คุณค่าสร้างได้ด้วยใจเรา

   

      มุมมองเรื่องคุณค่าอาจแตกต่างกันไปในแต่ละคน

      ผู้เขียนมีโอกาสเข้าสังเกตการณ์การทำจิตบำบัดแบบซาเทียร์จากอาจารย์จิตแพทย์ท่านหนึ่ง ได้สรุปมาบางตอนที่เกี่ยวกับคุณค่า

 

     เริ่มจากการถามเรื่องรบกวนใจในช่วงนี้  ผู้ป่วยเล่าถึง การสูญเสียภรรยาและลูก

     การสูญเสียภรรยาและลูกมีความหมายอย่างไร? เขามองว่าทำให้รู้สึกว่า ตนเองไม่ดี ไม่มีค่า ผมไม่มีเงิน เขารู้สึกตนเองเสียการควบคุม  

    “ที่ผ่านมาหมอมองเห็นข้อดีหลายอย่างในตัวคุณเช่นมีความรับผิดชอบ  การจากไปของภรรยา  คุณไม่ได้ขับไล่ไสส่งเขา คุณบอกว่าสูญเสียการควบคุม หมอเองมองไม่เห็นว่าคุณควบคุมอะไร คุณมีแต่ให้ คุณอาจต้องมองใหม่ คุณไม่ได้เสียการควบคุม คุณยังไม่ได้ควบคุมอะไร  ครอบครัวแข็งแรงคุณทำได้   ภรรยาคุณทำไม่ได้   สิ่งเหลานี้เป็นความผิดของคุณหรือ? ”

    หมอชวนผู้ป่วยมองมอง 2 ประเด็น คือ คุณค่าและ การควบคุม

   คุณค่า    คำว่าไม่มีค่าของคุณตัดสินจากอะไร?

    การควบคุม จริงๆแล้ว คุณเสียสละ  ไม่ได้เข้าไปควบคุมใครจึงไม่ได้สูญเสีย ต้องเข้าใจใหม่

    คุณเก็บความคิดนี้มานานแล้วหรือ?

    แล้วจะเก็บอีกนานไหม?

    คุณจะเป็นอย่างไรถ้าคุณยังเก็บความคิดนี้ไว้  ฉันไม่มีค่า มีความผิด ควบคุมภรรยาไม่ได้  มองภาพคุณจะอยู่ในสภาพนี้นานเท่าไร?

   คุณลองถามตัวเองว่าคุณจะทำให้ตนเองมีความสุขได้อย่างไร?  

    เหตุแห่งทุกข์มาจากไหน? ไม่มีที่อยู่แน่นอน มีหนี้

    เหตุแห่งทุกข์ หนี้ ปัจจัยภายนอก ไม่มีเงินใช้หนี้ ทุกข์

    ใช่คำตอบสุดท้ายไหม การมีเงินทำให้มีความสุข ถ้ามีเงินใช้หนี้ มีบ้านอยู่ คุณจะมีความสุขไหม ไม่  ผมต้องอยู่คนเดียว   ผมอยากตาย ความตายมันตอบอะไรคุณ มันทำให้คุณสุขไหม? คุณบอกว่ามีความตายเป็นคำตอบสุดท้าย ปัญหาไม่จบ หนี้ก็ไม่หมด คุณเชื่อเรื่องชาติหน้าไหม?ครับ หนี้ก็ใช้ชาติหน้า

     เรากลับมาตรงคำว่าคุณค่า   คุณค่าของคุณอยู่ที่ไหน งาน คุณได้ทำงาน  ทำจน60 ปีมีคุณค่าไหม มี มีงานมีคุณค่า ไม่มีงานก็ไม่มีคุณค่า

    คุณค่าของคนขึ้นๆลงๆอย่างนั้นหรือ?  วันนี้มีคุณค่า พรุ่งนี้ไม่มีหรือ? ถามคุณต่อ  ลูกคุณมีค่าไหม?มีค่า ลูกคุณไม่ได้ทำงานมีค่าอย่างไร? เขามีค่าที่เป็นคน เป็นลูกผม

     ขึ้นๆลงๆหรือ?  ลูกของคุณมีค่าขึ้นๆลงๆ?  ต้องถามตนเอง  ถ้าคุณมีค่า ลูกมีค่า ลูกของคุณเกิดมามีค่าแล้ว   จะดีไม่ดีอยู่ที่การเลี้ยงดู คุณค่าคนไม่เปลี่ยนแปลง ไม่ได้อยู่ที่เงิน  อยู่ที่คุณมองว่าคุณมีค่า  เอาไปโยงกับเปลือกนอก เงิน ฐานะ พอหมดก็ว่าค่าไม่มี  ความเป็นจริงค่าของคนไม่หมดไป  อย่างคุณมองลูก เขาจะเป็นอะไรก็มีค่าในความเป็นคน   ค่าไม่หมด แต่ยังคิดไม่ออกมองไม่เห็นหนทาง   ความคิดที่คุณว่าคุณไม่มีคุณค่า   ทำร้ายจิตใจคุณ

    สาเหตุแห่งทุกข์ของคุณอยู่ที่การมองตนเอง  มองใหม่ได้ไหม   มองว่าค่าไม่ได้ไปไหน อยู่ที่คุณนั่นเอง  คุณมองว่าลูกมีค่า   ค่าของคนไม่ได้อยู่ที่ปัจจัยภายนอก   อยู่ที่ปัจจัยภายใน การมอง  คุณจะมองตนเองใหม่ได้หรือไม่   มองให้เหมือนคุณมองลูก  คุณมองตนเองเหมือนคุณมองลูกได้ไหม  

    ถ้ามองว่าคนมีค่า อะไรจะเกิด  ดีใจ

 

    

     อะไรอีกที่คุณรู้สึกได้ สัมผัสได้ เอามือซ้ายมาจับที่หัวใจ หลับตา มีพลังขึ้นไหม   สัมผัสความสุข   ความสุขเป็นพลังสูบฉีด   สัมผัสความสุขได้เมื่อคุณเปลี่ยนแปลงความคิดแม้แต่หัวใจก็สัมผัสได้   เกิดมาก็มีค่าแล้ว เกิดเป็นคนต้องทำบุญไว้มาก   ไม่ใช่จะเกิดง่ายๆนะ   กว่าจะเกิดมาอายุเท่านี้ ผ่านอะไรมามากมาย ได้เก็บเกี่ยวประสบการณ์   คุณค่าคนไม่เปลี่ยนแปลง   อยู่ที่การมองตนเอง  ถ้ามองใหม่ ค่าของคุณไม่ลด   คุณยังเป็นนาย.....ลูกของพ่อ.....ลูกของแม่.....  สิ่งต่างๆในโลกที่คุณสร้างมามากมาย   คุณได้สร้างให้ครอบครัว  คุณได้สร้างให้เขาจนตนเองไม่เหลืออะไร   คุณต้องดูแลตนเอง   ที่ผ่านมาไม่เคยถามตนเองเลย ถามแต่คนอื่น

    หลับตาลง  เอาภาพที่ว่าฉันเป็นคนมีค่า   ฉันทำสิ่งต่างๆมากมายให้กับคนที่ฉันรัก   คนที่ฉันสัมผัสได้   เอามือแตะอกตรงตำแหน่งของหัวใจ ใจของคุณเป็นอย่างไร  ความมีค่าเป็นอย่างไร   ทบทวนตนเอง   มองให้ออกคุณให้ใครบ้าง  คุณให้เขามากมาย  ครึ่งหนึ่งกลับมาดูแลตนเอง  ทำได้ไหม  

     ถ้าคุณเปลี่ยนแปลงความคิด คุณมีค่า  คุณจะเปลี่ยนแปลงอะไร  เอาใจสัมผัสใจ

    หมออยากให้คุณใช้ใจตอบ  หันมาเข้าใจตนเอง หาคำตอบให้ตนเอง ให้หัวใจได้รับการตอบสนอง 

 

   คุณต้องการคนดูแล?  ไม่ต้องการแล้ว

   แล้วคุณหาได้จากที่ไหน ดูแลตัวเอง

   ถูกต้อง

   ผมจะดูแลตนเอง

   ดูแลตนเองอย่างไร

   ดูแลสุขภาพกายและใจ

   แค่นี้ก็เยี่ยมแล้ว

   ตอนนี้คุณรู้สึกอย่างไร? มองตนเองมีค่า   ภูมิใจในชีวิต

 

       การบ้าน   ทบทวนว่าสิ่งดีๆที่ผ่านมาที่คุณได้ทำให้ตัวคุณเอง เก็บเกี่ยวสิ่งนี้ไว้ให้อยู่ในหัวใจ  สัมผัสที่ใจ  ใจที่คุณมองข้าม มองแต่ความผิดหวังมาตลอด

         เมื่อสิ้นสุดการบำบัดอาจารย์ได้ถามความรู้สึกของพยาบาลและจิตแพทย์ผู้เข้าสังเกตการณ์แต่ละคนว่าดูแล้วมีอะไรมากระทบใจเรา ช่วงไหน ตอนไหน คำพูดใดที่กระทบใจเราบ้าง

       อาจารย์พาสรุปภูเขาน้ำแข็งของผู้รับการบำบัดสรุปเทคนิคการบำบัดและสอนเนื้อหาเพิ่มเติม

 

 

สรุปเทคนิคที่ใช้ในการบำบัด

  1. Reframe เช่น การควบคุม   คุณค่า(Value)    เงิน( Money)   งาน(Work)

  2.  ให้เขาได้พิจารณาเรื่องคุณค่า  คุณค่าไม่ขึ้นไม่ลง ไม่เปลี่ยนแปลง

  3.  Clarify  ให้ความกระจ่างเรื่องเหตุแห่งทุกข์

  4.  Body  Sensation  ให้เขาจับหัวใจ เอา Body  Sensation มาเป็นตัวแทน  เพื่อบอกเขาว่าเขาละเลยอะไร      ให้ดูลมหายใจ อกท้องกระเพื่อม  ใจเต้น ใจเปลี่ยนแปลง

 5. มีการ set goal (กำหนดเป้าหมาย)

                เพิ่มความรู้สึกมีคุณค่าในตนเอง 

 Responsible เขารับผิดชอบตัวเขา

 มี Change  การเปลี่ยนแปลง

มีทางเลือก  Better Choice  Maker

6. ในการบำบัดนี้เกิด congruent  (กลมกลืน) เกิดความกลมกลืนกับตัวเขาในแต่ละขั้น

 

  สิ่งที่ต้องจัดการต่อ  ลึกๆเขามีAnger (ความโกรธ)โกรธภรรยา ต้องจัดการกับ Unmet  Expection  (ความคาดหวังที่ไม่เป็นจริง)   เพิ่ม Self Esteem (ความรู้สึกมีคุณค่าในตนเอง)   ตอนนี้เขาweak มาก เติมพลังไปก่อน

 

   จะเห็นว่าเรื่องความรู้สึกมีคุณค่าในตนเองนี้สำคัญเหมือนกัน ทีมผู้ดูแลเองได้ให้ความสำคัญในเรื่องนี้  มีการบำบัดทั้งรายบุคคลและรายกลุ่ม

   ในหลายๆเรื่อง เพียงเปลี่ยนมุมมอง ใจก็เป็นสุขได้