ภูมิปัญญาท้องถิ่นเป็นศิลป์ศาสตร์
ประหนึ่งปราชญ์นำทางกระจ่างใส
บอกปัญหาตรงทางบ้างเป็นนัย
วินิจฉัยนำใช้ได้ทันการณ์
โบราณสอนให้กลัวเป็นตัวยึด
ต้องประพฤติตามนัยคำไขขาน
นั้นความเชื่อสืบสาวมายาวนาน
ชั่วเหลนหลานยึดเหนี่ยวเกี่ยวข้องใจ
นั่งขวางประตูหากผู้หญิงขอติงฝาก
คลอดลำบากยากนักอาจตักษัย
หรือว่านั่งกีดขวางทางบันได
ส่งผลให้คลอดยากขอฝากเตือน
ถ้าวิเคราะห์ใจความตามสอนสั่ง
ห้ามนอนนั่งกีดทางเท้าเข้าเสมือน
สอนทางอ้อนสตรีแม่ศรีเรือน
ชั่วปีเดือนทำตามงดงามดี
หากเย็บปะผ้าตอนนุ่งจะยุ่งแน่
หมดทางแก้หากประสบพบภูตผี
หากร้องเพลงในครัวตัวกาลี
ได้สามีอายุแก่นี้แน่นอน
ตำครกเปล่าเขาว่าหาผัวยาก
บ้วนน้ำหมากไม่เป็นที่ซี่ฟันถอน
สะบัดผ้าถุงพร่ำเพรื่อเสือราญรอน
ลายพาดกลอนจะมาเข่นฆ่าเรา
หากลากไม้ปลายไปให้อาภัพ
ใครนอนทับหนังสือถือโง่เขลา
เป็นเกลื้อนกลากโรคคันไม่บรรเทา
ไม่ล้างเท้าเข้านอนก่อนนิทรา
เตะสุนัขอายุสั้นนั้นไม่แคล้ว
หากตีแมวเสียวเหน็บเจ็บมือขา
ใครร้องไห้ด่าวดิ้นกินน้ำตา
จะพึ่งพาผู้ใดไม่ได้เลย
ทำลูกนกตกรังยังบาปหนา
ต้องกำพร้าพ่อแม่แน่นอนเอ๋ย
ห้ามดูหมิ่นกระเซ้าเหล่ากะเทย
กรรมเก่าเกยภพใหม่ให้อาทร
กินข้าวหกตกจากจานทานเหลือไว้
ต้องจับไข้ให้ระวังตามสั่งสอน
สิ่งสำคัญเสียขวัญข้าวนี่แน่นอน
ผลสะท้อนปลูกข้าวผุเน่าไป
ห้ามชะโงกดูบ่อข้อควรคิด
จะนำจิตเศร้าหมองมิผ่องใส
มิพลบค่ำห้ามจุดคบฟืนไฟ
เสือตัวใหญ่จะกัดกินสิ้นครอบครัว
ห้ามโสร่งสวมหัวตัวเสนียด
คนจะเกลียดเดียดฉันท์กันถ้วนทั่ว
ห้ามกระชากลากดึงหางควายวัว
แต่ละตัวจะซูบผอมตรอมใจตาย
ถ้าหากผ้าเบียกชื้นอย่าฝืนนุ่ง
นอนสะดุ้งปวดสีข้างไม่จางหาย
คำสั่งสอนแบบนี้มีมากมาย
น่าเสียดายหายไปในปัจจุบัน
หากรื้อฟื้นคืนใหม่ใส่ส่งเสริม
เปลี่ยนปรับเพิ่มถูกสมัยให้สร้างสรรค์
เข้ากับเรื่องเข้าสาระสารพัน
ครูขายฝันลองวิจัยอาจใช้ดี
ว่าอีกเรื่องสมัยครูอยู่วัยเด็ก
ถึงยังเล็กจำอดีตไว้ถ้วนถี่
คงจะเป็นเรื่องราวค่อนเข้าที
หรืออาจมีแรงขับประทับใจ
สมัยป่ารกชัฏสัตว์มีมาก
บ้านปูฟากกั้นฟากจากต้นไผ่
ยุคดนตรีแตรฉิ่งหริ่งเรไร
ขับกล่อมไพรทุกราตรีและทิวา
มีตะเกียงมีไต้ให้มีแสง
เปลวสีแดงไม่สดใสเหมือนไฟฟ้า
ไร้รถจักรมีควายไว้ไถนา
คนบ้านป่าท้องทุ่งรุ่งเรืองดี
เล่าวิถีชีวิตสมัยนั้น
แตกต่างกันอย่างไรสมัยนี้
ส่งผลต่อจิตใจหรือไม่มี
ครูขอชี้เธอวิจัยไตร่ตรองดู
นำข้อมูลที่ได้ใช้แก้ไข
สังคมไทยอาจปั้นสรรค์สวยหรู
ทั่วโลกเห็นประเสริฐคิดเชิดชู
แหล่งเฟื่องฟูคุณธรรมนำนคร
ความลำบากตรากตรำสิ่งล้ำเลิศ
เป็นบ่อเกิดคุณธรรมเหนือคำสอน
ฝึกจิตใจสูงส่งตรงขั้นตอน
เปรียบอาภรณ์อันมีค่าน่านิยม
อ่านตอนที่ 15 โดย LINK ด้านบน หากท่านสนใจเรื่องอื่น ๆ คลิก http://www.nature-dhrama.com
