วันนี้.. ได้ดมยาสลบผู้ป่วยเนื้องอกมดลูก (Myoma Uteri) ขนาด ๑๔ เซ็นติเมตร (จากการ Ultrasound) หญิงไทยวัย ๔๒ ปี ไม่มีโรคประจำตัว เคยทำหมันเมื่อ ๑๐ ปีก่อน มีประวัติปวดท้องมากขณะเป็นประจำเดือน เลือดออกมากทุกเดือน ผู้ป่วยเพิ่งจะคลำพบก้อนได้ ๕-๖ เดือน (พวกเราไม่ค่อยเชื่อเพราะขนาดก้อนใหญ่มาก คล้ายๆคนท้องสัก ๕ เดือนได้)

วิสัญญีพยาบาล : สวัสดีค่ะ คุณ.. ใช่ไหมคะ ดิฉันเป็นพยาบาลดมยาสลบค่ะมีหน้าที่ดูแลคุณให้หลับ - ไม่รู้สึกตัว - ไม่เจ็บปวดขณะผ่าตัด ขอซักประวัติและตรวจร่างกายหน่อยนะคะ

ผู้ป่วย : ค่ะ

วิสัญญีพยาบาล : มีโรคประจำตัวหรือเปล่าคะ (ไม่ค่ะ), เคยแพ้ยา-แพ้อาหารหรือเปล่าคะ (ไม่ค่ะ), เคยผ่าตัดหรือเปล่าคะ (เคยทำหมันค่ะ หลังคลอดลูกคนที่ ๔), มีปัญหาขณะ-หลังดมยาสลบหรือเปล่าคะ (ไม่ค่ะ), ขอตรวจร่างกายนะคะ (ค่ะ)

@ ลุกขึ้นนั่งหน่อยนะคะ ไหนลองอ้าปากกว้างๆ แลบลิ้นออกมายาวๆ แล้วร้อง.. อา อา อา (ยาวๆ)

ตรวจการอ้าปาก (Incission Distance ขนาดปกติต้อง >=5 cm.)

ตรวจคอดู Mallampati Class (Class1=มองเห็นช่องปาก ลิ้นไก่ชัดเจน / Class2=มองเห็นลิ้นไก่บางส่วน / Class3=มองเห็นเฉพาะโคนลิ้นไก่ / Class4=มองไม่เห็นช่องคอเลย) Class3-4 เสี่ยงต่อการใส่ท่อช่วยหายใจยาก 

ตรวจดูลักษณะฟัน ว่ามีฟันยื่น มีฟันหน้าด้านบนโยกหรือไม่ มีฟันผุหรือไม่

@ การก้ม-เงยคอ (Thyromental Distance ขนาดปกติต้อง >=6.5cm. เราตรวจเพื่อประเมินว่าเสี่ยงต่อการใส่ท่อใส่ท่อช่วยหายใจยากหรือไม่ และวางแผนการให้ยาระงับความรู้สึกต่อไป

วิสัญญีพยาบาล : ผ่าตัดครั้งนี้ใช้วิธีการดมยาสลบแบบทั่วร่างกาย คือต้องช่วยหายใจขณะทำผ่าตัด เมื่อแพทย์พร้อมผ่าตัดจะเริ่มฉีดยาให้หลับ ผ่าตัดใช้ ๑-๓ ชม. เมื่อทำผ่าตัดเสร็จ แพทย์เย็บปิดแผลเสร็จ จะเริ่มฉีดยาปลุกให้ตื่น เมื่อเริ่มรู้สึกตัวจะมีท่อคาอยู่ที่ปาก ไม่ต้องตกใจนะคะ ให้อมท่อหายใจเป่าท่อแรงๆ ห้ามโยกหน้าไปมา ทำตามคำบอก ถ้ารู้สึกตัวดีหายใจสะดวก จะเอาท่อออกให้ การดมยาสลบและผ่าตัดไม่ต้องกลัวนะคะ

เจ้าหน้าที่ช่วยขณะผ่าตัดมีแพทย์ผ่าตัด, พยาบาลช่วยผ่าตัด ๒ คน, พยาบาลส่งเครื่องมือแพทย์, ผู้ช่วยรอบนอก และวิสัญญีพยาบาลจะยnนอยู่ที่หัวเตียงตลอดเวลา

ห้องผ่าตัดเป็นห้องแอร์จะเย็นนิดนึง เมื่อเข้าไปในห้องผ่าตัดจะให้นอนที่เตียง จะขอใช้ผ้ารัดแขนและขาไว้ ป้องกันการตกเตียง แขนขวาจะพัน cuff เพื่อวัดความดันทุก ๕ นาที ข้างซ้ายจะหนีบตัววัดออกซิเจนในร่างกาย และจะให้ดมออกซิเจนไว้

หลังจากนั้นจะดูแลสังเกตอาการที่ห้องพักฟื้น หลังดมยาสลบให้ฝึกหายใจและไออย่างที่ประสิทธิภาพทุก ๒ ชม. ป้องกันปอดแฟบ ปอดอักเสบฝึกไอหลังผ่าตัด จะมีการประเมินระดับความปวดแผลก่อนให้ยาแก้ปวด โดยให้คะแนน ๑-๑๐ (Numberic pain scale คะแนน ๑ ปวดเล็กน้อยพอทนได้ ๑๐ ปวดมากที่สุดจนทนไม่ไหว)


พรุ่งนี้เช้านับเป็นวันแรกของการผ่าตัด ต้องลุกนั่งหรือเดินรอบเตียงให้ได้ ป้องกันท้องอืด, ยังงดน้ำและอาหารต่อ จนกว่าแพทย์จะสั่งให้ทานได้ (โดยจะเริ่มที่จิบน้ำ - อาหารเหลว -  อาหารอ่อน - อาหารปกติ)

วันที่สองของการผ่าตัด จะเริ่มเปิดทำแผล หลังจากนั้นทำแผลทุกวัน ห้ามแผลเปียกน้ำ จะอยู่รพ.ประมาณ ๔-๕ วัน

กลับบ้านไปทำแผลต่อที่รพ.สต.ใกล้บ้าน

ห้ามทำแผลเอง ห้ามแคะ แกะ เกาแผล ห้ามใส่อะไรลงไปในแผล

รัประทานอาหารได้ทุกชนิด ยกเว้นอาหารหมักดอง กาแฟ เหล้า บุหรี่

๗ วันตัดไหม (ขอให้มาตัดที่รพ.เพื่อประเมินผล)

สังเกตอาการแผลอักเสบ มีไข้ แผลบวม แดง ร้อน มีน้ำเหลืองซึม ให้รีบมาพบแพทย์

๒ สัปดาห์จะนัดมาฟังผลชิ้นเนื้อ

๓๐ วันหลังผ่าตัดจะโทรศัพท์เยี่ยม เพื่อติดตามแผลผ่าตัดติดเชื้อ

งดยกของหนัก งดการมีเพศสัมพันธ์ ๑-๒ เดือน

ให้มาตรวจตามแพทย์นัด

การดมยาสลบและผ่าตัดผ่านไปได้ด้วยดีใช้เวลาทั้งสิ้น ๓ ชม. เลือดออกทั้งสิ้น ๖๐๐ ซีซี ไม่มีภาวะแทรกซ้อนใดๆ ผู้ป่วยรู้สึกตัวดี ไม่ปวดแผล ดูแลส่งผู้ป่วยกลับตึก

พรุ่งนี้จะมีวิสัญญีพยาบาลอีกคน เป็นผู้ไปเยี่ยมหลังดมยาสลบ เพื่อประเมินว่าผู้ป่วยมีปัญหาภาวะแทรกซ้อนหลังดมยาสลบ-ผ่าตัดหรือไม่, ผู้ป่วยสามารถปฏิบัติตัวได้ตามคำแนะนำหรือไม่, ผู้ป่วยจำคำแนะนำการปฏิบัติตัวหลังผ่าตัดได้หรือไม่ และประเมินความพึงพอใจต่องานบริการผ่าตัด 

เป็นคำแนะนำคร่าวๆที่หน่วยงานเรา ทำเป็นประจำค่ะ