การศึกษาแบบไหนที่จะช่วยให้บ้านเมืองก้าวพ้นวิกฤติทั้งปวง?

เบนจามิน ดิสราเอลี่ อดีตนายกรัฐมนตรีอังกฤษ (1804 - 1881) เคยกล่าวไว้ว่า "ชะตากรรมของประเทศขึ้นอยู่กับการศึกษาของประชาชน" แต่การศึกษาแบบไหนที่เป็นความหวังได้จริง?

ปีใหม่ 2555 นี้ ผมเกิดความรู้สึกมี "ความหวังใหม่" (ตรงกับภาษายาวี ว่า ฮารับปันบารู)

ด้วยหลายปีที่ผ่านมา บ้านเมืองของเราผ่านวิกฤติการณ์มาหลายอย่าง ทั้งการเมือง เศรษฐกิจ สังคม และภัยธรรมชาติ

เพื่อนผมหลายคนแสดงอาการของคนท้อแท้ สิ้นหวัง ด้วยไม่เห็นทางออก

แต่ผมยังมีความหวังเสมอ และปรารถนาให้ทุกคนมีความหวังไว้เสมอ 

"ความหวัง" นี่เองที่หล่อเลี้ยงจิตใจแต่ละบุคคลและบ้านเมืองเราให้มีชีวิตอยู่
และก้าวเดินต่อไปได้

การเดินทางต่อไปที่ไม่สุ่มเสี่ยงกับการตกหลุมตกร่องต้องสูญเสียซึ่งชีวิต
ทรัพย์สิน ขวัญ และกำลังใจ อันจะนำไปสู่ความสิ้นหวัง

จำต้องอาศัยทั้ง "ความรู้" และ "ปัญญา" ของคนทั้งแผ่นดิน  

ต้นเหตุใหญ่ของปัญหาต่างๆ ในบ้านเมืองเราวันนี้คือ "ความไม่รู้" (ignorance) หนึ่ง

กับยังขาด "ปัญญา" (wisdom) อีกหนึ่ง

ความไม่รู้นี้ต่างกับ "ความโง่" (stupidity)

คนไทยไม่โง่ เพียงแต่ "ไม่รู้" มากกว่า 

ปัญญานี้ก็ไม่ได้หมายเพียงแต่ฉลาดแก้ปัญหาต่างๆ ได้เท่านั้น

แต่ยังต้องมี "จิตตปัญญา" (spirituality) อันหมายถึง ปัญญาในการเข้าใจตนเอง
และพัฒนาเปลี่ยนแปลงตนสู่การเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ขึ้นของแต่ละบุคคล

การเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ขึ้น (being more fully human) ของบุคคลในชาติ
เป็นทรัพยากรสำคัญช่วยให้บ้านเมืองก้าวพ้นวิกฤติทั้งวันนี้และวันหน้าได้

คนในชาติจะ "รู้" และมี "(จิตต)ปัญญา" ตามนัยที่ว่าได้ก็ด้วย "การศึกษา" เป็นสำคัญ

การศึกษาของประชาชนเท่านั้นที่จะพาเราพ้นจากวิกฤติต่างๆ ได้

เบนจามิน ดิสราเอลี่ อดีตนายกรัฐมนตรีอังกฤษ (1804 - 1881) เคยกล่าวไว้ว่า
"ชะตากรรมของประเทศขึ้นอยู่กับการศึกษาของประชาชน"
แต่การศึกษาแบบไหนที่เป็นความหวังได้จริง?

การศึกษาในบ้านเราปัจจุบันมุ่งที่การสร้างอาชีพให้ประชาชน ซึ่งก็ดี มีประโยชน์

แต่จะดียิ่งขึ้นและมีประโยชน์ยิ่งขึ้นหากสามารถสร้าง "จิตตปัญญา" ให้ประชาชนได้ด้วย

ผมเห็นว่า การศึกษาที่เป็น "ความหวังใหม่" คือ การศึกษาชนิดที่
ให้ความสำคัญกับ "จิตตปัญญาศึกษา"

ในพระพุทธศาสนา มี "ไตรสิกขา" หรือ "สามศึกษา"
อันได้แก่ ศีล สมาธิ และปัญญา

คำตอบจึงอยู่ที่การปฏิรูประบบการศึกษาใหม่
ให้เป็นระบบการศึกษาที่บูรณาการจิตตปัญญาศึกษา (หรือไตรสิกขา)
กับการศึกษาเพื่ออาชีพ

บ้านเมืองใดที่ให้การศึกษาจนประชาชนมีทักษะในการงานอาชีพ
บ้านเมืองนั้น(มัก)จะไม่อดอยาก

แต่บ้านเมืองใดที่ประชาชนมีจิตตปัญญา (ไตรสิกขา) ด้วย
บ้านเมืองนั้นจะเต็มไปด้วยความรัก การให้อภัย
เมตตา กรุณา มีความชื่นชมยินดีกับความสำเร็จของผู้อื่น (ไม่อิจฉาตาร้อน) 
และมีอุเบกขา (ปล่อยวางได้กับสิ่งต่างๆ ที่ต้องเป็นไป
ตามเหตุแห่งกรรมของบุคคล หรือตามเหตุแห่งกรรมของสังคม)
อันจะนำไปสู่ความสามัคคีของประชาชนได้อย่างแท้จริง

และเป็นบ้านเมืองที่เข้มแข็ง มั่นคง ทั้งเศรษฐกิจ การเมือง และสังคม อย่างแท้จริง

ผมมีความยินดีที่ได้เป็นส่วนหนึ่งของ "ความหวังใหม่" ในฐานะอาจารย์คนหนึ่ง
ของสถาบันการเรียนรู้เพื่อปวงชน ที่เป็นสถาบันอุดมศึกษาเพื่อชีวิตและชุมชน
ที่กำลังจัดการศึกษาให้กับประชาชนตามนัยนี้ในท้องถิ่นต่างๆ ทั่วประเทศ. 

สุรเชษฐ เวชชพิทักษ์
๓ มกราคม ๒๕๕๕

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน โครงการมหาวิทยาลัยชีวิต



ความเห็น (12)

เขียนเมื่อ 

แนวทางจิตตปัญญาศึกษา ที่ท่านกล่าวมาน่าสนับสนุนอย่างยิ่งค่ะ

เราคุ้นเคยกับพุทธศาสนาในด้านพิธีกรรม

แต่น้อยคนจะคุ้นเคยในด้าน วิธีการคิดให้เกิดปัญญา

น่าสนใจว่า จะพัฒนาหลักสูตรเป็นรูปธรรมอย่างไร

ให้คนทั่วไปเข้าถึง (ตนเองก็ยอมรับว่า ยังเข้าไม่ถึงค่ะ)

เช่น ความหมาย และการประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันของ คำว่า

"ศรัทธา", "สันโดษ"

อาจารย์ ป.ครับ

ผมพบงานวิจัย ๒ ชิ้น ที่อาจช่วยให้ความเข้าใจ (รวมทั้งแนวปฏิบัติ) สำหรับเรื่องนี้

พงศธร และคณะ "จิตตปัญญาศึกษา : กรณีสองชั้นเรียน"

http://sites.google.com/site/jittapanyavithiresearch/Home/contemplative-conference-2

จิรัฐกาล "การวิจัยและพัฒนาจิตตปัญญาศึกษาในสถาบันอุดมศึกษา"

http://portal.edu.chula.ac.th/dev_ed/view.php?Page=1279724985680133

เขียนเมื่อ 
  • ทางเลือก การศึกษา
    เพื่อนำพา บ้านเมือง พ้นวิกฤติ
    ใช่เพียงสร้าง วิชาชีพ เลี้ยงชีวิต
    ต้องได้คิด บ่มเพาะ กล้าปัญญา
    
  • ไม่รู้ แต่ไม่โง่
    บ้า for show นั่นแหละ ตัวโง่แท้
    ทำฉาบฉวย อวดอ้าง ว่าข้าแน่
    แท้จริงขาด จิตตะ สู่ปัญญา
  • การศึกษา เพื่อคนไทย
    ความหวังใหม่ คือจัด การเรียนรู้
    ให้ก้าวข้าม มายา ภาพเลิศหรู
    สู่ตัวรู้ ในตน พ้นทุกข์ภัย.

ขอบคุณ อ.ไอศูรย์

เพิ่งทราบว่าเป็นนักกลอนด้วย

เขียนเมื่อ 
  • แบบว่า "สมัครเล่น" ครับ
  • ดีที่ได้ใคร่ครวญ
    อ่านซ้ำ - ช้า ๆ - คิดคำ - สะท้อนออกมา
  • เข้าข่าย "จิตตปัญญา" บ้างไหมครับ ?

"การเรียนรู้ด้วยใจอย่างใคร่ครวญ"

น่าจะอยู่ในข่ายจิตตปัญญาศึกษาครับ

อย่างไรก็ตาม ผมเห็นว่า ถ้าทั้งกาย ทั้งใจ และทั้งหัว

เรียนรู้ไปด้วยกันอย่างสมดุล

น่าจะสมบูรณ์ที่สุด นั่นคือ

"กายเคลื่อนไหว ใจรู้สึก หัวตรึกตรอง"

เขียนเมื่อ 
  • ชอบคำนี้ "กายเคลื่อนไหว ใจรู้สึก หัวตรึกตรอง"
  • ขอเก็บไว้เป็น สินทรัพย์ความรู้ (Knowledge Asset) ครับ
เขียนเมื่อ 

ขอบคุณค่ะที่แนะนำแหล่งศึกษา สวัสดีปีใหม่นะคะ

ยินดีครับ อ.ไอศูรย์

ผมคิดวลีนี้ไว้นานแล้วครับ สำหรับเป็นชื่อหนังสือลำดับต่อไปของผมครับ

เขียนเมื่อ 

รออ่านด้วยใจ "ระทึก"

อาจารย์ไอศูรย์อ่าน ตัก "สุข" ใส่กะโหลก ชะโงกดู "ใจ"

หรือยังครับ เพิ่งออกเมื่อไม่กี่สัปดาห์มานี้

http://www.gotoknow.org/blogs/posts/473225

เขียนเมื่อ 
  • ถาม "ป้าเป้า" แล้วก็ยังไม่ได้อ่านเหมือนกัน
    วันนี้จะหาโอกาสออกไปหาซื้อโดยพลัน.

หมายเลขบันทึก

473300

เขียน

03 Jan 2012 @ 08:15
()

แก้ไข

13 Feb 2012 @ 00:14
()

สัญญาอนุญาต

ครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-อนุญาตแบบเดียวกัน
ดอกไม้: 6, ความเห็น: 12, อ่าน: คลิก