สำนักข่าว Dailymail ตีพิมพ์เรื่อง 'South American illness baffles scientists as workers succumb to kidney failure at rates unseen anywhere' = "นักวิทยาศาสตร์ยังหาเหตุโรคไตวายระบาด (พบมาก) ในคนงานอเมริกาใต้ไม่ได้" และ PBS Newshour ตีพิมพ์เรื่อง 'Mysterious kidney disease killing central American men' = "โรคไตประหลาดฆ่าคนอเมริกากลาง", ผู้เขียนขอนำมาเล่าสู่กันฟังครับ
.
.
ภาพ ระบบทางเดินปัสสาวะ (1). > (2). ไต ; (3) กรวยไต; (4). ท่อไต; (5). กระเพาะปัสสาวะ; (6). ท่อปัสสาวะ; (7). ต่อมหมวกไต; (8). หลอดเลือดแดงของไต (สีแดง)-หลอดเลือดดำของไต (สีม่วง); (9). หลอดเลือดดำ IVC; (10). หลอดเลือดแดงใหญ่เอออร์ทา (aorta); (11). หลอดเลือดแดง-หลอดเลือดดำท้องส่วนล่าง (iliac); (12). ตับ; (13). ลำไส้ใหญ่; (14). กระดูกเชิงกราน
.
.
มีการปลูกอ้อยในอเมริกากลาง (ทางใต้ของสหรัฐฯ-เม็กซิโก) และอเมริกาใต้จำนวนมาก เพื่อทำน้ำตาล และผลิตแอลกอฮอล์ (ใช้ผสมน้ำมันเบนซินเป็นแก๊สโซฮอล์) เพิ่มขึ้นมาตั้งแต่ปี 2005/2548
.
ช่วงเวลาเดียวกันพบคนงานอายุน้อยจำนวนมากจาก 9 ประเทศ เป็นโรคไตวาย โดยพบเป็นสาเหตุการตายของผู้ชายอันดับ 2 ในเอล ซัลวาดอร์, และในนิคารากัวพบว่า โรคไตวายทำให้ผู้ชายตายมากกว่าเอดส์กับเบาหวานรวมกัน
.
คนไข้เกือบทุกรายไม่เป็นโรคความดันเลือดสูง และเบาหวาน ซึ่งเป็นสาเหตุของโรคไตเสื่อมเรื้อรัง (CKD) ที่พบบ่อยที่สุดทั่วโลก (ปัจจัยเสี่ยงรองลงไปเป็นนิ่ว)
.
คนไข้ผู้ชายรายหนึ่งอายุ 19 ปีเป็นโรคไตวาย โดยก่อนหน้านั้นปู่ พ่อ และพี่ชายของคนไข้ก็เป็นโรคไตวายเช่นกัน
.
คนไข้ส่วนใหญ่งานในไร่อ้อย ทำให้ผู้เชี่ยวชาญสงสัยว่า อาจเป็นผลจากสารเคมีที่ใช้ในการเกษตร การใช้ยาแก้ปวดเรื้อรัง หรือการดื่มหนัก (แอลกอฮอล์)
.
ปี 2000/2543 ธนาคารโลกให้บริษัทผลิตน้ำตาลรายใหญ่ที่สุดในนิคารากัวกู้เงิน เพื่อใช้ผลิตแอลกอฮอล์ (ทำแก๊สโซฮอล์)... หลังจากนั้นพบคนงานเป็นโรคไตวายเพิ่มผิดปกติ ทำให้ธนาคารโลกให้ทุนวิจัยหาสาเหตุ
อ.แดเนียล บรูคส์ หัวหน้าคณะวิจัยจากมหาวิทยาลัยบอสตัน สหรัฐฯ ตั้งสมมติฐานว่า ความเครียดจากการทำงานในที่ร้อนจัด (heat stress) และภาวะขาดน้ำ (dehydration) คราวละหลายๆ ชั่วโมงเรื้อรัง น่าจะเป็นสาเหตุสำคัญมากกว่าสารเคมีทางการเกษตร
.
เนื่องจากคนงานก่อสร้าง เหมืองแร่ ท่าเรือ และแรงงานอื่นๆ ก็ป่วยเป็นโรคไตวายคล้ายๆ กัน
.
ตั้งแต่ปี 2000/2543 โรคไตวายทำให้คนงานในเอล ซัลวาดอร์และนิคารากัวตายไปแล้วกว่า 24,000 ราย
.
สถิติการตายจากโรคไตวายในนิคารากัวเพิ่มเป็น 2 เท่าในช่วงปี 2000-2010/2543-2553 และในนิคารกากัวเพิ่ม 70%
.
อ.บรุคส์ และ ดร.จอห์นซัน แพทย์โรคไตกล่าวว่า ปรากฏการณ์ "ไตวายอเมริกากลาง (Central American Phenomenon) พบในคนงานศรีลังกา อียิปต์ ชายฝั่งตะวันออกของอินเดีย และคนงานไร้อ้อยในออสเตรเลีย แต่พบคนไข้น้อยกว่ากันมาก
.
คนงานในอเมริกากลาง-ใต้ทำงานเฉลี่ย 9.5 ชั่วโมง/วัน โดยทำงานกลางแดด และอากาศร้อน (30C) แบบ "ทำมากได้มาก-ทำน้อยได้น้อย" ทำให้ต้องทำงานนาน จึงจะพอหาเลี้ยงครอบครัวได้
.
เรื่องนี้บอกเป็นนัยว่า ภาวะขาดน้ำน่าจะมีส่วนทำให้ไตเสื่อม-ไตวายเร็วขึ้น
.
การดื่มน้ำ 2 แก้วหลังบ้วนปากตอนตื่นนอน พกน้ำติดตัวเวลาเดินทาง ดื่มน้ำให้มากพอทั้งวัน โดยสังเกตสีปัสสาวะเป็นสีเหลืองจาง ไม่เหลืองเข้ม และปัสสาวะทุกๆ 1-2 ชั่วโมงในช่วงกลางวัน น่าจะมีส่วนป้องกันไตเสื่อม-ไตวายได้
.
วิธีป้องกันไตเสื่อม-ไตวายที่สำคัญ คือ ป้องกันปัจจัยเสี่ยงได้แก่ ความดันเลือดสูง เบาหวาน และนิ่ว [ betterhealth ]; [ NIH ]; [ webMD ]; [ NHS ]; [ webMD ]
.
(1). ตรวจเช็คความดันเลือด-น้ำตาลในเลือด > ถ้าเป็นความดันเลือดสูง ภาวะก่อนเบาหวาน หรือเบาหวาน จำเป็นต้องรักษาให้ต่อเนื่อง
.
กินอาหารสุขภาพให้ครบทุกหมู่พอประมาณ ลดเค็ม ระวังน้ำหนักเกิน-อ้วน ไม่ดื่มหนัก (แอลกอฮอล์), ออกแรง-ออกกำลังเป็นประจำ เพื่อป้องกันความดันเลือดสูง เบาหวาน
.
โรคเรื้อรัง โดยเฉพาะเบาหวาน จำเป็นต้องขอความช่วยเหลือจากคนไข้ในการปรับเปลี่ยนไลฟ์สไตล์ (แบบแผนการใช้ชีวิต) ใช้ยาอย่างเดียวไม่พอ เช่น ถ้าชอบลำไย, อาจกินได้ 2-3 ลูก/มื้อ และลดแป้ง เช่น ข้าว ฯลฯ ตามส่วน, ไม่ใช่ซัดเข้าไป 2-3 กก./มื้อ ฯลฯ
.
(2). ดื่มน้ำให้พอ > ภาวะขาดน้ำทำให้เลือดหนืดขึ้น ปริมาณเลือดลดลง เลือดไปเลี้ยงไตน้อยลง เพิ่มเสี่ยงไตเสื่อม-ไตวาย นิ่ว
.
(3). ไม่กลั้นปัสสาวะนาน ไม่นั่งนาน > การกลั้นปัสสาวะนาน หรือนั่งนานเกิน 2 ชั่วโมง เพิ่มเสี่ยงโรคติดเชื้อ เช่น กระเพาะปัสสาวะอักเสบ กรวยไตอักเสบ ฯลฯ
.
(4). ไม่สูบบุหรี่ และระวังควันบุหรี่มือสอง (ควันที่คนอื่นสูบ)
.
(5). ไม่กินยาแก้ปวดนาน โดยเฉพาะยาแก้ปวดข้อ (NSAIDs) เช่น ไดโคลฟีแนค ฯลฯ ยกเว้นหมอที่ดูแลท่านแนะนำ
.
แนะนำให้อ่าน > [ 9 วิธีป้องกันโรคไต ]; [ วิธีป้องกันไตเสื่อม-ไตวาย ]; [ ไตวายเรื้อรัง ป้องกันได้ - หมอชาวบ้าน ] ; [ การป้องกันไตเสื่อม - รพ.พยาไท ]; [ โรคไต การป้องกันและการรักษา - รพ.วิภาวดี ]; [ กินอย่างไรเมื่อเป็นโรคไตเรื้อรัง - หมอชาวบ้าน ]
.
ถึงตรงนี้... ขอให้ท่านผู้อ่านมีสุขภาพดีไปนานๆ ครับ
.
> - นพ.วัลลภ พรเรืองวงศ์ รพ.ห้างฉัตร ลำปาง. 9 เมษายน 55. ยินดีให้ท่านนำบทความไปใช้ได้ โดยอ้างที่มา และไม่ใช้เพื่อการค้า > CC: BY-NC-ND.
- ข้อมูลทั้งหมดเป็นไปเพื่อการส่งเสริมสุขภาพ ไม่ใช่วินิจฉัยหรือรักษาโรค; ท่านที่มีโรคประจำตัวหรือความเสี่ยงต่อโรคสูงจำเป็นต้องปรึกษาหมอที่ดูแลท่านก่อนนำข้อมูลไปใช้.
