การจัดการความขัดแย้งในผลประโยชน์
ประชุม โพธิกุล
ความขัดแย้งในผลประโยชน์ เกิดขึ้นเมื่อฝ่ายหนึ่งพยายามแสวงหาผลประโยชน์อย่างสูงสุด และพยายามสร้างข้อจำกัดให้อีกฝ่ายหนึ่ง หรือพยายามทำลายผลประโยชน์ของฝ่ายตรงข้าม หรือทำให้ฝ่ายตรงข้ามมีประสิทธิิผลตำ่ในด้านผลประโยชน์
ความขัดแย้งในผลประโยชน์อาจมีพื้นฐานมาจาก (1)จากความแตกต่างในด้านความต้องการ ค่านิยม และเป้าหมายต่างกัน (2)การขาดแคลนทรัพยากรหรือต้องแข่งขันกัน เพื่อให้ได้มาซึ่งทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจำกัดหรือแข่งขันกันเพื่ออำนาจ อิทธิพล หรือเพื่อเงินตรา เวลา เพื่อความทันสมัย ตำแหน่งหน้าที่การงาน (3)การแข่งขันชิงดีชิงเด่นกันในแต่ละกลุ่ม จะมีความสนใจแตกต่างกัน เวลาอาจทำให้เกิดความขัดแย้งกัน การจัดการความขัดแย้งในเรื่องผลประโยชน์เป็นสิ่งที่มีความสำคัญที่จะดำรงรักษาไว้ซึ่งความร่วมมือของสมาชิกของกลุ่มซึ่งเป็นความจำเป็นในประสิทธิผลของกลุ่ม การจัดการความขัดแย้งที่ดีเป็นสิ่งสร้างสรรค์ ขึ้นอยู่กับการตัดสินใจที่มีคุณภาพ ความขัดแย้งในผลประโยชน์ ถ้ามีการจัดการที่ดีเชื่อได้ว่าความสามารถในการแก้ปัญหาจะดี
ยุทธวิธีต่างๆในการบริหารความขัดแย้ง : ท่านเหมือนอะไร
ต่างคนต่างก็มียุทธวิธีในการจัดการความขัดแย้งแตกต่างกันออกไป ยุทธวิธีต่างๆเหล่านี้ได้เกิดการเรียนรู้มาตั้งแต่ยังเยาว์วัยและปฏิบัติกันจนเป็นลักษณะอัตโนมัติ โดยปรกติเราจะไม่ตระหนักว่าจะทำอย่างไร เราใช้สถานการณ์เป็นตัวกำหนด พยายามทำให้เป็นธรรมชาติที่สุด เรามียุทธวิธีของตนเอง แต่ก็อาจเปลี่ยนแปลงได้ถ้าหากเราเกิดการเรียนรู้ใหม่ หรือพบยุทธวิธีที่มีประสิทธิผลกว่าเดิมเมื่อท่านจะประสบกับความขัดแย้งท่านอาจจะเกี่ยวข้องอยู่กับ 2สิ่ง คือ(1)เพื่อให้เป้าหมายของท่านมีสัมฤทธิผล ท่านเกิดความขัดแย้งเพราะเป้าหมายของท่านเกิดไม่ตรงกับเป้าหมายของคนอื่น เป้าหมายของท่านอาจมีความสำคัญมากสำหรับท่านหรือมีความสำคัญน้อยก็ตาม (2)เพื่อการรักษาความสัมพันธ์กับบุคคลอื่น ท่านอาจจะต้องมีปฏิสัมพันธ์กับคนอื่นในอนาคต ความสัมพันธ์นี้อาจมีความสำคัญมากสำหรับท่าน เป้าหมายของท่านมีความสำคัญหรือความสัมพันธ์กับคนอื่นมีความสำคัญ สิ่งนี้เป็นเครื่องบ่งชี้สไตล์การจัดการความขัดแย้งเป็น 5 ลักษณะด้วยกัน
เต่า (ถอนตัว)เต่าจะถอนตัวเข้าในกระดองถ้ามีความขัดแย้งเกิดขึ้น เต่าจะยกเลิกเป้าหมายหรือตัดความสัมพันธ์ เต่าจะหลีกหนีความขัดแยังหรือบุคคลที่เกิดความขัดแย้ง เต่าจะหมดหวังกับการแก้ปัญหาความขัดแย้ง เต่ารู้สึกว่าไม่ได้รับความช่วยเหลือ เป็นการง่ายมากที่จะถอนตัวออกจากความขัดแย้ง (ถอนทั้งตัวถอนทั้งใจ)แทนที่จะเผชิญกับปัญหา
ฉลาม (การใช้กำลัง) ฉลามพยายามใช้อำนาจเข้าข่ม พยายามใช้กำลังให้เกิดการยอมรับในการแก้ปัญหา ความขัดแย้ง เป้าหมายของเขาเหล่านี้มีความสำคัญสูงมาก ความสัมพันธ์มีความสำคัญน้อย พยายามที่จะทำให้เป้าหมายบรรลุได้มากที่สุด ไม่ได้สนใจหรือเกี่ยวข้องกับความสำคัญในเป้าหมายของคนอื่น ฉลามมีสมมติฐานว่า ความขัดแย้งนั้นเกิดอยู่บนฐานที่ว่าจะต้องมีฝ่ายหนึ่งชนะ การชนะถือว่าเป็นสิ่งมีคุณค่าน่ายกย่องเป็นเรื่องของความมีสัมฤทธิผล การพ่ายแพ้เป็นสิ่งที่แสดงถึงความอ่อนแอ ความผิดหวัง ความไม่พอใจ ฉลามพยายามที่จะเอาชนะโดยการต่อสู้ การใช้อำนาจที่เหนือกว่าหรือข่มขวัญคนอื่น
หมีตุ๊กตา (ความนุ่มนวล)หมีให้ความสำคัญในเรื่องความสัมพันธ์สูงเป้าหมายของตนมีความสำคัญเป็นรอง หมีต้องการยอมรับและความรักชอบจากคนอื่น หมีมีความเชื่อว่าความขัดแย้งหลีกเลี่ยงได้ ชอบความกลมกลืนและคิดว่าการอภิปรายในเรื่องความขัดแย้งนั้นไม่ควรให้เกิดการทำลายในแง่ความสัมพันธ์ หมีกลัวว่าถ้าความขัดแย้งยังคงดำเนินต่อไปอาจทำให้หมีบางตัวเสียใจควรที่จะอนุรักษ์ความสัมพันธ์ไว้ หมีจะธำรงรักษาความสัมพันธ์ไว้และบอกเลิกเป้าหมายของตน หมีจะพูดว่า “ฉันจะเลิกสัมปทานเป้าหมายของฉัน” และให้คุณเปิดสัมปทานเองเพื่อที่จะให้คุณรักฉัน หมีพยายามทำให้ความขัดแย้งนั้นราบเรียบ กลัวความขัดแย้งทำลายความสัมพันธ์ ชอบความนุ่มนวล
หมาจิ้งจอก (ประนีประนอม)หมาจิ้งจอกให้ความสำคัญกับเป้าหมายและความสัมพันธ์เท่าๆกัน เดินทางสายกลาง หมาจิ้งจอกชอบประนีประนอม หมาจิ้งจอกยอมยกเลิกเป้าหมายบางส่วนและชักชวนให้ผู้ที่เกิดความขัดแย้งด้วยยกเลิกเป้าหมายบางส่วน หมาจิ้งจอกค้นหาแนวทางแก้ปัญหาความขัดแย้งซึ่งทั้งสองฝ่ายได้รับบางสิ่ง ทางสายกลาง หมาจิ้งจอกยอมเสียสละเป้าหมายและความสัมพันธ์บางส่วน เพื่อหาข้อตกลงที่ดี
นกฮูก (การแก้ปัญหาร่วมกัน)นกฮูกให้คุณค่าเป้าหมายของเขาสูง และความสัมพันธ์สูง นกฮูกมีมโนทัศน์ว่าความขัดแย้งเหมือนปัญหาที่ต้องการให้คู่กรณีร่วมกันแกัปัญหาเพื่อให้เป้าหมายของทั้งสองฝ่ายบรรลุเป้าหมาย นกฮูกมองความขัดแยังว่าเป็นวิถีของการปรุงแต่งความสัมพันธ์ โดยการลดความตึงเครียดของทั้งสองฝ่าย นกฮูกจะธำรงความสัมพันธ์ นกฮูกจะไม่พอใจจนกระทั่งปัญหานั้นได้พบทางแก้ไข ซึ่งเป้าหมายของตนเกิดสัมฤทธิผลรวมทั้งเป้าหมายของคนอื่นบรรลุเป้าหมายด้วย และบรรดานกฮูกจะไม่พอใจจนกระทั่งความตึงเครียดและความรู้สึกทางนิเสธจะได้รับการแก้ไขอย่างภาคภูมิ
การแก้ปัญหาร่วมกันแบบนกฮูกเป็นวิธีที่มีประสิทธิผลที่สุดจากผลการวิจัยของข้าพเจ้าเองเมื่อปี2530 แต่จัดการยากเพราะมนุษย์มีอารมณ์ มีความรู้สึก มีความโลภ ความโกรธ ความหลง อยากได้ อยากใหญ่ ใจแคบ
เอกสารอ้างอิง
ประชุม โพธิกุล เอกสารประกอบการจัดกิจกรรม การบริหารความขัดแย้ง .
