เรียนรู้จากการประเมินคุณภาพภายนอกรอบสาม

ตอนเดิม

วันที่ ๒๗ ตุลาคม ๒๕๕๔
ช่วงบ่ายเวลาประมาณ ๑๔.๕๐ น. คณะกรรมการประเมินฯ นำเสนอผลการประเมินด้วยวาจา อาจารย์ ดร.กีร์รัตน์ สงวนไทร รักษาการแทนอธิการบดี กล่าวขอบคุณคณะกรรมการที่ทำงานกันหนักมาก ถึงเวลาที่มหาวิทยาลัยจะได้ส่องกระจกดูตัวเอง...

รศ.ดร.ช่อลดา พันธุเสนา ประธานคณะกรรมการฯ กล่าวว่าสิ่งที่เป็นตัวเลขก็ว่ากันไปตามเกณฑ์ของ สมศ. แต่ที่สำคัญคือคุณภาพและการเรียนรู้ร่วมกัน สำนักวิชาต่างๆ บอกว่าทำงานหนักเป็น ๒ เท่า แต่ที่ไปเห็นคิดว่าน่าจะเป็น ๓ เท่า ๕ เท่า

มีบางตัวบ่งชี้ที่ยังมีปัญหาในการเก็บข้อมูล แต่ละตัวบ่งชี้มีคะแนนประเมินเป็นเท่าใด ข้อใดที่ตัดคะแนนไปบ้าง เพราะเหตุใด... ผลงานวิชาการที่จะได้คะแนนสูงสุดคือที่ใช้เพื่อขอตำแหน่งทางวิชาการ งานอื่นๆ ควรต้องเป็นงานที่ผ่าน readers

ผศ.ดร.ปรีดิ์มน นครินทร์ เสริมว่าสิ่งที่ควรได้รับการยกย่องและยึดถือเป็นแบบอย่างของการปฏิบัติที่ดีคือเรื่องการชี้นำ ป้องกัน หรือแก้ไขปัญหาของสังคม อาทิความสำเร็จและผลงานที่ดีเด่นของชุดโครงการวิจัยและพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง ตามโครงการพระราชดำริ สำหรับตัวชี้วัด ๑๖.๑ ผลการบริหารสถาบันให้เกิดอัตลักษณ์ ๑๖.๒ ผลการพัฒนาบัณฑิตตามอัตลักษณ์ และ ๑๗ ผลการพัฒนาตามจุดเน้นและจุดเด่นของสถาบัน ยังต่อกันไม่ค่อยติด ควรให้ลงไปถึงสำนักวิชาและการเรียนการสอน

รศ.ดร.ศักดา อินทรวิชัย  กล่าวว่าการกำหนดอัตลักษณ์ เป็นเรื่องดีที่เอาวิสัยทัศน์ ปณิธานของมหาวิทยาลัย รวมทั้งกระบวนการจัดการศึกษาที่สำคัญ มาผูกกัน...การจัดทำ SAR รวม อาจทำให้มองไม่เห็นจุดเด่นของบางสำนักวิชา (ตีความเองจากที่ได้ยิน)...

รศ.ดร.ลดาวัลย์ ประทีปชัยกูร แสดงความเห็นว่าอาจารย์ทุกคนมีความกระตือรือร้นอย่างมากในการหาเอกสารหลักฐานมาแสดง พร้อมชี้แจงว่าการลงใน Thai list หรือฐานข้อมูลวิทยานิพนธ์ ไม่ถือว่าเป็นการเผยแพร่ การสังเคราะห์บทความ ไม่ใช่งานสร้างสรรค์ การใช้ประโยชน์จากงานวิจัย ต้องเป็นการใช้ประโยชน์นอกสถาบันและไม่ใช่การใช้ประโยชน์ส่วนบุคคล เช่น การอ้างอิง การขอใช้เครื่องมือวิจัย

พบว่ามีการทำหนังสือประเภทถอดบทเรียนจากงานวิจัย ที่ไม่ผ่านผู้ทรงคุณวุฒิ จึงนับไม่ได้ ต้องไปคุยกับ สมศ.ว่าจะจัดเป็นกลุ่มใดหรือไม่ เพราะมีคุณค่าในตัว

รศ.ดร.ช่อลดา พันธุเสนา กล่าวถึงนโยบายรวมบริการประสานภารกิจว่า บุคลากรรู้ว่ามีประโยชน์ แต่เวลาปฏิบัติมีอุปสรรคที่ยังไม่ได้แก้ไข เช่น อาคารเก่า ปลวกขึ้น เวลาจะซ่อมยาก ไม่ได้รับการแก้ไขปัญหาอย่างทันท่วงที อาคารใหม่สร้างเสร็จนานกว่าจะได้ย้าย การซื้ออุปกรณ์ล่าช้า ปัญหาการสื่อสารและความเข้าใจเรื่องระบบ เป็นเรื่องที่ท้าทายการทำ One stop service

มีความกังวลเรื่องความปลอดภัย โดยเฉพาะในเวลาค่ำคืน เพราะบางจุดไฟไม่สว่าง อยากให้มีไฟฟ้าที่เปิด-ปิดอัตโนมัติ... นักศึกษาเห็นใจที่อาจารย์ทำงานหนัก เรื่องนี้ผูกติดกับอัตรากำลัง นักศึกษาบอกว่าเรียน PBL แล้วสนุก และขอให้เพิ่มจุดและประสิทธิภาพของอินเทอร์เน็ตตามอาคารเรียนและที่หอพัก เจ้าหน้าที่บอกว่าข้อมูลบางส่วนไม่ Update อยากให้มีฝ่ายสารสนเทศ

รักษาการแทนอธิการบดีและ รศ.ดร.มนตรี อิสรไกรศีล รักษาการแทนรองอธิการบดีฝ่ายปฏิบัติการบริการกลาง ยกประเด็นเรื่องการเอาผลงานตีพิมพ์ของ ป.โท แผน ข. เป็น Output ด้วยว่าไม่น่าจะถูกต้อง เพราะเป้าหมายการผลิตมีหน้าตาที่แตกต่างกับแผน ก. (Research user/ Research creator)

สิ่งที่ได้เรียนรู้
แม้สำนักวิชาฯ และมหาวิทยาลัย จะยังไม่ได้รับการแจ้งผลการประเมินคุณภาพภายนอก รวมทั้งจุดดี จุดที่ควรพัฒนา และข้อเสนอแนะจาก สมศ. อย่างเป็นทางการ (การรายงานด้วยวาจาของคณะกรรมการประเมินฯ ไม่มีรายละเอียดมากพอ) แต่ระหว่างการจัดทำรายงาน SAR การเตรียมเอกสารหลักฐานต่างๆ ก็ทำให้พอจะมองเห็นได้ว่าเราควรจะทำและพัฒนาเรื่องใดบ้าง เช่น

• การรวบรวมข้อมูลคุณภาพบัณฑิต จากผู้ใช้บัณฑิต ตามปกติส่วนแผนงานจะเป็นผู้ทำงานเรื่องนี้ แต่ในปีที่ผ่านๆ มาโดยเฉพาะในรุ่นที่จบในปีการศึกษา ๒๕๕๒ พบว่าได้ข้อมูลตอบกลับมาน้อย ไม่สมบูรณ์ และในปีการศึกษา ๒๕๕๓ ก็ยังไม่มีข้อมูล จึงควรมีการปรับปรุงวิธีดำเนินการ โดยให้มีผู้แทนจากสำนักวิชา/หลักสูตรร่วมคิดร่วมทำงานด้วย
• การเผยแพร่ผลงานของผู้สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาโท/เอก สำนักวิชาควรมีระบบติดตามให้ได้ข้อมูล ระหว่างที่จัดทำรายงาน SAR อาจารย์ของสำนักวิชาพยาบาลศาสตร์ต้องโทรศัพท์สอบถามลูกศิษย์เป็นรายคน แม้จะได้ข้อมูลมา แต่ก็พบภายหลังว่ายังไม่ถูกต้อง โดยเฉพาะความเข้าใจเรื่องการตีพิมพ์ใน proceeding ทำให้การคิดคะแนนคลาดเคลื่อน นอกจากนี้การนำเสนอในการประชุมวิชาการก็ต้องมีหลักฐานแสดงด้วย
• งานวิจัยของอาจารย์ที่มีการตีพิมพ์เผยแพร่ ต้องรู้ว่าวารสารเล่มใดมีค่าน้ำหนักคะแนนเท่าใด ควรเลือกตีพิมพ์ในวารสารที่มีค่าน้ำหนักคะแนนสูงๆ เป็นการพัฒนาคุณภาพผลงานวิจัยไปในตัว
• งานวิจัยหรืองานบริการวิชาการที่นำไปใช้ประโยชน์ ต้องมีหลักฐานแสดงว่าหน่วยงานหรือองค์กรใด นำงานเหล่านั้นไปใช้ประโยชน์ในแง่ใดบ้าง ต้องมีการรวบรวมหลักฐานเอาไว้ล่วงหน้า
• การบูรณาการงานวิจัย บริการวิชาการ และการสอน (สำนักวิชาพยาบาลศาสตร์ได้รับคำชมว่ามีการบูรณาการครบถ้วน) ต้องแสดงหลักฐานให้เห็นชัด เช่น ถ้าบูรณาการในงานสอน ก็ควรปรากฏเนื้อหานั้นอยู่ในแผนการสอน

ตัวชี้วัดที่ดิฉันคิดว่าเกณฑ์การให้คะแนนยังมีส่วนที่ไม่ชัดเจนคือผลงานวิชาการที่ได้รับการรับรองคุณภาพ เพราะมีบทความและหนังสือบางประเภทที่ไม่อยู่ในคำจำกัดความของ สมศ. (ตามที่ รศ.ดร.ลดาวัลย์ ประทีปชัยกูร กล่าวถึง) เช่น บทความวิชาการที่อยู่ในหนังสือรวมบทความที่จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาต่อเนื่อง หนังสือที่เล่าเรื่องการทำงาน (เรื่องเล่า) หนังสือที่เขียนขึ้นมาจากงานวิจัย (เช่นถอดบทเรียน) กรรมการบางท่านบอกว่าเป็นหนังสือประเภทใช้อ่านเสริม บางเล่มก็ไม่ได้รับการให้คะแนน เพราะคณะผู้วิจัยเขียนเอง ไม่มีคณะบรรณาธิการ เป็นต้น

ดิฉันอยากจะให้ สมศ. พิจารณาให้คุณค่าแก่ความรู้ปฏิบัติและเจ้าของความรู้มือหนึ่งนั้นด้วย

วัลลา ตันตโยทัย