสร้างสรรค์ใหม่   ที่ทดลองปลูกไม้ดอกในเมืองแบบทุ่งหญ้า    เขาถึงกับแบ่งสนามหญ้ามาลองปลูกแปลงไม้ดอกแบบทุ่งหญ้าธรรมชาติ    แล้วทำวิจัยสอบถามผู้คนที่ผ่านมาเห็นว่าชอบแบบไหน   และพบว่าคนชอบแบบทุ่งไม้ดอกตามธรรมชาติมากกว่า

 

          ที่ผู้คนชอบแปลงทุ่งไม้ดอกตามธรรมชาติเพราะว่าให้ความสดชื่นกว่า เนื่องจากไม่ใช่แค่เห็นดอกไม้สวยงาม แต่ได้เห็นแมลงหลากชนิดมากินน้ำหวานและผสมเกสรดอกไม้ด้วย    คือแปลงไม้ดอกแบบทุ่งธรรมชาติเป็นแปลงที่มีชีวิต   เทียบกับแปลงไม้ดอกแบบจัดไม่มีแมลงเลย เป็นแปลงไม้ดอกที่ไม่มีชีวิตชีวา    

 

          และทุ่งไม้ดอกตามธรรมชาติมันมีชีวิตในตัวมันด้วย   คือพอเข้าฤดูหนาวต้นไม้ตาย พอฤดูใบไม่ผลิหมุนเวียนมามันก็งอกต้นผลิใบและให้ดอกใหม่

 

          ทีมวิจัยทดลองปลูกทุ่งดอกไม้ตามธรรมชาติ เขาหาวิธีให้มีต้นไม้หลากชนิด ที่ออกดอกต่างช่วงฤดู   ทำให้ในทุ่งไม้ดอกในเมืองมีดอกไม้ให้ชื่นชมเป็นช่วงเวลายาว ตั้งแต่เริ่มฤดูใบไม้ผลิไปจนถึงปลายฤดูใบไม้ร่วง

 

          เขาบอกว่า การปลูกทุ่งไม้ดอกในเมือง ทดแทนสนามหญ้าช่วยประหยัดงบประมาณของเมือง    คือค่าใช้จ่ายน้อยกว่าการบำรุงรักษาสนามหญ้า    รวมทั้งทำให้สิ่งแวดล้อมดีขึ้นด้วย คือเป็นการ “เลี้ยง” แมลงผสมเกสรไปในตัว   เมื่อมีแมลง นกก็มากขึ้น   บรรยากาศธรรมชาติในเมืองก็มีชีวิตชีวา ให้ความสดชื่นมากขึ้น

 

          เขาทำวิจัยด้วย ว่าไม้ดอกที่เป็นพันธุ์พื้นเมืองชนิดใดดึงดูดแมลงผสมเกสรมากกว่ากัน   เพื่อจะได้ส่งเสริมการปลูกไม้ดอกที่เป็นไม้ป่าให้เหมาะสม

 

          ที่หมู่บ้านผมไม่มีการปลูกทุ่งไม้ป่า    แต่มีการปลูกไม้ดอกกันแทบทุกบ้าน   มีแมลงมาผสมเกสรบ้าง แต่ไม่มาก   สงสัยจะโดนยาฆ่าแมลง   และหลังบ้านผมมีต้นตะขบ มาขึ้นเองที่นอกรั้ว   ยังเพิ่งสูงโผล่พ้นรั้ว   ผมหวังว่าต่อไปก็จะช่วยให้มีแมลงมากินน้ำหวานจากดอก และมีนกมากินผลของมัน

 

 

 

วิจารณ์ พานิช

๒๕ ก.ค. ๕๕