ข้อความเบื้องต้นนี้เป็นการอธิบายแยกตามนัยแห่งพระสูตรนั้นแล
บันทึกนี้ต่อจากตอนที่แล้ว
บทที่ 2 ความหมายชีวิตและคุณค่าชีวิต
2.1 ความหมายชีวิต
คำว่า” ชีวิต “ ศัพท์นี้หมายถึง ความเป็นอยู่ ( พระเทพเวที ( ประยุทธ์ ปยุตฺโต ). ( 2531: 58 ). แสดงถึงการเป็นอยู่ซึ่งองค์ประกอบของชีวิต เพราะชีวิตเป็นหน่วยรวมของสิ่งต่าง ๆ เชื่อมโยงกันจึงดำรงอยู่ได้
ตามคำนิยามเบื้องต้นนี้เป็นการตอบคำถามว่าชีวิตคืออะไร ด้วยชีวิตเป็นหน่วยรวมของขันธ์ 5 ( สํ.ข. 17/95 ). ไม่มีชีวิตใดอยู่นอกขันธ์ 5 จึงสมมุติว่า สัตว์ บุคคล ตัวตน เรา เขา ถือว่าขันธ์ 5 เป็นโครงสร้างและองค์ประกอบชีวิตมีชื่อเรียกไปตามหน้าที่มีความสัมพันธ์ซึ่งกันและกัน ดังนี้
1 . รูป ( Corporeality ) คือ ส่วนประกอบที่เป็นรูปธรรมทั้งหมดมีร่างกาย พฤติกรรม เป็นสสารหรือพลังงาน
2 . เวทนา ( Feeling ) คือ ความรู้สึกสุข ทุกข์ หรือเฉย ๆ ที่เกิดมาจากการสัมผัสทางประสาททั้ง 5 และทางใจ
3 . สัญญา ( Perception ) คือ ความกำหนดได้หมายรู้ในอาการ เครื่องหมาย และลักษณะต่าง ๆ ที่ทำให้จำอารมณ์ 6 เช่น รูป เสียง กลิ่น รส สัมผัส และธรรมารมณ์ได้ เป็นต้น
4 . สังขาร ( Mental Formation ) คือ คุณสมบัติต่าง ๆ ของจิตที่ปรุงแต่งให้คิดดีหรือชั่ว หรือเป็นกลาง ๆ โดยมีเจตนาเป็นตัวการอยู่เบื้องหลัง
5 . วิญญาณ ( Consciousness ) คือ ความรู้แจ้งทางอารมณ์ 6 เช่น การเห็น การได้ยิน การได้กลิ่น การรับรู้รส การสัมผัส และการรับรู้อารมณ์ทางใจ
ข้อความเบื้องต้นนี้เป็นการอธิบายแยกตามนัยแห่งพระสูตรนั้นแล.
................................................
บรรณานุกรม
พระเทพเวที ( ประยุทธ์ ปยุตฺโต ). ( 2531 ) . พจนานุกรมพุทธศาสน์ฉบับประมวลศัพท์ .พิมพ์ครั้งที่ 4 . กรุงเทพ ฯ : ด่านสุทธาการพิมพ์ .
