ภาษามคธเป็นภาษาอจินไตย
(ไม่อยู่ในวิสัยของนักตรรกะ)
กล่าวกันว่า พระพุทธองค์ทรงแสดงพระธรรมจักรเทศนาด้วยภาษามคธ เมื่อเป็น เช่นนั้น น่าจะมีปัญหาว่า ผู้ที่ฟังพระธรรมจักรเทศนาทั้งหลาย (หมายถึงพระปัญจวัคคีย์) หากไม่รู้ภาษามคธแล้วจะเข้าใจพระธรรมจักรเทศนาที่พระองค์ทรงแสดงได้อย่างไร ? ตอบได้ว่า ข้อที่กล่าวว่า พระองค์ทรงแสดงพระธรรมจักรด้วยภาษามคธนั้นเป็นความจริง ทีเดียว ถึงแม้ว่าปฏิคคาหกบุคคลผู้รับฟังธรรมทั้งหลาย จะรู้เฉพาะภาษาของตนอย่างเดียว ก็จริง ขอยกตัวอย่างเช่น ชนชาวทมิฬก็นึกว่า (พระพุทธองค์) แสดงธรรมโปรดเขาด้วย ภาษาทมิฬ ชนชาวอันธกะทั้งหลายก็นึกว่า (พระพุทธองค์) ทรงแสดงธรรมโปรดเขาด้วย ภาษาอันธกะเช่นเดียวกัน การที่ผู้ฟังทั้งหลายนึกเช่นนั้น เป็นเพราะอานุภาพแห่งพระสัมมา สัมพุทธเจ้าที่เรียกว่า "วาจาอจินไตย" อันมีอยู่ในอจินไตย๑
-------------------------------------------------
๑. เอโก เอว ภควโต ธมฺมเทสนาโฆโส เอกสฺมึ ขเณ ปวตฺตมาโน นานาภาสานํ สตฺตานํ อตฺตโน ภาสาวเสน อปุพฺพํ อจริมํ คหณูปโค หุตฺวา อตฺถาธิคมาย โหติ. อจินฺเตฺยโยติ พุทฺธานํ พุทฺธานุภาโวติ สพฺพสตฺตานํ สกสกภาสานุรูปโต โสตปถมาคจฺฉตีติ เวทิตพฺพํ (อิติวุตฺ.อฏฺ. ๑๙/๒๐ ดู ที.อฏฺ. ๑/๒๘, ม.อฏฺ. ๑/๕, สํ.อฏฺ. ๑/๔, อํ.อฏฺ. ๑/๔ ด้วย)
------------------------------------------------------------------
เว็บไซต์เพื่อการเรียนรู้ภาษาบาลีและพระพุทธศาสนา
www.palisikkha.org
-----------------------------------------------------------------
