ณ เวลานี้หลายๆท่านคงจะได้ยินคำว่า "ประชาคมอาเซียน" หรือ "ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน" บ่อยพอๆกับการได้ยินประเด็นฮอตฮิตทางการเมืองอื่นๆ แต่เมื่อถูกจี้ถามว่าสรุปแล้วมันคืออะไร น้อยคนนักที่จะเข้าใจและรับรู้ว่าอะไรกำลังจะเกิดขึ้นในภูมิภาคแห่งนี้ในอีก 3 ปีข้างหน้า เมื่อประเด็นเกี่ยวกับประชาคมอาเซียนยังเป็นเรื่องน่ามึนงงและดูไกลตัวในสายตาของคนไทยเหลือเกิน บลอกนี้ก็จะขอทำความเข้าใจว่าสิ่งที่จะเกิดขึ้นในปีพ.ศ.2558 กันสักเล็กน้อย
ประชาคมประชาชาติเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (The Association of Southeast Asia Nations: ASEAN) เป็นองค์การระหว่างประเทศที่เกิดขึ้นจากความตกลงระหว่างประเทศของบรรดาประเทศในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งปัจจุบันมีประเทศสมาชิก 10 ประเทศ เพื่อสร้างความร่วมมือระหว่างประเทศในด้านเศรษฐกิจ ความมั่นคง และวัฒนธรรม
กว่า 30 ปีแห่งการร่วมมือภายใต้การดำเนินการแบบกึ่งทางการ (เนื่องจากองค์การ ASEAN ไม่มีสนธิสัญญาก่อตั้งมาแต่เริ่มแรก) จนกระทั่งวันที่ 15 ธันวาคม 2551 กฎบัตรอาเซียน (ASEAN Charter) ได้มีผลบังคับใช้และทำให้ ASEAN มีสถานะทางกฎหมายระหว่างประเทศและมีกรอบการดำเนินงานอย่างชัดเจน และ ณ จุดนั้นก็ถือเป็นจุดเริ่มต้นของการก้าวไปสู่การเป็น “ประชาคมอาเซียน (ASEAN Community)” ที่กำลังจะเกิดขึ้นในช่วง 2-3 ปีต่อจากนี้
ดังนั้นหากจะกล่าวให้ชัดเจนแล้ว ASEAN ก็คือองค์การระหว่างประเทศที่มีหน้าที่เป็นเวทีในการสร้างความร่วมมือกันในด้านต่างๆระหว่างบรรดาประเทศสมาชิกอาเซียนทั้ง 10 ประเทศนั่นเอง ส่วน “ประชาคมอาเซียน (ASEAN Community)” ที่เรากำลังจับตามองกันอยู่นี้จะเป็น “สภาพแห่งความร่วมมือกัน” ของประเทศสมาชิกอาเซียนที่จะเกิดขึ้นภายใต้แผนการดำเนินการ (roadmap) ที่ได้วางเอาไว้ในการประชุมสุดยอดผู้นำอาเซียนครั้งที่ 14 (the 14th ASEAN Summit 2009) ซึ่งจัดขึ้นที่อ.ชะอำ จ.ชลบุรี ซึ่งภายใต้แผนการดำเนินการดังกล่าว บรรดาประเทศสมาชิกอาเซียนจะเร่งสร้างความร่วมมือใน 3 ด้านต่อไปนี้
1. ประชาคมการเมือง-ความมั่นคงอาเซียน (the ASEAN Political-Security Community)
2. ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน (the ASEAN Economic Community)
3. ประชาคมสังคม-วัฒนธรรมอาเซียน (the ASEAN Socio-Cultural Community)
ความร่วมมือในลักษณะของ “ประชาคมย่อย (sub-community)” ทั้งสามด้านนี้ต่างก็มี “พิมพ์เขียว (Blueprint)” ของแต่ละประชาคมย่อยกำกับอยู่อีกชั้นหนึ่งทำให้รายละเอียดของความร่วมมือแตกต่างกันออกไป แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นประชาคมย่อยทั้งสามต่างก็มีเป้าหมายเดียวกันคือการทำลายข้อกีดกันต่างๆ และสร้างความเป็นเอกภาพให้เกิดขึ้นภายในอาณาบริเวณแห่ง ASEAN อันหมายถึงดินแดนทั้งหมดของประเทศสมาชิกอาเซียน
กล่าวโดยสรุปก็คือ ASEAN คือ องค์การระหว่างประเทศที่เกิดจากความร่วมมือของบรรดา 10 ชาติสมาชิกอาเซียน, ASEAN Community คือสภาพอันเกิดจากความร่วมมือกันของประเทศสมาชิกอาเซียนเพื่อสร้างความเป็นหนึ่งเดียวให้เกิดขึ้นในภูมิภาคอาเซียน และ AEC คือสภาพอันเกิดจากความร่วมมือกันของประเทศสมาชิกอาเซียนเพื่อขจัดอุปสรรคทางการค้า การลงทุน และการบริการระหว่างกัน
สำหรับผู้สนใจรายละเอียดเกี่ยวกับประชาคมย่อยทั้งสามของประชาคมอาเซียน คลิกที่นี่ครับ
