การตรวจสอบคุณภาพสื่อการเรียนการสอน
การตรวจสอบแบ่งออกได้เป็น 2 ส่วนใหญ่ คือ <ol style="margin-top: 0cm">
</ol> ขั้นที่ 1 การตรวจสอบโครงสร้างภายในสื่อ <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt" class="MsoNormal"> การตรวจสอบในขั้นนี้เป็นการตรวจสอบสิ่งที่ปรากฏในสื่อ ซึ่งสามารถสัมผัสได้ด้วยประสาทสัมผัส ถ้าส่วนที่ปรากฏมีลักษณะชัดเจน ง่ายและสะดวกแก่การรับรู้ สื่อนั้นเป็นสื่อที่มีศักยภาพสูงในการสื่อสาร การตรวจสอบที่สำคัญในขั้นนี้ประกอบด้วย 2 ส่วน คือ ลักษณะสื่อ และเนื้อหาสาระในสื่อ</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> 1. ผู้ตรวจสอบลักษณะสื่อการเรียนการสอน</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> ผู้ที่จะทำหน้าที่ตรวจสอบสื่อในขั้นนี้ได้ดีที่สุด คือ นักโสตทัศนศึกษา หรือนักเทคโนโลยีการศึกษาซึ่งถือว่าเป็นผู้เชียวชาญด้านสื่อการเรียนการสอน ในการตรวจสอบควรมีจำนวนผู้เชี่ยวชาญอย่างน้อย 3 คน โดยใช้แบบประเมินบทเรียนคอมพิวเตอร์ อาจจะมีการแสดงความคิดเห็นเพิ่มเติมได้ นำผลการประเมินมารวมกัน เพื่อชี้แนะการปรับปรุงหรือดำเนินการต่อไป</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> 2. ผู้ตรวจสอบเนื้อหาสาระ</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> ในการตรวจสอบเนื้อหาสาระที่ปรากฏในสื่อ ผู้ตรวจสอบได้ผู้เชี่ยวชาญในเนื้อหาสาระเฉพาะและครูผู้สอนกลุ่มเป้าหมาย จำนวนอย่างน้อย 3 คน กระทำการตรวจสอบโดยใช้แบบประเมินบทเรียนคอมพิวเตอร์</p>แสดงความเห็นเพื่อการปรับปรุงในส่วนที่ควรปรับปรุง หรือให้ความเห็นชอบเพื่อดำเนินการต่อไป
ขั้นที่ 2 การตรวจสอบคุณภาพสื่อ <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-indent: 36pt" class="MsoNormal">การตรวจสอบในขั้นนี้เป็นการตรวจสอบประสิทธิภาพของสื่อ ตรวจดูการทำงานของสื่อว่า เมื่อใช้สื่อนั้นกับผู้เรียนเป้าหมาย ผู้เรียนสามารถบรรลุวัตถุประสงค์ที่กำหนดไว้ข้อใดบ้าง ตามเกณฑ์ที่กำหนดไว้หรือไม่</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ควรจะต้องมีการปรับปรุงสื่อหรือไม่ อย่างไร</p> ในการตรวจสอบ ผู้ตรวจสอบจะพิจารณาทุกอย่างที่เกี่ยวข้อง เช่น การออกแบบเนื้อหาสาระ รูปแบบการเสนอเนื้อหาสาระ กิจกรรมการเรียนการสอน (ถ้ามี) ความยากง่ายของภาษาหรือภาพที่ใช้สื่อสาร ตัวอย่างประกอบ แบบทดสอบเพื่อการวัดผลในส่วนนั้น ๆ ลักษณะกลุ่มเป้าหมาย หรือแม้กระทั่งวัตถุประสงค์ที่กำหนดไว้ทั้งในส่วนเนื้อหาสาระและเกณฑ์ เป็นต้น
เครื่องมือ <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> เครื่องมือที่ใช้ในการตรวจสอบคุณภาพสื่อการเรียนการสอน ที่นิยมใช้กันมากมี
2 แบบ คือ</p>1. แบบทดสอบ <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> แบบทดสอบที่ใช้ในที่นี้ เป็นแบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน ควรเป็นแบบทดสอบที่มีความตรงเชิงเนื้อหา (Content validity) สูง และสามารถวัดได้ตามเกณฑ์ที่กำหนดในแต่ละวัตถุประสงค์ โดยทั่วไปการพัฒนาแบบทดสอบมีขั้นตอน ดังนี้</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> 1.1 กำหนดจำนวนข้อของแบบทดสอบ</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> 1.2 พิจารณากำหนดน้ำหนักวัตถุประสงค์แต่ละข้อของการพัฒนาสื่อ แล้วคำนวณจำนวนข้อทดสอบสำหรับวัตถุประสงค์แต่ละข้อ</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> 1.3 สร้างข้อสอบตามจำนวนที่กำหนดไว้ในข้อ 1.2 โดยสามารถวัดตามเกณฑ์ที่กำหนดไว้ในวัตถุประสงค์ให้มีจำนวนข้ออย่างน้อยที่สุดเป็น 2 เท่าของจำนวนข้อทดสอบที่ต้องการ เพื่อการคัดเลือกข้อที่เหมาะสมหลังจากที่ได้นำไปทดลองใช้และวิเคราะห์
ข้อสอบ</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> 1.4 พิจารณาตรวจเพื่อความถูกต้องและการแก้ไขปรับปรุงแบบทดสอบโดย
ผู้เชี่ยวชาญ</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> 1.5 นำแบบทดสอบไปทดลองใช้กับตัวแทนกลุ่มเป้าหมายที่มีความรู้เรื่องเนื้อหาในสื่อแล้ว</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> 1.6 วิเคราะห์แบบทดสอบโดยตรวจค่าความเชื่อมั่น ความตรงเชิงเนื้อหาและค่าความยากง่าย</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> 1.7 คัดเลือกข้อสอบให้มีจำนวนตามต้องการ และสามารถวัดค่าตามเกณฑ์ที่กำหนดไว้สำหรับแต่ละวัตถุประสงค์</p>2. แบบสังเกต <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> ในระหว่างการทดลองใช้สื่อ ผู้ตรวจสอบควรจะสังเกตและบันทึกการแสดงของสื่อและพฤติกรรมการใช้สื่อในการเยนการสอนของผู้ใช้ เพื่อประโยชน์ในการปรับปรุง สิ่งสำคัญที่ควรสังเกตและบันทึกไว้เป็นรายการในแบบสังเกต คือ</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> 2.1 ความสามารถเข้าใจได้ง่าย (understandable) </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> 2.2 การใช้ประสามสัมผัสได้ง่าย เช่น มีขนาดอ่านง่ายหรือดูง่าย คุณภาพของเสียงดี ฟังง่าย</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> 2.3 การเสนอตัวชี้แนะ (cuing) สำหรับสาระสำคัญเด่น ชัดเจน สังเกตได้ง่าย (Noticable)</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> 2.4 ระยะเวลาที่กำหนดเหมาะสม ทั้งเวลาการนำเสนอและตอบสนอง อีกทั้งระยะเวลาการสื่อสารเหมาะสมกับวัยของผู้เรียน</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> 2.5 วิธีการใช้ที่ง่าย สะดวก ไม่ยุ่งยาก หรือสลับซับซ้อน</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> 2.6 ผู้เรียนสนใจและติดตามการแสดงของสื่อโดยตลอด</p>ตัวแทนกลุ่มเป้าหมาย <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> ตัวแทนกลุ่มเป้าหมาย ได้แก่ ผู้เรียนหรือบุคคลที่อยู่ในกลุ่มเป้าหมายซึ่งคัดเลือกมาโดยวิธีการสุ่มตัวอย่างตามจำนวนที่ต้องการในแต่ละครั้งของการทดสอบ ตัวแทนกลุ่มเป้าหมายคนใดที่ได้รับเลือกเป็นตัวแทนในการทดสอบแล้ว จะไม่เป็นตัวแทนของกลุ่มเป้าหมายในการทดสอบครั้งต่อไป </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> อนึ่ง ตัวแทนกลุ่มเป้าหมายจะต้องเป็นบุคคลที่ไม่เคยเรียนหรือไม่มีความรู้เนื้อหาสาระที่สอนในสื่อมาก่อนการทดสอบสื่อ</p> การทดสอบสื่อ
ในการตรวจสอบคุณภาพสื่อการเรียนการสอน โดยปกติจะดำเนินการโดยการทดลองใช้สื่อกับตัวแทนกลุ่มเป้าหมายในสภาพการณ์จริงปกติ ซึ่งแบ่งการดำเนินการ
ออกได้เป็น 3 ขั้นตอน คือ
1. การทดสอบหนึ่งต่อหนึ่ง (One-on One testing) <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-indent: 36pt" class="MsoNormal">ให้ตัวแทนกลุ่มเป้าหมายที่มีผลการเรียน เก่ง ปานกลาง อ่อน อย่างละ 1 คน เรียนกับสื่อ ในระหว่างการทดลองใช้สื่อ ให้ผู้ตรวจสอบทำการสังเกตการใช้สื่อการเรียนการสอนอย่างใกล้ชิด โดยใช้แบบสังเกตและบันทึกผลการสังเกตเพื่อเป็นข้อมูลในการปรับปรุงแก้ไข</p> 2. การทดสอบกลุ่มเล็ก (Small group testing) <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt" class="MsoNormal"> การทดสอบสื่อด้วยกลุ่มตัวแทนกลุ่มเป้าหมายกลุ่มเล็ก จำนวนประมาณ
5 - 10คน การทดสอบสื่อในขั้นนี้ บางครั้งอาจจะต้องกระทำมากกว่าหนึ่งครั้ง เพื่อตรวจสอบดูว่าสิ่งที่แกไขปรับปรุงในสื่อแล้วนั้น ช่วยให้ผู้เรียนสามารถบรรลุวัตถุประสงค์ได้ดีขึ้น ถึงระดับเกณฑ์ที่กำหนดไว้หรือยัง</p> 3. การทดสอบกลุ่มใหญ่ (Large group testing) <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> การทดสอบสื่อในขั้นนี้ เป็นการทดสอบด้วยกลุ่มตัวแทนกลุ่มเป้าหมายกลุ่มใหญ่ประมาณ 30 คน เป็นขั้นการทดสอบที่หลังจากสื่อได้รับการปรับปรุงแก้ไขจนมีคุณภาพหรือมาตรฐานสูง ในบางครั้งการทดสอบขั้นนี้อาจให้ระดับมาตรฐานแก่สื่อถ้าผู้ตรวจสอบพบผลจากการวิเคราะห์ว่าคุณภาพสื่ออยู่ในเกณฑ์ที่น่าพอใจ ก็จะหยุดการทดสอบสื่อในขั้นนี้ และแจ้งผลการทดสอบสื่อขั้นนี้เป็นมาตรฐานของสื่อ </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> ในบางกรณีผู้ตรวจสอบบางคน อาจจะให้มีการทดสอบภาคสนามต่อจากการทดสอบกลุ่มใหญ่ และถือผลการทดสอบภาคสนามเป็นมาตรฐานของสื่อ</p>
