การปฏิบัติการในชั้นเรียน  คือ  การวิจัยที่มีลักษณะดังนี้ (สุวิมล  ว่องวาณิช,  2547 : 22)

ใคร?   =  ครูผู้สอนในห้องเรียน

ทำอะไร?  =  ทำการแสวงหาวิธีการแก้ไขปัญหา

ที่ไหน?  =  ที่เกิดขึ้นในห้องเรียน

เมื่อไร?  =  ในขณะที่การเรียนการสอนกำลังเกิดขึ้น

อย่างไร? =  ด้วยวิธีการวิจัยที่มีวงจรการทำงานต่อเนื่องและสะท้อนกลับ การทำงานของตนเอง  (self-refection)  โดยขั้นตอนหลัก  คือ  การทำงานตามวงจร PAOR  (Plan,  Act,  Observe,  Reflect  &  Revise)

เพื่อจุดมุ่งหมายใด? = มีจุดมุ่งหมายเพื่อพัฒนาการเรียนการสอนให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อผู้เรียน

ลักษณะเด่นการวิจัย  =  เป็นกระบวนการวิจัยที่ทำอย่างรวดเร็ว  โดยครูผู้สอนนำวิธีการแก้ปัญหาที่ตนเองคิดขึ้น ไปทดลองใช้กับผู้เรียนทันทีและสังเกตผลการแก้ปัญหานั้นมีการสะท้อนผลและแลกเปลี่ยนประสบการณ์กับเพื่อนครูในโรงเรียน  เป็นการวิจัยแบบร่วมมือ  (collaborative  research)

ความสำคัญและความจำเป็นของการวิจัยปฏิบัติการในชั้นเรียน

  1. ให้โอกาสครูในการสร้างองค์ความรู้  ทักษะการทำวิจัย  การประยุกต์ใช้  การตระหนักถึงทางเลือกที่เป็นไปได้ที่จะเปลี่ยนแปลงโรงเรียนให้ดีขึ้น

  2. เป็นการสร้างชุมชนแห่งการเรียนรู้  นอกเหนือจากการเปลี่ยนแปลงหรือสะท้อนผลการทำงาน

  3. เป็นประโยชน์ต่อผู้ปฏิบัติโดยตรง  เนื่องจากช่วยพัฒนาตนเองด้านวิชาชีพ

  4. ช่วยทำให้เกิดการพัฒนาที่ต่อเนื่องและเกิดการเปลี่ยนแปลงผ่านกระบวนการวิจัยในที่ทำงาน  ซึ่งเป็นประโยชน์ต่อองค์การ  เนื่องจากนำไปสู่การปรับปรุง  เปลี่ยนแปลงการปฏิบัติและการแก้ปัญหา

  5. เป็นการวิจัยที่เกี่ยวข้องกับการมีส่วนร่วมของผู้ปฏิบัติในการวิจัย ทำให้กระบวนการ วิจัยมีความเป็นประชาธิปไตย  ทำให้เกิดยอมรับในความรู้ของผู้ปฏิบัติ

  6. ช่วยตรวจสอบวิธีการทำงานของครูที่มีประสิทธิผล

  7. ทำให้ครูเป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลง

 

ประโยชน์ของการปฏิบัติการในชั้นเรียน

      การวิจัยปฏิบัติการในชั้นเรียน เป็นเครื่องมือสำคัญที่ช่วยในการพัฒนาวิชาชีพครู  เนื่องจากให้ข้อค้นพบที่ได้จากกระบวนการสืบค้น ที่เป็นระบบและเชื่อถือได้ทำให้ผู้เรียนเกิดการพัฒนาการเรียนรู้  และครูเกิดการพัฒนาการจัดการเรียนการสอน  นอกจากนี้ยังเป็นการพัฒนา   ผู้ที่มีส่วนร่วม  นำไปสู่การพัฒนาชุมชนแห่งการเรียนรู้และด้วยหลักการสำคัญของการวิจัยปฏิบัติ  ที่เน้นการสะท้อนผล  ทำให้การวิจัยแบบนี้  ส่งเสริมบรรยากาศของการทำงานแบบประชาธิปไตยที่ทุกฝ่ายเกิดการแลกเปลี่ยนประสบการณ์และยอมรับในการข้อค้นพบร่วมกัน