วิทยากร: Assist. Prof. Dr. Do-Yong Park
สถานที่ : สพป. สระแก้ว
วันที่เข้าร่วมกิจกรรม : 16-17 กรกฏาคม 2555
วิทยากรกำลังนำเสนอ Mystery cylinder
สิ่งที่ได้เรียนรู้ในการเข้าร่วมครั้งนี้ คือ การจัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ให้ประสบความสำเร็จ ครูจะต้องมีความรู้ความเข้าใจในธรรมชาติของวิทยาศาสตร์ (Nature of Science) และกระบวนการแสวงหาความรู้หรือการสืบเสาะทางวิทยาศาสตร์ (Scientific Inquiry) เพราะเราไม่มีความสามารถจะสอนใครสักคนหรือหลายคนได้ในทุกเรื่อง ทุกที่ ทุกเวลา เหมือนกับการจะช่วยคนจนให้ทำมาหากินได้ ไม่ใช่เอาปลาหรือข้าวไปให้เขา แต่ต้องสอนให้เขารู้จักจับปลาหรือปลูกข้าวเป็น เขาจึงจะดำรงชีวิตอยู่ได้ การรู้ว่าปลากับข้าวนั้นกินได้ก็คือความเข้าใจในธรรมชาติของวิทยาศาสตร์ ส่วนวิธีการจับปลาหรือปลูกข้าวนั้นก็เปรียบได้กับการสืบเสาะทางวิทยาศาสตร์นั่นเอง
ธรรมชาติของวิทยาศาสตร์ เป็นหนทางในการแสวงหาความรู้ด้วยวิธีการที่ถูกต้องเหมาะสมกับสภาพของผู้เรียน และถูกต้องตามหลักสากลในวิทยาศาสตร์แขนงนั้นๆ จุดหมายก็เพื่อให้เกิดการรู้วิทยาศาสตร์ (Scientific literacy) ซึ่งเป็นการนำความรู้ที่เกิดขึ้นไปใช้ในชีวิตประจำวันได้อย่างเหมาะสม อันเป็นจุดหมายปลายทางของการศึกษาวิทยาศาสตร์
เทียนดูดน้ำแสนธรรมดากับความเป็นมาที่ไม่ธรรมดาของความดันอากาศ
เราพึงระลึกไว้เสมอว่าในการแสวงหาความรู้ทางวิทยาศาสตร์ ตัวอย่างเช่น การทำการทดลอง ข้อมูลที่เกิดขึ้นไม่มีสิ่งใดถูกหรือผิด แต่การอธิบายว่าเหตุใดผลการทดลองจึงเป็นเช่นนั้นสำคัญกว่า การเรียนรู้หรือการฝึกทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์โดยท่องจำหรือการเลียนแบบไม่ได้ช่วยให้เกิดการรู้วิทยาศาสตร์อย่างแท้จริง แต่การเปิดโอกาสและมอบความไว้วางใจว่าจะไม่ถูกตำหนิเมื่อเกิดความคิดที่แตกต่างจะช่วยให้ผู้เรียนเปิดใจ มั่นใจ และสนใจที่จะสืบเสาะหาความรู้ด้วยตนเองผ่านกระบวนการที่ถูกต้อง
Oobleck กับสมบัติโพลิเมอร์
ในการร่วมกิจกรรมครั้งนี้ สิ่งที่น่าสนใจเป็นอย่างยิ่ง คือ การทดลองที่น่าสนใจและแฝงด้วยความหมายของกระบวนการสืบเสาะทางวิทยาศาสตร์เป็นสิ่งที่จะช่วยให้นักเรียนเกิดจินตนาการและการแลกเปลี่ยนความคิดเห็น [Mystery image of footprint] ความตื่นตาตื่นใจ สนใจใคร่รู้ [Mystery cylinder และ Oobleck] ได้ฝึกทักษะการสังเกต การคาดเดาอย่างมีเหตุผล [The Cube] โต้แย้งกันบนหลักการของเหตุและผล [Candle in a jar] และการฝึกทักษะกระบวนการ และการวิเคราะห์ข้อมูล [Pendulum] โดยการสืบเสาะทางวิทยาศาสตร์ ซึ่งการทดลองแม้จะน่าสนใจแต่หากไม่ได้นำไปปรับใช้ให้เหมาะสมกับเนื้อหา สิ่งที่จะเกิดกับผู้เรียนคงเป็นเพียงแค่ความสนุกสนาน แต่ไม่ได้เกิดการรู้วิทยาศาสตร์ที่จะนำไปใช้เชื่อมโยงกับชีวิตจริงได้ ดังนั้นครูจำเป็นต้องออกแบบการจัดการเรียนรู้ที่เหมาะสม ซึ่งตัวอย่างแผนการจัดการเรียนรู้ที่นิยม คือ 5Es (Engage, Explore, Explain, Elaborate และ Evaluate)
กระบวนสอนการสืบเสาะจะช่วยเยียวยาผู้เรียนให้เป็นพลโลกที่ดีได้
จากการอบรมสิ่งที่เกิดขึ้นคือ ความเชื่อที่ว่า “ผู้เรียนทุกคนไม่ได้โง่ เพียงแต่พวกเขาเหล่านั้นใช้เวลาในการเรียนรู้ที่ไม่เท่ากัน การทดลองไม่จำเป็นต้องเหมือนกับผลในตำรา แต่ต้องอธิบายให้ได้ว่าเหตุใดจึงเป็นเช่นนั้น การคิดต่างไม่ใช่สิ่งที่ยอมรับไม่ได้ แต่การไม่ยอมรับความเห็นผู้อื่นต่างหากที่ไม่เหมาะสม” ที่คิดไว้ตั้งแต่เริ่มเป็นครูนั้น ได้ถูกต้องย้ำว่าสิ่งที่ได้ยึดเป็นหลักในการจัดการเรียนรู้ที่ผ่านมานั้นเหมาะสม และควรปรับปรุงให้ดียิ่งขึ้นในประเด็นการนำไปใช้อธิบายสิ่งต่างๆในชีวิตประจำวัน แต่ต้องไม่ลืมพิจารณาเงื่อนไขที่สำคัญ คือ เวลาในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ให้ประสบผลสำเร็จ ยังคงเป็นประเด็นหลักที่น่าหวาดหวั่น
