เนื้อแป้งเหนียวนิดๆ นุ่มหน่อยๆ หวานหอมน้ำตาลโตนด กับกลิ่นหอมของขี้มัน เป็นขนมไทยแท้ๆ ที่แสนอร่อย

         ขนมขี้มันมีที่มาจาก การเคี่ยวน้ำมันมะพร้าว  เพราะ “ขี้มัน” เป็นของเหลือจากการเคี่ยวน้ำมันมะพร้าวค่ะ

          ขนมขี้มัน เป็น ๑ ในขนมตระกูล “ขี้” ทั้ง ๓ คือ  ขี้มัน ขี้มอด ขี้หนู  ขนมไทยโบราณที่ใกล้สูญพันธุ์   สมัยเด็กๆ ฉันทำขนมตระกูลนี้ขาย

          ยายว่างจากทำนาก็ขายขนมจีน ก๋วยเตี๋ยวผัดไทย และทำขนมขาย  เป็นรายได้เลี้ยง ๒ ปากท้อง

         ยายเคี่ยวน้ำมันมะพร้าวอาทิตย์ละหน  เอาน้ำมันมะพร้าวไว้ผัดก๋วยเตี๋ยว  “ขี้มัน”  คือ ส่วนที่เหลือจากการเคี่ยวกะทิจนแตกมัน  ได้น้ำมันมะพร้าวใสๆ ลอยข้างบน และส่วนที่เหลือก้นกระทะเป็นกากคือ “ขี้มัน”  เคี่ยวน้ำมันมาก ก็ได้ขี้มันมาก

         งานของฉันคือใช้อีโต้เฉาะเปลือกมะพร้าว ฉีกพดพร้าวออก ขูดผิวจนเรียบ ใช้สันอีโต้ทุบมะพร้าวเป็น ๒ ซีกเท่าๆ กัน (จะได้ขูดง่าย) นั่งบนกระต่าย ขูด ๆ ๆ  จนมะพร้าวกองใหญ่กลายเป็นขุยขาวๆ เต็มกะมัง

          ยายคั้นกะทิเอง  โดยมีมือเล็กๆ ของฉันเข้าไปแจมด้วยความสนุกกับการขยำมะพร้าวนิ่มๆ กลิ่นหอมชื่นใจของกระทิ  เทกะทิใส่กระทะใบใหญ่บนเตา คราวนี้ก็ถึงเวลาที่น่าเบื่อคือ กวน กวน กวน ด้วยไม้พายไปเรื่อยๆ ไม่ให้หยุด เพราะกะทิจะไหม้  กะทิแตกมันและงวดขึ้นเรื่อยๆ จนสุดท้ายน้ำมันใสแจ๋วลอยอยู่บนขี้มัน  กลิ่นขี้มันหอมไปทั่วบ้าน

          ขี้มัน มีสีน้ำตาล ลักษณะเหมือนขุยดิน กลิ่นหอม รสชาติหวานนิด ๆ มันหน่อยๆ ตามธรรมชาติของมะพร้าว

          ขี้มัน กินกับข้าวสวยร้อนๆ อร่อยมาก มื้อนั้นเราไม่ต้องทำกับข้าว

          ขี้มันเหลือมาก ก็เอาไปทำขนมขี้มันขายได้

          ขนมขี้มันทำจากข้าวสาร  แช่ข้าวสารค้างคืนให้นุ่ม เอาไปโม่ เป็นน้ำแป้งข้นๆ ใส่กระทะเติมกะทิ น้ำตาลโตนด ใส่กระทะกวน กวน กวน จนข้นเหนียว  ยกกระทะเทลงถาดเคลือบใบใหญ่ แป้งร้อนไหลลงแผ่เต็มถาด ระหว่างรอให้ขนมจับตัวแข็ง  ก็ไปฉีกใบตอง เจียนขนาดพอเหมาะ เหลาก้านมะพร้าวตัดเป็นไม้กลัด ใส่ตะกร้ารอไว้

          ขนมจับตัวแข็งแล้ว โรยหน้าด้วยขี้มัน  เกลี่ยจนทั่ว ใช้มีดกรีดเป็นชิ้นสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูนขายชิ้นละ ๑ สลึง

         แล้วเราสองคนก็ออกเดินขาย ขนมขี้มันอุ่นๆ ใหม่ๆ จากเตา  กลิ่นขี้มันหอมฉุย เดินไม่ไกลก็ขายเกลี้ยง

        เวลากิน ขนมขี้มัน เนื้อแป้งเหนียวนิดๆ นุ่มหน่อยๆ หวานหอมน้ำตาลโตนด กับกลิ่นหอมของขี้มัน เป็นขนมไทยแท้ๆ ที่แสนอร่อย

 

          ขนมขี้มันยังเห็นมีขายอยู่บ้างในตลาดชาวบ้านทางปักษ์ใต้  แต่ไม่อร่อยเหมือนแต่ก่อน แป้งยุ่ยๆ เพราะทำจากแป้งข้าวจ้าวสำเร็จรูป  ไม่มีขี้มันโรยหน้า  เพราะเดี๋ยวนี้เราไม่ต้องเคี่ยวน้ำมันมะพร้าวอีกแล้ว

         กิน “ขนมโบ๊ะ???เมืองจันท์” แล้วคิดถึงขนมขี้มันปักษ์ใต้.

ศุกร์ที่ ๑๙ สิงหาคม ๒๕๕๔