อำเภอเชียงม่วน ได้ชื่อว่าเป็นอำเภอ ๓ จังหวัด เพราะเคยเป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดน่าน และจังหวัดเชียงรายมาแล้ว มีตำนานเล่าว่า พระยานุ่นเจ้าเมืองน่าน ได้นำข้าราชบริวารเดินทางรอนแรม ณ ที่แห่งนี้หลังกลับจากภารกิจได้สั่งให้ไพร่พล จัดงานเฉลิมฉลองรื่นเริงสนุกสนานหลายอย่างซึ่งไม่เคยมีมาก่อนในแถบนี้ ประชาชนต่างรู้สึกพึงพอใจจึงได้ให้ชื่อว่าเชียงม่วน หรือ เวียงม่วน คำว่า ม่วน เป็นภาษาพื้นเมืองจึงมีความหมายว่าความสนุกสนาน
ชื่อบ้าน-ภูมิเมืองอำเภอเชียงม่วน
อำเภอเชียงม่วน เคยเป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดน่าน และจังหวัดเชียงรายมาแล้ว มีตำนานเล่าว่า พระยานุ่นเจ้าเมืองน่าน ได้นำข้าราชบริวารเดินทางรอนแรม ณ ที่แห่งนี้หลังกลับจากภารกิจได้สั่งให้ไพร่พล จัดงานเฉลิมฉลองรื่นเริงสนุกสนานหลายอย่างซึ่งไม่เคยมีมาก่อนในแถบนี้ ประชาชนต่างรู้สึกพึงพอใจจึงได้ให้ชื่อว่าเชียงม่วน หรือ เวียงม่วน คำว่า ม่วน เป็นภาษาพื้นเมืองจึงมีความหมายว่าความสนุกสนาน
มีคำขวัญประจำอำเภอ ดังนี้
โบราณสถานท่าฟ้า
ฝั่งต้าไชยสถาน
ธารสวรรค์บ่อเบี้ย
ล่องเรือแก่งหลวง
บวงสรวงพระธาตุปูปอ
๗.๑. ตำบลบ้านสระ
ตำบลบ้านสระ เป็นตำบลที่มีตำนานว่า เมื่อปี พ.ศ. ๒๓๔๓ (ประมาณ ๗๐–๘๐ ปีก่อน พ.ศ.๒๔๒๗) คือ ประมาณ ๑๓๕ ปีมาแล้ว (๒๕๕๒) มีเรื่องเล่าว่าเจ้าเมืองน่านและเจ้าเมืองพะเยา มีการติดต่อค้าขายกัน โดยใช้เส้นทางจากจังหวัดน่าน-บ้านสวด ถึงเชียงม่วนและต่อไปอำเภอดอกคำใต้ โดยเมื่อเดินทางสมัยนั้นในบริเวณเขตอำเภอเชียงม่วนจะต้องข้ามแม่น้ำยมและหยุดพักอีก ๑ คืน และได้สำรวจพบว่าด้านตะวันตกของแม่น้ำยมสามารถสร้างที่พักอาศัยและเพาะปลูกได้จึงขออนุญาตจากเจ้าเมืองน่านมาตั้งบ้านสร้างเมือง เริ่มแรกมีประมาณกว่าสิบหลังคาเรือน
มีอาณาเขตดังนี้ ทิศเหนือ ติดกับอำเภอปง ทิศใต้ ติดกับตำบลเชียงม่วน อำเภอเชียงม่วน ทิศตะวันออก ติดกับอำเภอปง จังหวัดพะเยา และอำเภอบ้านหลวง จังหวัดน่าน ทิศตะวันตก ติดกับอำเภอดอกคำใต้
มีหมู่บ้านที่มีที่มาและน่าสนใจ ดังนี้
-
บ้านสระ คือกิริยาที่มนุษย์ใช้คนข้าว ชุมชนในท้องถิ่นนิยมบริโภคข้าวเหนียวเมื่อข้าวสุกแล้วนำมาใส่ภาชนะที่เรียกว่ากั๊วะ แล้วคนเพื่อให้ข้าวเย็นลง มีเรื่องเล่าว่าเมื่อปู่ฟ้าโง้มหนึ้งข้าวแล้วปลดปง ลง ณ เมืองปง แล้วจึงนำข้าวมา สระ ลงบนภาชนะสำหรับคนข้าวของชนในท้องถิ่น ณ ตำบลบ้านสระ แล้วนำมา สวด คือกิริยาที่นำข้าวมาใส่กระติบจนเต็มแล้วเอามือปาดให้เสมอกัน ณ บ้านสวด เป็นต้น
