การเขียนผลงานวิชาการจะไม่ยาก และไม่เสียอารมณ์ หากท่านนำโปรแกรม Zotero มาช่วย โดยเริ่มตั้งแต่การรวบรวมเอกสารอ้างอิง ทั้งหนังสือ (จากฐานข้อมูลของห้องสมุด) Google Scholar, PubMed และ eJournals ต่างๆ เนื่องจาก Zotero สามารถ Import ข้อมูลเข้ามาโดยตรง มีเมนูให้ Key New Reference ตามรูปแบบที่ต้องการ พร้อมรูปคลิป ให้ใส่ไฟล์ Full text เข้าไป มีเมนูให้ Export หากต้องการนำบรรณานุกรมไปใช้ใน Reference Manager อื่นๆ (รูปแบบไฟล์เป็น RIS) มีรูปแบบบรรณานุกรมให้เลือกมากมาย มีทั้ง APA, Vancouver และ Vancouver with Superscript คือรูปแบบที่ตัวเลขเป็นตัวยกได้ด้วย อีกทั้งมีเมนู Standalone ให้ใช้งานได้อีกด้วย และที่ดีกว่านั้นคือ เป็น Free software แต่มีข้อจำกัดคือ ต้องใช้กับ FireFox Download โปรแกรมจาก www.zotero.org โดยต้อง Load ทั้งโปรแกรม และ Microsoft Plug In ด้วยหากจะใช้งาน Standalone ต้อง Load เพิ่มเติมที่ www.zotero.org/support/standalone ซึ่งสามารถค้นข้อมูลการติดตั้งเพิ่มเติมได้จากของ รศ. กานดา + zotero ในเมนู Google ก็ได้ มีวิธีการทำงานง่ายๆ ดังนี้
- เปิด FireFox Browser > www.zotero.org > Download (Allows to install) > Install Microsoft Plug In
- เมื่อติดตั้งแล้ว จะพบคำว่า Zotero มุมขวาล่างของจอคอมพิวเตอร์
- สร้าง My Library ตามชื่องานวิจัย/เอกสาร
- ค้นข้อมูลแล้ว Import เข้าสู่ Library โดยคลิกรูปกระดาษสีขาว ฟ้า หรือเหลือง ที่ปรากฎอยู่บน Address bar
-ต้องการ Link Full text จัดเก็บไฟล์ก่อน แล้วคลิกรูปคลิป จากนั้นคลิก Attach Stores Copy of Files.. แล้ว Full text จะมาอยู่ใน Library ของเราตลอดไป
-ต้องการนำไปอ้างอิงในเนื้อหา คลิกปุ่ม Zotero Insert Citation > เลือกรูปแบบ > แสดงผล > เลือกรายการอ้างอิงที่ต้องการ Sigle Or Multiple ต้องการแทรกรายการ Citation นำ Cursor ไปวางที่บรรณานุกรมเดิม จากนั้นคลิกปุ่ม Zotero Edit Citation แล้วเลือกรายการอ้างอิงเพิ่มเติม > ใช้ลูกศรขึ้นลงเลื่อนตำแหน่งของรายการอ้างอิงที่ต้องการได้ด้วย
-การอ้างอิงทั้งหมดใน My Library คลิกเลือกบรรณานุกรมมาทั้งหมด > คลิกเมาส์ขวาแล้วคลิก Create Bibliography from Select Items... > จากนั้นระบบจะถามให้เลือกรูปแบบการอ้างอิงที่ต้องการคลิกเลือก> Copy to Clipboard > OK จากนั้นนำไปวางที่ Microsoft Word ก็จะได้รายการอ้างอิงตามที่ต้องการทั้งหมด
-ก่อนส่งเอกสารให้เพื่อน อาจารย์ ต้องทำการ Zotero Remove Codes ออกก่อน จากนั้นไฟล์จะเป็น Text file โดยไม่มี Code ติดไปด้วย จะทำให้ไฟล์อ่านได้ไม่เพี้ยน ส่วนไฟล์ก่อนการ Remove Codes ต้องเก็บไว้สำหรับการแก้ไขงานของท่านเอง
-การส่งไฟล์บรรณานุกรม ต้องทำการ Export Library โดยคลิกเลือกรายการอ้างอิงไว้ก่อน จากนั้นเลือกชนิดของไฟล์เป็น RIS แล้วส่งไปเพื่อ Import เข้าไปยังโปรแกรม Reference Manager ต่าง ๆ ได้ ทั้ง RefMan, EndNote หรือ Zotero เองก็ทำได้
ขอให้ท่านทำผลงานวิชาการกันเยอะๆ นะคะ ผู้เขียนขอขอบคุณ รศ. กานดา รุณนะพงศา อาจารย์ประจำภาควิชาคอมพิวเตอร์ รศ. นพ. สมเกียรติ อัศวภูริกรณ์ คณะแพทยศาสตร์ มข. ที่กรุณาให้ความรู้ จนสามารถนำมาเล่าสู่กันฟังในวันนี้ได้
ขอบคุณครับ ได้ประโยชน์มากครับ
ถ้าจะดีควรจัดอบรมเชิงปฏิบัติการให้ผู้ทำผลงานทุกคนก่อน คุณบุษกรจะได้เบาแรงในการตรวจเอกสารอ้างอิงนะคะ