หมอจีนแนะ กินอย่างไรในฤดูร้อน
อาจารย์ แพทย์จีน หยาง อ้าย ตง
แปลและเรียบเรียงโดย อาจารย์ แพทย์จีน ภารดี แสงวัฒนกุล
มหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ
บทสรุปเนื้อหาสำคัญ
1.ฤทธิ์เย็นรสขมสามารถลดความร้อน รสเปรี้ยวรสเผ็ดสามารถขับความชื้น
ในฤดูร้อน ความร้อนความชื้นมักจะสูง จึงควรปรับให้สมดุลตามหลักอินหยาง
2.สนุกกับอาหารบำบัด สนุกกับชีวิต
3.แลกเปลี่ยนเรียนรู้ “ลับเฉพาะ”กับสูตรอาหาร
ลักษณะอากาศในฤดูร้อนของไทย
ฤดูร้อน คือช่วงเวลาที่หยางแกร่งที่สุดในรอบปี เปรียบเสมือนไฟบนพื้นดินที่ร้อนระอุ และความร้อนในอากาศที่ปกคลุมไปทั่ว แพทย์แผนจีนเรียกฤดูร้อนนี้ว่า“สู่”(ความร้อนอบอ้าว)
ฉางเซี่ย คือลักษณะพิเศษในฤดูร้อน ซึ่งไม่เพียงแต่อุณหภูมิที่สูงแล้ว ยังมีฝนตกชุก ทำให้ความร้อนและความชื้นรวมตัว แผ่กระจายไปทั่ว ซึ่งมีผลกระทบต่อสุขภาพของเรา
ฤดูร้อน เราจะรู้สึกว่าตัวเหนียว เหงื่อออกง่าย ถ้าเสียเหงื่อมากจะเกิดการสูญเสียของเหลวในร่างกาย ทำให้มีอาการคอแห้ง กระหายน้ำ ริมฝีปากและลิ้นแห้ง ปัสสาวะน้อยสีเข้มและการเสียเหงื่อก็จะทำให้สูญเสียลมปราณไปด้วย ทำให้ลมปราณพร่อง เช่น หายใจเบา อ่อนแรง เป็นลม หมดสติ
หลักปัญจธาตุ
ความชื้น สามารถกระทบระบบการทำงานของม้าม ที่เป็นธาตุดิน ทำให้การย่อยและดูดซึมอาหารเสียไป มีอาการเบื่ออาหาร ห้องอืด ท้องเดิน ปัสสาวะ
ความร้อนอบอ้าว สามารถกระทบระบบการทำงานของหัวใจ ที่เป็นธาตุไฟทำให้หงุดหงิ กระวนกระวาย ใจสั่น นอนไม่หลับ
เพราะฉนั้นตามหลักทฤษฎีนี้ ในฤดูร้อนเราจึงควรสงบธาตุไฟในหัวใจ ปรับสมดุลระบบการไหลเวียนของเลือด และเสริมบำรุงเลือดลม
อาหารบำบัดในฤดูร้อน
สภาพอากาศในฤดูร้อนของไทย ง่ายต่อการกระทบการทำงานของม้ามและกระเพาะอาหาร ทำให้ผู้ป่วยมีอาการเบื่ออาหาร หรือทานได้น้อย ในฤดูนี้ เราจึงควรให้ความสำคัญกับระบบการทำงานของม้ามและกระเพาะอาหาร เช่น หลีกเลี่ยงอาหารที่ไม่ถูกสุขอนามัย หลีกเลี่ยงการรับประทานอาหารจำพวกของหวาน ของมัน หรือของทอด
อาหารที่เหมาะในการรับประทานในฤดูนี้ จึงควรเป็นอาหารที่มีฤทธิ์เย็นบำรุง สามารถขจัดความร้อนได้ดี เช่น
อาหารจำพวกธัญพืช เช่น ลูกเดือย ถั่วเขียว เต้าหู้ เป็นต้น
อาหารจำพวกผัก เช่น ฟัก แตงกวา บวบ มะเขือเทศ มะเขือม่วง รากบัว ไช้ท้าว หน่อไม้ คื่นช่าย เป็นต้น
อาหารจำพวกผลไม้ เช่น แตงโม สตอเบอรี่ ส้ม กีวี่ อ้อย เป็นต้น
อาหารทะเล เช่น ปู สาหร่าย หัวบุก เป็นต้น
อาหารจำพวกเนื้อสัตว์ เช่น เนื้อกระต่าย เนื้อเป็ด เป็นต้น
นอกจากนี้ ด้วยลักษณะพิเศษของภูมิอากาศไทย ที่ผสมผสานทั้งความชื้นและความร้อน เราจึงควรเลือกรับประทานอาหารที่มีรสขมด้วย เพราะแพทย์จีนเชื่อว่ารสขมสามารถระบายไฟหัวใจ กระตุ้นการทำงานของม้าม เพื่อสลายความชื้น
ในฤดูร้อน เราจะพบว่าเหงื่อออกง่ายกว่าปกติ ในการดูแลสุขภาพ จึงควรเลือกรับประทานอาหารรสเปรี้ยว พราะแพทย์จีนเชื่อว่ารสเปรี้ยวควบคุมการขับเหงื่อ และระงับการท้องเสียได้ดี เพื่อป้องการการเสียของเหลวในร่างกายมากเกินไป
รสเผ็ดมีสรรพคุณในการบำรุงลมปราณปอด ให้ความอบอุ่นแก่ลมปราณหยาง ขจัดความชื้น มีประโยชน์ต่อการระบายความร้อน
ทั้งนี้ทั้งนั้น ในการเลือกรับประทานอาหารที่เหมาะสม ควรเน้นสภาพร่างกายของแต่ละคนเป็นสำคัญ
