44 คนแก่หกล้ม...ถึงตาย แต่ป้องกันได้

พี่ติ๊กเล่าว่า.... เมื่อประเทศใดมีอัตราการเพิ่มของผู้สูงอายุที่มีอายุมากกว่า 60 ปีขึ้นไป 10% และอายุ 65 ปีขึ้นไป 7% ถือว่าประเทศนั้นย่างเข้าเป็นสังคมผู้สูงอายุ และจะก้าวเข้าเป็นสังคมผู้สูงอายุอย่างเต็มตัวเมื่อเพิ่มขึ้นเป็น 20% และ 10% ตามลำดับ สำหรับประเทศไทยเข้าสู้สังคมผู้สูงอายุตั้งแต่ปี พ.ศ. 2547 และจะเป็นสังคมผู้สูงอายุอย่างสมบูรณ์ในปี 2567 ในอีก 12 ปีข้างหน้านี้เอง โดยจำนวนประชากรสูงอายุจะมีสัดส่วนมากขึ้นเรื่อยๆ ในปี พ.ศ.2563 มีการพยากรณ์ว่าจะมีผู้สูงอายุเกือบ 12 ล้านคน คิดเป็นร้อยละ 26 ของคนวัยทำงานหรือโดยภาพรวมระดับประเทศ ทุกๆ ครอบครัว ที่มีคนวัยทำงาน 3 คน จะมีผู้สูงอายุ 1 คน

แต่ขณะจำนวนผู้สูงอายุกำลังเพิ่มขึ้น คนวัยทำงานที่จะมาดูแลผู้สูงอายุน้อยลง เพราะครอบครัวคนไทยนับวันจะเล็กลง เนื่องจากมีการคุมกำเนิดมากขึ้นมีลูกน้อยลง ขณะเดียวกันก็พบว่าผู้หญิงไม่สนใจการแต่งงานมากขึ้นถึง 33% และอาจจะเพิ่มขึ้นมากกว่านั้น จึงเป็นเหตุให้ผู้สูงอายุจึงจำเป็นต้อง "พึ่งตนเอง" ในทุกด้าน เช่น ….

-การเสื่อมถอยการทำงานของอวัยวะต่างๆในร่างกายและผลสะสมของพฤติกรรมสุขภาพที่ไม่เหมาะสม เช่น เบาหวาน/ความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ มะเร็ง ฯลฯ จากผลการสำรวจสุขภาพคนไทยโดยการตรวจร่างกาย พบว่าประชากรไทยมักไม่รู้ตัวว่าเป็นโรคเรื้อรัง หรือกลุ่มที่รู้ว่าเป็นโรคเรื้อรังนั้นส่วนใหญ่ยังไม่สามารถควบคุมอาการและดูแลรักษาตนเองได้อย่างถูกต้อง ซึ่งภาวะดังกล่าว มักนำมาซึ่งภาวะทุพพลภาพในที่สุด ทำให้มีภาวะพึ่งพิงในการดำรงชีวิต และต้องการได้รับการดูแลจากบุคคลในครอบครัวหรือสังคมต่อไป

- การถดถอยของสมรรถภาพทางกาย เมื่ออายุมากขึ้นขนาดและปริมาณของกล้ามเนื้อจะลดลง โดยเฉพาะกล้ามเนื้อขาจะลดมากกว่ากล้ามเนื้อแขน เมื่อเซลล์กล้ามเนื้อตายลงก็จะมีเนื้อเยื่อเกี่ยวพันและไขมันเข้ามาแทนที่ ซึ่งส่งผลให้ความแข็งแรง และแรงที่เกิดจากการหดตัวของกล้ามเนื้อก็จะลดลงด้วย ซึ่งผลที่ตามมาคือ ทำให้ผู้สูงอายุหกล้มได้ง่าย และผลกระทบที่เกิดจากการหกล้มก็เป็นสาเหตุหลักให้เกิดปัญหาสุขภาพตามมามาก

จะเห็นว่าจากปัญหาดังกล่าวที่ผู้เขียนเล่ามา จำเป็นต้องมีผู้รับผิดชอบหลักเข้าไปดูแลในแต่ละด้าน แต่ในที่นี้ผู้เขียนจะขอเขียนเฉพาะปัญหาทางด้านสุขภาพเพราะเป็นงานหลักที่ผู้เขียนและทีมงานต้องรับผิดชอบในการส่งเสริมสุขภาพของผู้สูงอายุ เน้นการป้องกันมากกว่าการรักษา

และเรื่องเล่าวันนี้ก็เป็นเรื่องเล่าที่เกิดจากความอยากรู้ของพี่ติ๊ก หลังจากที่ย้ายมาทำงานที่คลินิกส่งเสริมสุขภาพซึ่งบริการหลัก คือ การตรวจสุขภาพประจำปีในทุกกลุ่มวัยเพื่อค้นหา ป้องกันและเฝ้าระวังในเรื่องสุขภาพของผู้รับบริการ พี่ติ๊กซึ่งได้รับมอบหมายรับผิดชอบงานผู้สูงอายุร่วมกับพี่ประทิน สังเกตว่าแต่ละปีจะมีผู้รับบริการที่เป็นผู้สูงอายุเพิ่มมากขึ้นทุกปีๆ จึงได้ศึกษาภาวะสุขภาพผู้สูงอายุที่มารับบริการตรวจสุขภาพประจำปี โดยเป็นการศึกษาเชิงพรรณนาและเก็บข้อมูลย้อนหลัง ในผู้สูงอายุที่มีอายุเท่ากับหรือมากกว่า 60 ปีขึ้นไป ในช่วงเดือนตุลาคม -กันยายน 2553 จำนวน 451 คน และเนื่องจากปัจจุบันทางการแพทย์ได้หันมาสนใจปัญหาสุขภาพที่เกิดจากการหกล้มในผู้สูงอายุมากขึ้น ในการศึกษาครั้งนี้จึงได้เก็บข้อมูลเรื่องนี้ด้วย พบว่า ผู้สูงอายุร้อยละ 17.8 มีประวัติหกล้ม

พี่ติ๊ก (นางสาววิภาพร เตชะสรพัศน์)

และเพื่อให้บริการที่สอดคล้องกับการศึกษาข้อมูลย้อนหลังของผู้รับบริการสูงอายุที่มารับบริการที่คลินิกส่งเสริมสุขภาพย้อนหลัง 1 ปี ของพี่ติ๊ก ในปี 2554 ที่ผ่านมา ผู้เขียนและทีมงานก็ได้สานต่อกิจกรรมบริการในผู้สูงอายุต่อเนื่องแม้ว่าพี่ติ๊กได้ย้ายงาน (หนี)ไปรับผิดชอบงานด้านวิชาการของโรงพยาบาล กิจกรรมบริการหนึ่งที่ทีมงานทำเพื่อรองรับปัญหาที่พบคือ การพยายามลดการพึ่งพิงผู้อื่นของผู้สูงอายุและให้สามารถอยู่ในสังคมได้อย่างมีศักยภาพ โดยการส่งเสริมการป้องกันการหกล้ม ด้วยการสอนและการทดสอบสมรรถภาพทางกายพร้อมให้คำแนะนำแก่ผู้รับบริการทุกคน เพื่อให้ ผู้สูงอายุได้รับรู้สมรรถภาพและความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวันและประเมินความเสี่ยงที่ต้องพึ่งพิงผู้อื่นอย่างเหมาะสม

ในภาพแม็คกำลังสอนและทดสอบสมรรถภาพ

ผู้สูงอายุ

น้องติ๋มกำลังสอนการป้องกันการหกล้ม

ในผู้สูงอายุ

เพราะเราตระหนักดีว่า ผลเสียด้านสุขภาพที่ตามมาภายหลังการหกล้มในผู้สูงอายุนั้นอันตรายมาก เราจึงให้ความสำคัญกับกิจกรรมนี้โดยเก็บเป็นตัวชี้วัดของงานด้วย

ต่อมาประสบการณ์ได้สอนเราว่า น่าจะเป็นการดียิ่งขึ้นถ้าเราสามารถทำให้ผู้สูงอายุไม่ล้มหรือล้มแต่ไม่มีอาการรุนแรง ในปี 2555 จึงได้เกิดโครงการใหม่ คือ การเสริมสร้าง ความแข็งแรงของกล้ามเนื้อที่ใช้ในการเคลื่อนไหวของผู้สูงอายุเพื่อป้องกันการหกล้ม ” โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ เพื่อลดจำนวนผู้สูงอายุที่จะได้รับผลกระทบจากการหกล้มที่มีเพิ่มขึ้นทุกปี เช่น กระดูกหัก เดินไม่ได้ ทำให้เกิดการติดเชื้อต่างๆ และช่วยเหลือตนเองได้ลดลง เนื่องจากผู้สูงอายุมีความรู้และสมรรถภาพทางกายที่แข็งแรง ซึ่งในรายละเอียดและผลสรุปที่ได้จะนำมาเล่าในโอกาสต่อไป

จากเรื่องเล่าวันนี้ จะเห็นว่า พี่ติ๊กพี่สาวที่น่ารัก เป็นเหมือนเฟืองตัวแรกที่พยายามหมุนและขับให้เฟืองตัวอื่นๆหมุนตาม ผู้เขียนและทีมงานในคลินิกส่งเสริมสุขภาพเป็นเหมือนเฟืองตัวที่ถัดๆกันมา ที่ถูกเฟืองตัวแรกออกแรงทั้งดึงและดันให้หมุนเกลียวตาม เพื่อให้เกิดการสอดรับของการทำงานแบบองค์กรแห่งการเรียนรู้ที่แท้จริง

ขอบคุณเฟืองตัวแรกและท่านผู้อ่านค่ะ

สวัสดีเจ้าปี้เขี้ยว

สบายดีนะเจ้า ดีใจหลายๆ ได้อ่านบันทึกนี้

ท่านสว. เราต้องช่วยดูแล ดีๆ

สุขสันต์ช่วงวันปลายฝนต้นหนาวนะเจ้า :)